Japonya hükümetinin gıdada tüketim vergisini geçici olarak sıfırlama planı, beklenmedik bir teknik engelle karşı karşıya kaldı. Guardian’dan Gavin Blair’in Tokyo’dan aktardığına göre, Başbakan Sanae Takaichi’nin seçim kampanyasında vaat ettiği yüzde 8’lik gıda vergisi indirimi, perakende sektöründeki yazar kasa sistemleri nedeniyle gecikebilir.

Ülkede büyük perakende zincirlerinde kullanılan sistemlerin, nakit ödemeden temassız kart işlemlerine kadar çok sayıda işlemi aynı anda yönettiği belirtiliyor. Ancak üretici firmalara göre bu sistemler, vergi oranını “yüzde sıfır” olarak hesaplayacak biçimde tasarlanmadı. Bu nedenle altyapının kapsamlı şekilde yenilenmesi gerekiyor ve sürecin bir yıla kadar uzayabileceği ifade ediliyor.

SEÇİM VAADİYDİ

Japonya’da şubat ayında yapılan seçimlerde yarışan büyük partilerin tamamı, hayat pahalılığı kriziyle mücadele eden halk için gıdadaki yüzde 8’lik tüketim vergisinin düşürülmesi ya da geçici olarak kaldırılması yönünde vaatlerde bulunmuştu.

Başbakan Sanae Takaichi’nin liderliğindeki Liberal Demokrat Parti seçimleri açık farkla kazandı. Partinin seçim beyannamesinde, gıdadaki tüketim vergisinin iki yıl boyunca sıfıra indirilmesi ve uygulamanın gelecek yıl mart ayına kadar başlatılması hedefi yer aldı.

Ancak muhalefet partileri, hükümete vergi indiriminin ne zaman uygulanacağına ilişkin somut takvim sorunca Takaichi gecikmenin nedeni olarak yazar kasaları gösterdi.

TAKAİCHİ: JAPONYA İÇİN UTANÇ VERİCİ

Takaichi, 11 Mayıs’ta parlamentodaki bir komite toplantısında yaptığı açıklamada, yazar kasa sistemlerinin esnek olmamasını “Japonya için utanç verici” olarak nitelendirdi.

Başbakan, pandemi ya da büyük bir afet gibi olağanüstü durumlarda bile vergi oranlarının hızlı şekilde değiştirilememesini “acınası” bulduğunu söyledi. Takaichi’ye göre sorun, hükümetin kararından çok perakende altyapısının teknik sınırlılıklarından kaynaklanıyor.

MUHALEFET GECİKTİRME TAKTİĞİ DİYOR

Ancak muhalefet partileri ve bazı yorumcular, hükümetin yazar kasa sorununu vergi indirimini geciktirmek için kullandığını savunuyor.

Eleştirmenler, Takaichi’nin daha geçen yıl vergi indirimleriyle ilgili bir tartışmada yazar kasa ayarlamalarının zaman alabileceğini kendisinin dile getirdiğini hatırlatıyor. Bu nedenle, Japon medyasında “reji-kabe” yani “yazar kasa duvarı” olarak anılan sorunun, Maliye Bakanlığı vergi indiriminin finansmanını planlarken zaman kazanmak için öne çıkarıldığı yorumları yapılıyor.

MALİYETİ YILLIK 31,5 MİLYAR DOLAR

Gıdadaki tüketim vergisinin sıfırlanmasının kamu maliyesi üzerinde ciddi bir yük oluşturacağı belirtiliyor. Japonya’nın kamu borcunun milli gelire oranı yaklaşık yüzde 230 ile dünyanın en yüksek seviyesinde bulunuyor.

Vergi indirimi vaadinin Maliye Bakanlığı’na yıllık yaklaşık 5 trilyon yen, yani 31,5 milyar dolar maliyet getirmesi bekleniyor. Bu nedenle hükümetin, seçim vaadini tamamen uygulamak yerine daha düşük maliyetli bir formül üzerinde durduğu bildiriliyor.

SIFIR YERİNE YÜZDE 1 FORMÜLÜ

Hükümetin masasında şu anda uzlaşma seçeneği olarak gıdadaki tüketim vergisini sıfırlamak yerine yüzde 1’e indirme planı bulunuyor.

Bu formülün, yazar kasa sistemlerinde daha hızlı uygulanabileceği ve beş-altı ay içinde devreye alınabileceği belirtiliyor. Ayrıca verginin tamamen sıfırlanmasına kıyasla kamuya yaklaşık 4 milyar dolar daha az maliyet getireceği hesaplanıyor.

Böylece hükümet, seçim vaadini büyük ölçüde yerine getirmiş olacak; ancak teknik altyapı ve bütçe baskısı nedeniyle gıdadaki tüketim vergisi tamamen sıfırlanamayabilir.