TAHSİN HAN

Yunanistan’ın Drama kent merkezinde asırlardır zamana direnen Osmanlı yadigarı Şadırvan Camii’nin avlusuna, Atina Benaki Müzesi’nin sergisi bahane edilerek devasa bir Büyük İskender heykeli dikilmesi, Atina yönetiminin Osmanlı-Türk kültürel mirasına yönelik sistemli asimilasyon ve hafıza silme politikasını bir kez daha gözler önüne serdi. Kültür merkezi adı altında asırlık bir ibadethanenin avlusunu antik figürlerle donatmak, masum bir sanat etkinliği olmaktan ziyade, yapının İslami geçmişini ve Türk kimliğini örtbas etmeye yönelik pervasız bir ideolojik müdahaledir. Şadırvan Camii’nin yüzyıllara yayılan trajik dönüşüm öyküsü, Yunanistan’ın egemenliği altındaki Osmanlı eserlerine reva gördüğü amansız bir kültürel tahribat ve amaç dışı kullanım kronolojisidir.

15. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilen ve 1806’da Dramalı Mahmud Paşa’nın babası Mehmet Ali Ağa tarafından ihya edilen cami, 1923 Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesine kadar Drama Müslümanlarının kalbiydi. Mübadele sözleşmesinin hayata geçirilmesiyle birlikte caminin ruhu ilk büyük darbeyi aldı; bölgeye yerleştirilen Rum muhacirlerle birlikte yapının özgün adı ve işlevi unutturulmaya çalışılarak İslami kökleri perdelendi.

TAM BİR VANDALİZM VAR

Yakın tarih ise bu nadide tarihi eser için tam anlamıyla bir vandalizm süreci oldu. 1963 yılında patlak veren Kıbrıs Olayları esnasında yaşanan jeopolitik gerilimlerin faturası, Drama’daki bu savunmasız tarihi anıta kesildi.

Fanatik grupların açık hedefi haline gelen Şadırvan Camii ağır şekilde tahrip edildi ve ardından devlet eliyle kapısına kilit vurularak bilinçli bir şekilde çürümeye terk edildi.

ÖNCE MATBAAYA ÇEVİRDİLER

Yıllarca sahipsiz bırakılan yapının maruz kaldığı ticari saygısızlık ise 1981 yılında doruk noktasına ulaştı. Bir ibadethanenin adeta sıradan bir gayrimenkul gibi satılması yetmezmiş gibi, tarihi cami gazete matbaasına dönüştürüldü. Asırlarca duaların yankılandığı kubbe altında devasa matbaa makineleri çalıştırıldı. Ağır makinelerin yarattığı yıkıcı sarsıntılar ve kimyasal mürekkepler, yapının asırlık duvarlarında ve mimari dokusunda telafisi imkansız tahribata yol açtı.

SÖZDE KÜLTÜR MERKEZİ!

Bugün gelinen noktada, güya restore edilerek “Sentirvan” adıyla bir kültür merkezine dönüştürülen bu Osmanlı mirası, bu kez de tarihsel bağlamından kopuk bir şekilde Büyük İskender propagandasına alet ediliyor. Caminin ruhuna ve onu inşa eden iradenin aziz hatırasına tamamen aykırı olan bu heykel, Yunanistan’ın kendi topraklarındaki Türk izlerini tamamen silme ve tarihi yapıları asıl amacından saptırarak “Helenleştirme” politikasının somut bir nişanesidir. Tarihi bir caminin avlusu, siyasi şovların sergi platformu değil; evrensel düzeyde saygı duyulması gereken bir kültürel miras alanıdır. Yunan makamlarının sanatsal kılıflarla ambalajladığı bu hamle, asırlardır süregelen amansız asimilasyonun en pervasız halkasıdır.