Dünya enerji arzının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerinin petrol ve doğal gaz ihracatının büyük bölümünü taşıyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre deniz yoluyla taşınan küresel petrolün yaklaşık dörtte biri, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin ise beşte biri bu dar su yolundan geçiyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Irak, Bahreyn ve İran'ın enerji ihracatı büyük ölçüde bu hatta bağlı bulunuyor.

Alternatif güzergâhlar yetersiz

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın tamamen devre dışı kalması halinde mevcut boru hatlarının ve alternatif sevkiyat yollarının oluşacak açığı kapatamayacağına dikkat çekiyor. Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin LNG ihracatında deniz yolu dışında etkin bir alternatifi bulunmazken, Suudi Arabistan'ın mevcut kara boru hatlarının kapasitesinin de küresel arz açığını karşılamaya yetmeyeceği ifade ediliyor.

İlk şokta 120 dolar, uzun krizde 150 dolar

Enerji piyasalarını takip eden analistlere göre, boğazdaki sevkiyatın kesilmesi halinde Brent petrol fiyatı ilk etapta 120 dolar seviyesine kadar yükselebilir. Krizin uzun sürmesi, enerji altyapısının zarar görmesi ve küresel stokların erimesi durumunda ise petrolün varil fiyatının 150 dolara ulaşabileceği değerlendiriliyor.

Avrupa'da doğal gaz piyasalarının da bu gelişmeden ciddi şekilde etkilenmesi bekleniyor. Uzmanlar, megavatsaat başına yaklaşık 54 Euro seviyelerinde bulunan doğal gaz fiyatlarının 90 Euro seviyesine kadar yükselebileceği uyarısında bulunuyor.

Enflasyon ve durgunluk riski büyüyor

Enerji maliyetlerindeki sert yükselişin, küresel ekonomide yeni bir enflasyon dalgasını beraberinde getireceği öngörülüyor.

ABD'de akaryakıt ve ulaştırma maliyetlerinin artmasıyla birlikte enflasyonun yeniden yüzde 5 seviyelerine yaklaşabileceği, ekonomik büyümenin ise yüzde 1'in altına gerileyebileceği tahmin ediliyor.

Enerjide dışa bağımlı Avrupa ekonomilerinin ise daha ağır bir tabloyla karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor. Euro Bölgesi'nde üretim maliyetlerinin yükselmesiyle sanayi faaliyetlerinde yavaşlama yaşanabileceği, enflasyonun yüzde 6'nın üzerine çıkabileceği ifade edilirken, İngiltere'de ise bu oranın yüzde 7'yi aşabileceği değerlendiriliyor. Ekonomistler, yüksek enflasyon ile düşük büyümenin aynı anda yaşandığı "stagflasyon" riskine dikkat çekiyor.

Asya ekonomileri de baskı altında

Hürmüz üzerinden taşınan petrolün en büyük alıcıları arasında yer alan Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'nin de olası bir krizden ciddi şekilde etkilenmesi bekleniyor. Özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkelerde üretim maliyetlerinin artması, sanayi faaliyetlerinin yavaşlaması ve büyüme oranlarının aşağı yönlü revize edilmesi ihtimali öne çıkıyor.

Uzmanlar: Bu en kötü senaryo

Uzmanlar, petrolün 150 dolara yükselmesini öngören tablonun kesinleşmiş bir tahmin değil, gerçekleşmesi halinde ağır sonuçlar doğurabilecek bir risk senaryosu olduğunun altını çiziyor. Mevcut temel beklentiler, bölgedeki gemi trafiğinin yıl sonuna doğru normalleşmesi ve Brent petrolün 74-75 dolar bandında dengelenmesi yönünde bulunuyor.

Bununla birlikte, Hürmüz Boğazı'nda uzun süreli bir kapanmanın yaşanması veya bölgedeki enerji altyapısının hedef alınması halinde, küresel ekonominin son yılların en ağır enerji ve enflasyon krizlerinden biriyle karşı karşıya kalabileceği değerlendiriliyor.