TBMM'nin hazırladığı taslak rapora göre, son 9 yılda çocuk suçluluğu yüzde 51,5 arttı. Raporda, okul öncesinden itibaren psikososyal tarama, okullarda güvenliğin artırılması, dijital platformların daha sıkı denetlenmesi, ağır suçlarda çocuklara verilen cezaların artırılması ve çocuk infaz sisteminin yeniden düzenlenmesi önerildi.

TBMM'nin çocukların suça sürüklenmesini önlemek amacıyla hazırladığı kapsamlı taslak rapor, Türkiye'de çocuk suçluluğundaki dikkat çekici artışı ortaya koyarken, eğitimden ceza hukukuna kadar birçok alanda köklü değişiklik önerileri içerdi. Dört ay süren çalışmaların ardından hazırlanan raporda, okul öncesinden başlayarak zorunlu psikososyal taramalar, okullarda güvenlik önlemlerinin artırılması, çocuklara yönelik ceza sisteminin yeniden düzenlenmesi ve ağır suçlarda ceza üst sınırlarının yükseltilmesi gibi çok sayıda öneri yer aldı.

 

ÇOCUK SUÇLULUĞUNDA SON DOKUZ YILDA YÜZDE 51,5 ARTIŞ

Raporda paylaşılan verilere göre, hakkında suç isnadıyla güvenlik birimlerine getirilen ya da güvenlik birimlerince işlem yapılan çocukların karıştığı olay sayısı 2015 yılında 133 bin 829 iken, 2024 yılı itibarıyla bu rakam yüzde 51,5 artarak 202 bin 785'e yükseldi.

En fazla artışın görüldüğü suç türlerinin başında yaralama olayları yer aldı. 2015 yılında 45 bin 850 olan yaralama vakası, 2024'te yüzde 78,6 artışla 81 bin 875'e çıktı.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma, satın alma ve satma suçlarında ise daha çarpıcı bir tablo ortaya çıktı. Dokuz yıllık süreçte bu suçlara ilişkin olay sayısı 7 bin 545'ten 16 bin 563'e yükselirken artış oranı yüzde 119,5 olarak hesaplandı.

OKUL ÖNCESİNDEN İTİBAREN ZORUNLU PSİKOSOSYAL TARAMA ÖNERİSİ

Raporda çocukların suça yönelmesini önlemek amacıyla eğitim sistemine yönelik kapsamlı öneriler sıralandı.

Buna göre okul öncesi eğitim ile ilkokul çağındaki tüm çocuklara yönelik bireysel risk faktörlerini belirlemeye dönük psikososyal tarama programlarının zorunlu hale getirilmesi önerildi.

Ayrıca okullarda güvenlik tedbirlerinin artırılması da tavsiye edildi. Raporda, mahrem alanlar dışında okul binalarında kör nokta kalmayacak şekilde kamera sistemlerinin kurulması, girişlerde kartlı geçiş uygulamasına geçilmesi ve öğrenci giriş-çıkış bilgilerinin e-Okul sistemiyle entegre edilmesi gerektiği ifade edildi.

"SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK" YERİNE YENİ KAVRAM

Komisyon, çocuk adalet sisteminde kullanılan terminolojinin de değiştirilmesini önerdi.

Raporda, "suça sürüklenen çocuk" ifadesi yerine daha kapsayıcı olduğu değerlendirilen "adli süreçteki çocuk" kavramının kullanılmasının uygun olacağı belirtildi.

Çocukların okuldan kopmasını önlemek amacıyla Mesleki Eğitim Merkezleri'nin (MESEM) daha etkin hale getirilmesi gerektiği kaydedildi.

Raporda ayrıca davranış bozukluğu, antisosyal eğilim veya madde bağımlılığı bulunan ve kendisine ya da çevresine zarar verme riski taşıyan çocuklar için, acil durumlarda hâkim kararı sonradan alınmak kaydıyla rızaya bağlı olmayan zorunlu yatış ve tedavi sistemine ilişkin yasal düzenleme yapılması önerildi.

 

AİLELERE EKONOMİK VE PSİKOLOJİK DESTEK

Komisyon, çocuk suçluluğunun önlenmesinde aile yapısının güçlendirilmesine de dikkat çekti.

Ekonomik yetersizlik yaşayan ailelere yönelik istihdam desteklerinin artırılması, gelir artırıcı programların yaygınlaştırılması ve risk altındaki ailelere psikolojik danışmanlık ile sosyal hizmet desteği verilmesi tavsiye edildi.

Raporda dikkat çeken bir başka öneri ise çocukların suç işleme saatlerine ilişkin oldu.

Verilere göre çocukların en yoğun şekilde suça karıştığı zaman diliminin 15.00-17.00 saatleri olduğu belirtilirken, ebeveynlerin çocuklarıyla daha fazla vakit geçirebilmesi amacıyla esnek çalışma modellerinin teşvik edilmesi gerektiği ifade edildi.

HER OKULA REHBER ÖĞRETMEN VE "GÜVENLİ OKUL PLANI"

Raporda özellikle dezavantajlı bölgelerdeki okullar için "Güvenli Okul Planı" hazırlanması önerildi.

Buna göre her okulun kendi koşullarına uygun güvenlik planı oluşturması, öğrenci sayısına bakılmaksızın her okula en az bir rehber öğretmen veya psikolojik danışman atanması istendi.

Öğrenci disiplin süreçlerinin de yönetmelik yerine doğrudan kanunla düzenlenmesi tavsiye edildi.

DİJİTAL PLATFORMLARA SIKI DENETİM ÖNERİSİ

Komisyon, dijital mecralarda suç içeriklerinin yayılmasını önlemek amacıyla algoritmik sorumluluk esasına dayalı yeni düzenlemeler yapılmasını önerdi.

Raporda ayrıca televizyonlar ve dijital platformlarda çeteleşme, mafya kültürü ve yasa dışı bahis temalı içeriklerin daha sıkı denetlenmesi gerektiği ifade edildi.

Bağımlılıkla mücadelede ise ceza, infaz, rehabilitasyon ve topluma yeniden kazandırma süreçlerinin yeniden yapılandırılması tavsiye edildi.

 

ÇOCUKLARA VERİLEN CEZALARDA ÜST SINIRLAR ARTIRILSIN

Taslak raporun en dikkat çeken başlıklarından biri ise çocuklara uygulanan ceza sistemine ilişkin öneriler oldu.

Komisyon, özellikle kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında çocuklara uygulanan zorunlu ceza indirimlerinin hâkimin takdirine bırakılmasını önerdi.

Bu kapsamda 12-15 yaş grubunda;

Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda mevcut 15 yıllık üst sınırın 18 yıla,

Müebbet gerektiren suçlarda cezanın 10 ila 12 yıla,

Süreli hapis cezalarında ise üst sınırın 7 yıldan 9 yıla çıkarılması önerildi.

15-18 yaş grubunda ise;

Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda üst sınırın 24 yıldan 27 yıla,

Müebbet gerektiren suçlarda cezanın 15 ila 18 yıla,

Süreli hapis cezalarında ise üst sınırın 12 yıldan 15 yıla yükseltilmesi tavsiye edildi.

 

İNFAZ SİSTEMİ DEĞİŞSİN

Raporda mevcut çocuk infaz sisteminin yeterince caydırıcı olmadığı değerlendirmesi yapıldı.

Bu nedenle çocuk hükümlülerin doğrudan çocuk eğitimevine gönderilmesi yerine önce kapalı ceza infaz kurumunda cezaya başlaması, iyi hâlli olduğunun tespit edilmesi halinde çocuk eğitimevine nakledilmesini öngören yeni bir sistem önerildi.

Ayrıca cezaevinden tahliye edilen çocukların yeniden suça karışmasını önlemek amacıyla güçlü bir takip ve sosyal destek mekanizmasının kurulması gerektiği belirtildi.

Silah kullanımına ilişkin öneriler arasında ise poligonlara giriş yaşının da silah ruhsatındaki uygulamaya benzer şekilde 21'e çıkarılması yer aldı.

TBMM Çocukların Her Türlü Şiddet, İhmal ve İstismardan Korunması ile Suçluluğun Önlenmesi Araştırma Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut, raporun dört aylık çalışma sonunda hazırlandığını açıkladı.

Toplam 20 komisyon toplantısı ve 8 saha ziyaretinin ardından hazırlanan 691 sayfalık raporun, milletvekillerinin değerlendirmelerinin ardından TBMM Başkanlığı'na sunulacağı bildirildi.

Komisyon çalışmaları kapsamında çocuk kapalı infaz kurumları ile çocuk eğitim evlerinde bulunan toplam 4 bin 989 çocuktan seçilen 610 çocukla özel araştırma yapıldığı da raporda yer aldı.