ABD Çalışma Bakanlığı’nın (BLS) son tüketici fiyat endeksi raporuna göre nisan ayında genel enflasyon aylık yüzde 0.6 yükseldi. Yıllık enflasyon ise yüzde 3.8 seviyesinde. Bu artışın büyük bölümünü enerji maliyetleri oluşturuyor. İran ile yaşanan çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve ABD’nin uyguladığı blokaj, küresel petrol akışını sekteye uğrattı. Brent petrol 110 doların üzerinde seyrediyor.

Bu durum doğrudan benzin ve dizel fiyatlarını etkiledi. Benzin fiyatları savaşın başlangıcından bu yana yüzde 50’den fazla artarken, kamyon taşımacılığında kullanılan dizel fiyatları da yüzde 48 yükseldi. Nakliye maliyetlerindeki bu patlama, marketten sofraya her ürüne yansıdı.

ABD merkezli Chicago Tribune’ün takip ettiği temel gıda maddeleri arasında en dikkat çeken zamlar domates ve ette yaşandı.

Taze domates fiyatları nisan ayında yüzde 19’luk dev bir artışla rekor seviyeye ulaştı. Şu anda ortalama bir pound (yaklaşık 450 gram) tarla domatesi 2.69 dolar (yaklaşık 123 lira) seviyesinde. Bu, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 50 daha pahalı olduğu anlamına geliyor.

Genellikle ilkbaharda hasat artışı nedeniyle düşmesi beklenen domates fiyatlarındaki bu anormal yükselişin iki ana nedeni var: Meksika’dan ithal edilen domateslere uygulanan yüzde 17’lik gümrük vergisi ve artan yakıt-nakliye maliyetleri. ABD’deki taze domateslerin büyük kısmı Meksika’dan geliyor.

Et fiyatları da yeniden tırmandı. Ortalama yüzde 100 sığır eti fiyatı mart ayına göre 24 cent artarak 6.92 dolar (bugünün kuruyla yaklaşık 315 lira) seviyesine çıktı ve yeni bir rekor kaydetti.

Bu artışın temel nedeni ABD’deki sığır varlığının 75 yılın en düşük seviyesinde olması. Kuraklık, yüksek yem maliyetleri ve diğer faktörler nedeniyle dana ve inek sayısında ciddi düşüş var. Buna bir de Meksika’dan canlı sığır ithalatının “New World screwworm” (etçil larva) paraziti nedeniyle durdurulması eklenince arz daraldı. Grilling sezonu öncesi kıyma zamları tüketiciyi daha da zorluyor.

Benzin fiyatları ise ulusal ortalama 4.26 dolar seviyesinde. Chicago’da bazı istasyonlarda 5 doları aşmış durumda. Elektrik fiyatları da rekor kırıyor, kilovatsaat başına 19 cent’in (8.6 lira) üzerinde.

Uzmanlar, İran savaşı ve Orta Doğu’daki gerilimin azalmaması halinde gıda ve enerji zamlarının önümüzdeki aylarda da devam edebileceğini belirtiyor. Özellikle yaz aylarında sebze ve et fiyatlarındaki baskı artabilir.