WebLock sistemi, reklam verilerini kullanarak kullanıcı davranışlarını analiz eden ve zamanla geniş çaplı bir gözetim ağına dönüşen bir yapı olarak değerlendiriliyor.

Hızla ilerleyen dijital devrim ortamında, mahremiyet yalnızca geleneksel siber saldırılarla değil, veri ekonomisinin altyapısından beslenen sessiz ve karmaşık sistemlerle de ciddi tehdit altında. Bu çerçevede “WebLock” sistemi, küresel gözetimi yeniden tanımlayan yeni bir model olarak öne çıkıyor.

Arap Araştırmalar ve Çalışmalar Merkezi Yapay Zeka ve Siber Güvenlik Birimi Başkanı Dr. Muhammed Muhsin Ramazan, “WebLock”un klasik anlamda bir siber saldırıya dayanmadığını, bunun yerine uygulamalar ve platformlar aracılığıyla günlük olarak toplanan reklam verilerini kullandığını belirtti. Ramazan, kullanıcıların bu verilerin gezinmeyi iyileştirmek veya reklamları kişiselleştirmek için kullanıldığını düşündüğünü, ancak gerçekte bu verilerin karmaşık bir ekonomik sistem içinde yüksek değerli istihbarat materyaline dönüştürüldüğünü söyledi.

Ramazan sözlerini şöyle sürdürdü: “Süreç akıllı telefondan başlar. Uygulamalar; konum bilgisi, kullanım alışkanlıkları ve dijital etkileşim davranışları gibi verileri toplar. Bu veriler daha sonra reklam ticaret platformlarına aktarılır, analiz edilir ve ‘Gerçek Zamanlı Teklif Verme’ (Real-Time Bidding) sistemi üzerinden anlık dijital açık artırmalarda satılır. Böylece farklı tarafların satın alabileceği bir metaya dönüşür.”

 

Veriler satın alınıyor

Ramazan, “WebLock” sisteminin bu açık piyasalardan verileri topladığını ve satın aldığını, üstelik bu verilerin yasal kaynaklı olmasından faydalandığını ifade etti.

Ancak asıl tehlikenin, bu verilerin büyük veri analitiği, davranışsal modelleme ve coğrafi zeka gibi ileri teknolojilerle analiz edilmesinde yattığını vurguladı. Bu araçların, kullanıcının bulunduğu yerler, günlük hareketleri, davranış kalıpları ve olası ilişkileri dahil olmak üzere hayatına dair son derece detaylı bir profil oluşturulmasına imkân tanıdığını söyledi.

Ramazan’a göre bu modelin en dikkat çekici yönü, herhangi bir zararlı yazılım ya da klasik siber saldırı belirtisi olmadan, tamamen “görünürde yasal” bir çerçevede çalışması ve bu sayede eşi benzeri görülmemiş bir takip düzeyi sağlaması.

 

Geçmiş veriler de analiz ediliyor

Eski Mısır İçişleri Bakan Yardımcısı Tümgeneral Tarık Atiyye de bu sistemle ilgili ciddi endişelerini dile getirdi. Atiyye, bu tür sistemlerin yalnızca anlık verileri değil, yıllara yayılan geçmiş verileri de analiz ettiğini belirtti.

Bu durumun, bireylerin yaşam rotalarının yüksek zaman hassasiyetiyle yeniden çizilmesine ve hatta gelecekteki hareketlerinin tahmin edilmesine olanak sağladığını ifade etti. Böylece verilerin, sadece bir dijital kayıt olmaktan çıkıp güvenlik, istihbarat ve ekonomik alanlarda kullanılan öngörü aracı haline geldiğini söyledi.

Atiyye’ye göre, bazı güvenlik kurumları ve kolluk kuvvetleri bu teknolojileri “ticari verilere dayalı istihbarat” modeli kapsamında kullanıyor. Bu durum ise sınır ötesi veri akışlarını düzenlemekte yetersiz kalan mevcut hukuk sistemleri için ciddi bir meydan okuma oluşturuyor.