Gündem
ABD'nin "ileri üs" stratejisi çöktü? Cato Enstitüsü’nden çarpıcı İran ve Çin raporu
ABD merkezli düşünce kuruluşu Cato Enstitüsü, İran’la yaşanan son askeri gerilimin ardından Washington’un küresel askeri stratejisine dair karamsar bir tablo çizdi. Enstitüye göre İran’ın füze ve İHA saldırılarıyla en az 12 ABD üssünü vurması, Pentagon’un yıllardır müttefiklerine güven vermek ve rakiplerini caydırmak için kullandığı "ileri üs" modelinin savunmasızlığını kanıtladı.
Bölgedeki üsler "yaşanamaz" hale geldi
Raporda yer alan bilgilere göre, İran’ın saldırıları Bahreyn’deki ABD Beşinci Filosu karargahı ve Katar’daki El-Udeyd Hava Üssü gibi kritik noktaları hedef aldı. Saldırıların şiddeti ve sürekliliği nedeniyle bölgedeki 13 askeri üssün birçoğunun "neredeyse yaşanamaz" hale geldiği belirtildi.
Pentagon’un, üslerdeki savunmasızlık nedeniyle bazı personeli "uzaktan çalışma" yöntemine yönlendirecek kadar ciddi bir krizle karşı karşıya kaldığı ifade edildi.
İran’ın coğrafi üstünlüğü ve Hürmüz kozu
Cato, İran’ın altı hafta boyunca operasyonel kapasitesini koruyabilmesini ve ABD’yi diplomasi masasına çekebilmesini coğrafi avantajına bağladı. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının küresel enerji piyasalarında yarattığı şok dalgası, Tahran’ın elini pazarlık masasında güçlendiren ana unsur olarak nitelendirildi.
Raporda ayrıca şu detaylara yer verildi:
Sıradaki kriz Asya-Pasifik mi?
Cato Enstitüsü, Orta Doğu’da yaşanan bu tablonun çok daha tehlikelisinin Hint-Pasifik bölgesinde yaşanabileceği konusunda uyardı. Bölgede yaklaşık 80 bin ABD askerinin 20 büyük üsse dağıldığını hatırlatan rapor, bu üslerin Çin’e olan mesafesinin, Orta Doğu’daki üslerin İran’a olan mesafesiyle benzerlik taşıdığını vurguladı.
Raporda Çin ve İran kıyaslaması şöyle yapıldı:
Füze Kapasitesi: Çin, İran’ın savaş öncesi envanteriyle sayısal olarak benzer (yaklaşık 3 bin füze) ancak teknolojik olarak çok daha gelişmiş sistemlere sahip. Üretim Gücü: Çin’in üretim kapasitesi, olası bir çatışmada hızla yeniden silahlanma imkanı tanıyor. Önleyici Saldırı Riski: Güney Kore ve "birinci ada zinciri" üzerindeki üslerin savunmasızlığı, Çin’i kriz anında "önleyici saldırı" düzenlemeye teşvik edebilir.Pentagon için zor tercih: Dağılmak mı, kalmak mı?
Pentagon’un bu riskleri azaltmak adına güçlerini daha küçük ve dağınık üslere yayma planları yaptığı belirtiliyor. Ancak rapor; büyük ileri üslerin hem lojistik operasyonlar hem de müttefiklere verilen güvenlik garantileri nedeniyle tamamen terk edilmesinin çok zor olduğunu kaydediyor.
Sonuç olarak Cato, Çin’in büyüyen nükleer gücü ve İran örneğinde görülen üs zafiyetleri nedeniyle, Washington’un "ileri üs" stratejisini acilen ve kökten yeniden değerlendirmesi gerektiğini savunuyor.