TAHSİN HAN

Amerika-İsrail’in 28 Şubat’taki saldırısıyla başlayan İran savaşında ateşkes ve abluka süreci devam ederken çatışmaların nereye evrileceği dünyanın merak konusu…

Amerika, İran’dan Hürmüz Boğazı’nı koşulsuz açmasını isteyip ablukayı sürdürken Tahran, abluka sürdüğü müddetçe boğazın açılmayacağını belirtiyor.

Dünyadaki enerji arzının yüzde 20’sinin geçtiği boğazdaki hakimiyetini elinde tutmak isteyen İran ile ABD arasındaki müzakereler de çıkmaza girdi. Amerika ise Trump’ın emriyle ablukayı sıkılaştırma kararı aldı.

Bu gelişmeler yaşanırken Chicago Üniversitesi Profesörü ve dünyaca ünlü uluslararası ilişkiler kuramcısı John Mearsheimer, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünden asla vazgeçmeyeceğini söyledi. Mearsheimer, bu stratejik su yolunun Tahran’ın tek gerçek güç ve baskı kaynağı olduğunu vurguladı.

Bugün "Judging Freedom" adlı podcast programına konuk olan Mearsheimer, bölgedeki savaşı ve diplomatik kilitlenmeyi analiz etti.

ABD Başkanı Donald Trump ve ekibinin Tahran’ın bu konudaki kararlılığını anlayamadığını belirten Mearsheimer, "İranlılar, Hürmüz Boğazı üzerindeki hakimiyetlerini bırakacak kadar 'deli-aptal’ değiller. Zira tüm güçleri oradan geliyor" dedi.

TAHRAN’IN KOZU FÜZELER VE HÜRMÜZ

Mearsheimer, İran’ın sadece mevcut çatışma sürecinde değil, uzun vadede de boğazı terk etmeyeceğini savundu: "İran’ın caydırıcılığı; Hürmüz Boğazı’nı kontrol etmesinden ve elindeki devasa balistik füze, seyir füzesi ve İHA filosundan kaynaklanıyor. Bu kozlardan vazgeçmek, Tahran için siyasi ve askeri bir intihar olur. ABD’nin baskı stratejisi, İran’ı dize getirmek yerine onu elindeki en güçlü silahı kullanmaya itti."

RUBİO VE VANCE MASADAN KAÇIYOR!

Analizinde ABD iç siyasetine de değinen Mearsheimer, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in müzakerelerden uzak durmasının nedenini "2028 başkanlık hırslarına" bağladı.

Mearsheimer, çarpıcı bir iddiada bulundu: "Hem Rubio hem de Vance 2028’de ABD Başkanı olmak istiyor. Washington’ın İran’a büyük tavizler vermek zorunda kalacağı bir anlaşmaya isimlerinin yazılmasını istemiyorlar. Eğer bu 'tavizlerin' mimarı olurlarsa, ABD’deki güçlü İsrail lobisinin sert saldırılarına maruz kalırlar. Bu da onların başkanlık şansını tamamen yok eder. Bu yüzden kendilerini bu süreçten uzakta tutuyorlar."

AMERİKA SAVAŞI KAYBETTİ

Mearsheimer’a göre Washington, İran ile girdiği bu rekabette stratejik olarak yenilgiye uğradı ve artık şartları Tahran dikte ediyor.

"Saldırgan Realizm" teorisinin kurucusu olan Mearsheimer, büyük güçlerin belirsiz bir dünyada hayatta kalmak için sürekli hegemonya arayışında olduğunu; ancak Trump’ın "maksimum baskı" politikasının beklenenin aksine İran’ı daha saldırgan ve dirençli bir pozisyona taşıdığını savundu.

Mearsheimer ayrıca, Batı’nın demokrasi ihraç etme ve NATO gibi ittifakları genişletme çabalarını "liberal hegemonya" olarak niteleyerek, bu adımların sadece gereksiz çatışmalara ve istikrarsızlığa yol açtığı yönündeki tezini yineledi.

Amerikalı ünlü düşünür, Hürmüz Boğazı düğümü çözülmeden bölgedeki savaşın gerçek anlamda sona ermeyeceği uyarısında bulundu.