TAHSİN HAN

ABD Başkanı Trump’ın İran’la savaı bitirip anlaşmaya varması, Amerikan basınında geniş yankı buldu. Trump’ın ikinci başkanlık döneminde tarihe geçmek istediğini belirten Amerikalı yazar, Vietnam’dan daha ağır bir yenilgi olan İran savaşıyyla Trump’ın tarihe geçtiğini belirtti. Foreign Policy’de Paul Musgrave imzasıyla yayımlanan analize göre, Trump’ın İran’a karşı başlattığı “tercihe dayalı savaş”, Washington için Vietnam’dan çok daha büyük bir stratejik felaketle sonuçlandı.

Yazar analizinde şu ifadeleri kullandı: ABD Başkanı Trump , ikinci göreve başlama töreninde, ‘son başkanlık seçimlerinin ABD tarihindeki en önemli ve belirleyici seçim olarak tarihe geçeceği’ umudunu dile getirmişti. Körfez Savaşı’ndaki yenilgisiyle Trump bu hedefine ulaştı. İran’a karşı askeri bir harekat başlatma kararı başkaları tarafından teşvik edildi, ancak tamamen kendi kararıydı. Vietnam Savaşı’ndaki Amerikan yenilgisinden çok daha büyük stratejik bir felaket. İran savaşındaki yenilgi, diğer askeri başarısızlıklara benzemiyor. ABD bu çatışmada büyük kayıplar vermedi; binlerce İranlı sivil ve savaşçı ölürken, bugüne kadar ölen ABD askeri sayısı 20’nin altında kaldı. Buna karşılık, Vietnam Savaşı’nda 60 bini Amerikalı olmak üzere milyonlarca insan ölmüştü. Ancak bu düşük zayiat, yenilginin boyutunu gizliyor. Vietnam’daki başarısızlık ABD için pahalıya patlasa da, uzun vadede ülkenin küresel stratejik hedeflerine kalıcı bir zarar vermedi. ABD, Soğuk Savaş’tan zaferle çıktı ve bugün Vietnam, ABD’ye oldukça dostane bir güç konumunda.

KUKLA REJİM YERİNE DAHA GÜLÜ YÖNETİM GELDİ

Trump’ın İran savaşında ise durum tam tersidir: Teknik ve Askeri Sınırlar: ABD silahlarının üstün performansı, cephaneliklerin yetersizliği ve veri tabanı hatasıyla İranlı kız öğrencilerin öldürülmesi gibi trajedilerin gölgesinde kaldı. Ayrıca İran, ABD savunma sistemlerini büyük ölçüde aşmayı başardı.

Stratejik Başarısızlık: Savaş, Tahran’da kukla bir yönetim oluşturmak yerine, İslam Devrim Muhafızları Birliği’ni fiilen yönetime getirerek ülkeyi daha sert bir çizgiye itti. Ortak hava saldırılarına rağmen İran’ın nükleer programı çökertilemedi.

Küresel Liderlik ve Ekonomi: Bölgesel müttefikler çatışmanın maliyetini üstlenirken, İran Hürmüz Boğazı’nı kontrol etme kapasitesinin küresel bir ekonomik kaldıraç olduğunu öğrendi. Seyir özgürlüğünün tehlikeye girmesi dünya ticaretine kalıcı zararlar verebilir. Bugün dünya ekonomisi 1970’lere kıyasla çok daha entegredir ve küresel tedarik zincirleri Körfez’in hidrokarbon, helyum, gübre ve alüminyumuna bağımlıdır. ABD’nin İsrail ile bağları ve İran’ın füze/nükleer programı, bölgeden tamamen çekilmeyi imkansız kılmaktadır.

RAKİPLER ARTIK ABD’YE MEYDAN OKUYOR

Sonuç olarak ABD, hem iç hem dış politikada zayıflayarak bu süreçten çıkmıştır. Müttefiklerin güveni sarsılmış, rakiplerin ABD’ye meydan okuma cesareti artmıştır. Gelecekte bu savaşı inceleyenler, Vietnam’da olduğu gibi tek bir soru soracaktır: Neden? Ve hiçbir cevap tatmin edici olmayacaktır.”