İddialara göre İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki “boğucu kontrolünü” sona erdirmeyi, karşılığında ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları kaldırması şartına bağlayan bir teklif sundu. Söz konusu önerinin, Tahran’ın nükleer programına ilişkin müzakereleri ileri bir tarihe erteleyebileceği belirtiliyor.

Teklifin, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Rusya’ya yaptığı ziyaret sırasında gündeme geldiği ifade edildi. Rusya, Tahran’ın önemli destekçileri arasında yer alıyor. Ziyaret, Pakistan’da yapılması planlanan ABD-İran ateşkes görüşmelerinin iptal edilmesinin ardından gerçekleşti.

Donald Trump, ABD’li temsilcilerin planlanan seyahatini iptal ederken, görüşmelerin telefon üzerinden yapılabileceğini öne sürdü.

 

Haberlere göre Trump yönetimi, Pakistan aracılığıyla Washington’a iletilen bu teklifi kabul etmeye sıcak bakmıyor. Söz konusu teklifin kabul edilmemesi halinde, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta Tahran’a yönelik gerçekleştirdiği ve üst düzey liderlerin öldürüldüğü saldırıların ardından başlayan anlaşmazlıkların çözülmeden kalabileceği belirtiliyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, pazartesi günü ABD medyasına yaptığı açıklamada, İran’la olası bir anlaşmaya ilişkin sert mesajlar verdi. Rubio, “Bununla paçayı sıyırmalarına izin veremeyiz” diyerek, yapılacak her anlaşmanın İran’ın herhangi bir aşamada nükleer silaha yönelmesini kesin biçimde engellemesi gerektiğini söyledi.

 

Rubio, “Yapılan herhangi bir anlaşma, İran’ın hiçbir noktada nükleer silaha doğru hızlanmasını kesin olarak durdurmalıdır,” ifadelerini kullandı.

Devam eden ateşkese rağmen ABD ile İran, küresel enerji ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerindeki gerilim nedeniyle karşı karşıya gelmiş durumda.

Nisan ayı ortasında yürürlüğe giren ABD ablukası, İran’ın petrol satışını engellemeyi hedeflerken, ülkenin önemli gelir kaynaklarından mahrum kalmasına yol açtı. Bu durumun aynı zamanda İran’ı üretimi durdurmak zorunda bırakabileceği belirtiliyor.

Ancak küresel piyasalarda yaşanan gelişmeler enerji fiyatlarını hızla yukarı çekti. Brent petrol, savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık yüzde 50 artarak varil başına 108 doların üzerine çıktı.

 

Artan fiyatlar, yaklaşan kritik seçimler öncesinde ABD Başkanı Donald Trump üzerinde de siyasi baskı oluşturuyor. Aynı zamanda Körfez’deki ABD müttefikleri de Hürmüz Boğazı üzerinden yaptıkları petrol ve gaz ihracatındaki risklerden endişe duyuyor.

Avrupa’dan eleştiriler
Birçok ülkenin destek verdiği ortak açıklamada, Bahreyn liderliğinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması çağrısı yinelendi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ise Güvenlik Konseyi’nde (BMGK) yaptığı konuşmada insani krizin derinleştiğini vurguladı.

Guterres, “Bu baskılar boş yakıt depolarına, boş raflara ve boş tabaklara dönüşüyor,” dedi.

Avrupa’da da liderler gelişmelere tepki gösterdi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ABD’yi strateji olmadan savaşa girmekle eleştirerek, “Böyle çatışmalarda sorun her zaman aynıdır: Sadece başlamak değil, nasıl çıkacağını da bilmek gerekir,” ifadelerini kullandı.