Türkiye, insansız hava araçlarının güvenli kullanımını sağlamak için yeni bir döneme hazırlanıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi'ni (İHATTYS) devreye alacak.

Hazırlanan yeni talimat taslağı, İHA'ların üretiminden kullanımına kadar birçok kuralı yeniden düzenliyor. Amaç, Türk hava sahasında güvenliği artırmak ve İHA trafiğini daha kontrollü hale getirmek.

İHA'LAR ÜÇ KATEGORİYE AYRILACAK

Yeni düzenlemeye göre İHA operasyonları açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç ayrı sınıfta değerlendirilecek.

Sertifikalı kategoride yer alan İHA'lar, kalabalık alanlar üzerinde uçabilecek. Bu araçlar insan ve tehlikeli madde taşımacılığında da kullanılabilecek.

SHGM, bu kategorideki İHA'lar için ayrıca uçuşa elverişlilik sertifikası verecek.

TÜM UÇUŞLAR TEK MERKEZDEN TAKİP EDİLECEK

İHATTYS sayesinde kayıtlı İHA'ların konumu ve uçuş bilgileri anlık olarak izlenebilecek. Sistem, hava sahasındaki hareketleri merkezi olarak takip edecek.

isteyen İHA'lar arasında çakışma tespiti yapabilecek ve işleticileri uyarabilecek.

Sistem ayrıca coğrafi uçuş bölgelerini dijital formatta yayınlayacak ve güncel tutacak.

TARIMSAL UÇUŞLARA KOLAYLIK GELİYOR

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsat verilen İHA'larla yapılan bazı tarımsal faaliyetlerde ek operasyon izni gerekmeyecek.

Meskun mahal dışındaki tarımsal operasyonlarda ve yeşil bölgelerde yapılacak uçuşlar için İHATTYS üzerinden bildirim yapılması yeterli olacak.

Ayrıca izin verilen bitki koruma ürünlerinin uygulanması, tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında değerlendirilmeyecek.

KURALLARA UYMAYANLARA PARA CEZASI UYGULANACAK

Talimatta yer alan kuralları ihlal eden kişi ve işletmeler hakkında idari para cezası uygulanacak.

SHGM, yapılan denetimlerde eksiklik tespit ettiği işleticilerin yetkilerini sınırlandırabilecek, askıya alabilecek veya tamamen iptal edebilecek.

Gerekli izinler alınmadan yapılan ya da izin verilen alanların dışına çıkan uçuşlarda idari işlem başlatılacak. Suç unsuru tespit edilmesi halinde konu savcılığa taşınacak.

TERÖR VE MAHREMİYET KONUSUNDA YENİ SORUMLULUKLAR

İHA işleticileri ve pilotlar, cihazların yasa dışı amaçlarla kullanılmasını önlemek için gerekli önlemleri almak zorunda olacak.

Mahremiyet ihlali durumlarında ise Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanacak.

Açık ve özel kategorilerde görev yapacak uzaktan pilotlar için asgari yaş sınırı 16 olarak belirlendi. Ancak 500 gramın altındaki bazı İHA'lar için, yetkin bir pilotun gözetiminde yapılan uçuşlarda yaş şartı aranmayacak.

YABANCI KAYITLI İHA'LARA 20 GÜN ŞARTI

Yabancı kayıtlı bir İHA'nın Türkiye'de uçuş yapabilmesi için SHGM'den izin alması gerekecek.

Başvuruların en az 20 gün önce yapılması şart koşulacak. Acil durumlar, afet müdahaleleri, kamu güvenliği çalışmaları ve basın faaliyetlerinde ise bu süre kısaltılabilecek.

Yabancı işleticiler, kendi ülkelerinde aldıkları yetkilendirme belgelerini ve talep edilen risk analizlerini SHGM'ye sunacak.

Yabancı pilot lisanslarının geçerliliği ise uluslararası anlaşmalar ve karşılıklılık esasına göre değerlendirilecek.

KAYIT ZORUNLULUĞU GENİŞLİYOR

Özel veya sertifikalı kategoride faaliyet gösteren tüm işleticiler kayıt yaptırmak zorunda olacak.

Ayrıca açık kategoride yer alsa bile 500 gram ve üzerindeki İHA'lar ile kamera veya mikrofon gibi veri toplayabilen sensörler taşıyan cihazlar da kayıt kapsamına alınacak.

Sertifikalı kategorideki İHA'lar ve 150 kilogramın üzerindeki araçlar, SHGM Hava Aracı Sicili'ne kaydedilecek ve resmi tescil işareti alacak.

Kayıt ve tescil işlemleri, ilgili kurumların süreçlerinin tamamlanmasının ardından en geç 15 iş günü içinde sonuçlandırılacak.