Demokratlar Platformu
Genel Sekreteri Av. Yurdal Kılıçer

​Namlu, terörün sadece görünen, kanlı yüzüdür. O namluyu ayakta tutan ve sürekli besleyen asıl güç ise mevzuattaki boşluklar, uluslararası satranç tahtasındaki kirli hesaplar, vekâlet savaşları, küresel propaganda ağları, karanlık finans kanalları ve istismar edilen toplumsal fay hatlarımızdır. Tam da bu yüzden terörü coğrafyamızdan kazıyıp atmanın yolu, sadece askeri ve güvenlik tedbirlerinden geçmez. Hukuk devleti ilkesini tam manasıyla tecelli ettirmekten, sarsılmaz bir devlet organizasyonundan ve tavizsiz bir siyasi iradeden geçer. Bugün itibariyle “Terörsüz Türkiye” kavramıyla ifade edilen sürecin tam merkezindeyiz. Hem iç hukukta hem de bölgesel güç projeksiyonunda kritik bir eşiğe geldik. Bu yeni dönemin en önemli aşamasını ise şüphesiz “çerçeve yasa” olarak tartışılan yasal düzenleme oluşturuyor. Fakat Çerçeve Yasa metni daha kamuoyunun ve Meclis’in önüne tam manasıyla gelmeden, kavramsal bir karmaşa ve sloganik, popülist bir sığlık, manipülasyon süreci ile zehirlenme riski taşıyor. Çerçeve yasa taslağını bilinçli veya bilinçsiz olarak kimileri sığ bir “af yasası” söylemine indirgerken, kimileri ise devletin egemenlik haklarından geri adım attığı algısını yaymaya çalışıyor. Hukukta ve devlet mekanizmasında kavramlar popülist sloganlarla değil, normatif içerikleri, kapsadıkları hukuki güvenlik ilkeleri ve kurumsal sonuçlarıyla değerlendirilir. Çerçeve yasa, Türk Ceza Kanunu’nun hükümlerini değiştiren ya da kişiye özel infaz rejimleri kuran bir ceza hukuku metni değildir. Bu yasa bir ceza indirimi veya af mekanizması öngörmüyor. Çerçeve Yasa, Anayasa’nın 87. maddesinde düzenlenen genel af yetkisiyle kesinlikle karıştırılmamalıdır. Öngörülen çerçeve yasa, ceza hukukunun temel ilkelerini (masumiyet karinesi, kovuşturma zamanaşımı, mahkûmiyet kararlarının infazı vb.) asla askıya almıyor. Çerçeve yasa “süreç ve yetki kanunu”dur. Amacı, terörün tamamen tasfiye edilmesi sürecinde ortaya çıkacak hukuki, idari, bürokratik ve kurumsal koordinasyonun hangi kanuni esaslara göre yürütüleceğini belirlemektir. Devletin hangi kurumunun hangi sınır dâhilinde yetki kullanacağı, TBMM’nin süreç üzerindeki denetim ve denge fonksiyonunun nasıl işleyeceğinin belirlenmesi, uygulanacak idari ve hukuki mekanizmaların Anayasal ve yasal sınırları ve denetim usulleri, bu çerçevenin esasını oluşturur.

 

Çerçeve Yasa, Terörsüz Türkiye projesinde bundan sonraki süreçlerde, ‘’ön koşullar, geçiş süreci ve kalıcı durum” şeklinde yol haritasının esaslarını ve sınırlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Her aşamanın kendine özgü hukuki müeyyideleri, teşvik mekanizmaları ve denetim araçları, Çerçeve Yasa’nın kapsamını oluşturmaktadır. Kısacası çerçeve yasa, belirsizliği ortadan kaldıran, bürokrasiye hukuki koruma sağlayan ve sürecin her adımı için “şeffaf bir mevzuat altyapısı” kuran bir rehber ve temel yasal metin niteliğinde olacaktır.

Türkiye, geçmiş tecrübelerinde ve çözüm arayışlarında hukuki zeminin zayıflığının, muğlak bırakılan alanların ve kurumsal koordinasyon eksikliğinin bedelini son derece ağır ödedi. Somut tarihsel örneklerle bakıldığında, 1990’lardaki pişmanlık yasaları bireysel teslimleri teşvik etse de örgütsel çözülmeyi sağlamakta yetersiz kalmıştır. 2009-2011 dönemindeki çözüm süreci ise hukuki çerçevenin geç ve tamamlanmamış olması nedeniyle belirsizliği daha da derinleştirmiştir.

 

Yasama organının tam merkezinde yer almadığı, hukuki güvenceden yoksun ve idari inisiyatiflerle yürütülmeye çalışılan terör sorununa ilişkin bu çözüm süreci tecrübeleri, hukuki belirsizliği tetiklemiş, siyasi tartışmaları ve kutuplaşmayı büyütmüş ve nihayetinde kurumsal koordinasyonun kırılmasıyla sabote edilmeye açık hale gelmiştir. Bugün hazırlanması hedeflenen çerçeve yasanın en temel stratejik gayesi, geçmişin bu yöntemsel hatalarını tekrarlamamaktır.

Devlet Çerçeve Yasa ile, hukuki öngörülebilirliği tesis ederek hem sahada görev yapan kamu görevlisinin Anayasal güvencesini sağlamak hem de sürecin Meclis meşruiyeti içinde yürümesini garanti altına almayı hedeflemektedir.

Silahların susması, terörün ve arkasındaki mekanizmanın tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Sadece silahlı unsurların sınır dışına çıkarılması ya da tasfiyesi denklemin tek bir değişkenidir. Gerçek ve kalıcı bir entegrasyon ile tasfiye süreci ancak, finansal ağların çökertilmesi, terör örgütünü meşrulaştıran dijital ve sosyo-politik propaganda ağlarının işlevsiz kılınması, terörün dış destekçileriyle olan organik ve lojistik bağlarının denetlenmesi ve koparılması ile tüm bu süreç yürütülürken devletin ceza adalet sisteminden ve kamu düzeninden taviz verilmemesi zorunluluğu üzerine oturmak zorundadır.

 

Bunlar yapılmadığı takdirde, silahların susması geçici bir taktiksel parantezden öteye geçemez. Uluslararası camiada yürütülen barış süreçleri yol göstericidir. Kolombiya’da FARC ile yürütülen süreçte özel yargı barış mahkemelerinin kurulması, İrlanda’da IRA’nın silah bırakması ve İspanya’da ETA’nın dağılması, terörün tasfiyesinde mağdur odaklı yaklaşımın ve hukuki garantilerin ne denli hayati olduğunu göstermiştir. Türkiye’nin çerçeve yasası, bu örneklerden ders çıkarırken, terör mağdurlarının adalet beklentisini, tazminat, psikososyal destek ve kamusal onarım mekanizmalarını da sürece entegre ederek kendine özgü bir model inşa etmelidir. Meselenin sadece bir iç politika ve kamu düzeni konusu olduğunu düşünmek, küresel ve bölgesel mimariyi okuyamamak demektir. Gazze’de uluslararası hukuku ve insanlık değerlerini tamamen askıya alanlar, Suriye’nin kuzeyinde terör örgütleriyle “vekalet savaşları” üzerinden doğrudan ortaklık kuranlar, Ukrayna’da egemenlik ve toprak bütünlüğünü hararetle savunurken Türkiye’nin sınır güvenliği ve beka kaygıları söz konusu olduğunda çifte standart uygulayan, yıllarca bölücü terör örgütünü ekonomik, siyasi ve askeri her açıdan kollayan küresel aktörler, bugün Ankara’nın attığı her adımı santim santim izlemektedir.

 

Zira terör yükünden ve tehdidinden tamamen arındırılmış bir Türkiye, Özellikle enerji jeopolitiği bağlamında, Türkiye’nin doğalgaz ve petrol boru hatları merkezi olma hedefi, terör tehdidi olmaksızın hız kazanacaktır. Doğu Akdeniz gazının Avrupa’ya taşınmasında Türkiye’nin vazgeçilmez konumu, bu sürecin başarısıyla doğrudan orantılıdır. Terör sorununu halletmiş bir Türkiye, Kafkasya’daki yeni jeopolitik dengede, Karadeniz güvenlik mimarisinde ve Orta Doğu’nun yeniden yapılanma sürecinde çok daha odaklanmış, kaynaklarını içe değil dışa yönlendiren devasa bir aktör anlamına gelir.

NATO, AB, Şanghay İşbirliği Örgütü ve Türk Devletleri Teşkilatı gibi platformlarda Terörsüz Türkiye, güvenilir bir istikrar unsuru olarak ağırlığını çok daha etkin hissettirecektir. Türkiye’nin savunma sanayii yatırımlarının niteliği, bölgesel diplomasi kapasitesi ve kalkınma hamleleri bu süreçle doğrudan ilintilidir. İşte bu yüzden çerçeve yasa, sadece anayasa hukukçularının değil, uluslararası ilişkiler uzmanlarının ve jeostratejistlerin de satır satır okuması gereken stratejik bir belgedir. Kuşkusuz, bu süreçte en büyük sorumluluk ve sınav şüphesiz siyaset kurumuna düşmektedir. İktidarın görevi, süreci popülist kaygılardan uzak, tam bir şeffaflık, hukuki öngörülebilirlik ve Anayasal sınırlar içinde yürütmektir. Muhalefetin görevi ise süreci peşin hükümlerle, kamuoyunu ve halkı yanıltan ve oy uğruna süreci baltalayan söylemler ve dar parti matematiğiyle reddetmek olmamalıdır. Tam da bu yüzden Muhalefet, Türkiye’nin ve Türk Milleti’nin varoluşsal çıkarları için TBMM çatısı altında yapıcı, denetleyici ve devlet aklına katkı sunan bir duruş sergilemelidir. Devletin bekasını ve milletin huzurunu ilgilendiren böylesine kırılma noktalarında, oy hesapları ve günlük siyasi kazançlar devlet aklının önüne geçirilirse, tarih bunun vebalini sorumlularına ağır yazar. Süreci baltalamaya dönük her türlü algı ve manipülasyon operasyonuna karşı Devletin iletişim stratejisi hayati bir rol üstlenmelidir. Doğru bilgi akışını sağlayacak bağımsız bir izleme ve hakikat komisyonu kurulması; siyasi partilerin ve sivil toplum kuruluşlarının bu komisyon içinde temsiliyet bulması, sürece olan güveni pekiştirecektir. Sahadaki uygulanabilirlik açısından ise yerel dinamiklerin (belediyeler, muhtarlar, kanaat önderleri) Devletin asli ve merkezî otoritesini sarsmaksızın, onunla uyum içinde hareket etmesi kritik bir öneme sahiptir. Terörden arınmış bir Türkiye, savunma ve iç güvenlik harcamalarından yılda milyarlarca dolar tasarruf ederek bu kaynağı eğitim, sağlık, teknoloji ve altyapıya aktarma fırsatına sahip olacaktır. Terörün GSYH üzerindeki yükü hesaba katıldığında, elde edilecek tasarrufun kalkınma hamlelerine devasa bir ivme kazandıracağı açıktır. Terörden arındırılan bölgelerde (özellikle Doğu ve Güneydoğu) sürdürülebilir kalkınma, tarım-sanayi entegrasyonu ve genç istihdamına dönük somut projelerin devreye alınması, terörün yalnızca bir güvenlik değil, aynı zamanda bir kalkınma sorunu olduğu gerçeğini pekiştirecektir.

 

Terörsüz Türkiye, toplumun etnik, mezhepsel ve siyasal farklı kesimleri arasında kamplaşmaları aşmanın anahtarı olarak yeni bir ‘’milli toplum sözleşmesi’’ için eşsiz bir fırsat penceresi aralamaktadır.

Fakat söz konusu mutabakatın zorlama değil, gönüllü ve katılımcı bir zeminde yükselmesi gerektiği unutulmamalıdır. Eğer bu sağlanamazsa, toplumsal beklentiler ile hukuki gerçeklik arasındaki makas, yeni gerilim alanları üretebilir. Dolayısıyla süreç, toplumun tüm dinamiklerini kapsayıcı bir diyalog zemininde inşa edilmelidir.
Hukuk devleti ilkesinin muhafazası, sürecin meşruiyetinin ve toplum nezdindeki kabulünün teminatıdır. Yargının bağımsız ve tarafsız denetimi olmadan hiçbir çerçeve yasa, ne kadar iyi niyetli olursa olsun, kalıcı güven inşa edemez. Çerçeve yasa uyarınca alınacak tüm idari kararların yargı denetimine açık olduğu, Anayasa Mahkemesi ve idari mahkemelerin bu süreçte aktif rol üstleneceği açıkça belirtilmelidir. Zamanaşımı, etkin pişmanlık, aktif işbirliği gibi kurumların nasıl düzenleneceği, yargısal teminatlar çerçevesinde öngörülebilir hâle getirilmelidir.

 

Türkiye, terörle mücadelede uluslararası sözleşmelerden (BM Terörle Mücadele Sözleşmeleri, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) doğan yükümlülüklerini yerine getirirken, aynı zamanda bu sürecin uluslararası camiada meşruiyet kazanması için şeffaf raporlama mekanizmaları kurmalıdır. Suç-Ceza denkleminde ölçülülük, orantılılık ve makul süre ilkelerine azami riayet edilmesi, Türkiye’nin hukuk devleti kimliğini pekiştirecektir. Söz konusu tutum, dış aktörlerin çifte standart eleştirilerine karşı da en etkin savunma mekanizması olacaktır. Terörsüz Türkiye, savunma sanayiinden istihbarat teşkilatına, siber güvenlik, hibrit tehditler, göç yönetimi ve sınır ötesi operasyonlara kadar Türkiye’nin yeni nesil güvenlik mimarisinin yeniden yapılandırılması için bir milat olacaktır. Türkiye artık terörle yaşamayı, enerjisini iç çatışmalara harcamayı ve terör tehdidini kanıksamayı reddeden bir toplumsal bilince ulaşmak zorundadır. Bunun yolu da güvenlik ve özgürlüğü, devlet otoritesi ve hukuk devletini tavizsiz bir şekilde aynı potada eritebilmektir. Çerçeve Yasa’nın Terörsüz Türkiye sürecindeki başarısı, sadece Meclis’ten geçmesine değil, toplumun her katmanına doğru bir dille anlatılmasına, mağdurların adalet duygusunu incitmeden uygulanmasına ve uluslararası camiada doğru konumlanmasına bağlıdır. Terörsüz Türkiye Projesi, Türkiye Yüzyılı’nda, güvenlik ile demokrasiyi, devlet kudreti ile kamu vicdanını harmanlayan yeni bir devlet aklının ve yönetim anlayışının temel taşı olacaktır. Bu süreç, devletin beka refleksleriyle bireysel özgürlükler arasındaki kadim gerilimi aşma noktasında, Türk siyasal geleneğinin en olgun sınavıdır. Türkiye Cumhuriyeti, terörle silahlı mücadele ile terör örgütünün belini kırmıştır, elbette. Ancak Türk Cumhuriyeti’nde vatandaşların kardeşçe, huzur ve güven içinde birlikte yaşaması, silahların geçici olarak susması değil, terörü üreten, besleyen ve yeniden hortlatan tüm zeminin hukuk, demokrasi, sosyo-ekonomik kalkınma ve milli birlik anlayışıyla bir daha açılmamak üzere kapatılması ile mümkün olacaktır.
Terörsüz Türkiye’nin asıl ve büyük imtihanı asıl şimdi başlamaktadır. Ya bu yasa çıkar ve terörün karanlık gölgesi bu milletin üzerinden ebediyyen kalkar... ya da o karanlık gölge, kadim irademizi bir kez daha sarsar.