İnsanlık, evrenin en az bilinen dönemlerinden birinin kapısını Ay'ın uzak yüzünden açmaya hazırlanıyor.

Cambridge Üniversitesi öncülüğündeki bilim insanları, Büyük Patlama'dan sonraki yaklaşık 150 milyon yıllık dönemi kapsayan “kozmik karanlık çağları” araştırmak amacıyla CosmoCube isimli küçük bir uydu geliştirdi.

Bu dönem, ilk yıldızlar ve galaksiler henüz oluşmadığı için doğrudan gözlemlenmesi son derece güç olan evren tarihinin en gizemli zaman dilimlerinden biri.

MİLYARLARCA YILLIK SİNYALİN PEŞİNDELER

CosmoCube'un temel hedefi, ilk yıldızlardan önce evrene yayılan hidrojen atomlarının oluşturduğu 21 santimetrelik radyo çizgisinin izlerini tespit etmek.

Günümüzde 10-50 MHz arasındaki düşük frekanslarda aranacak sinyal şimdiye kadar doğrudan gözlemlenemedi.

Başarılı olunması halinde bilim insanları, yıldızların ve galaksilerin ortaya çıkmasından önce evrenin nasıl bir yapıya sahip olduğuna ilişkin eşsiz bilgiler elde edebilecek.

DÜNYA ÇOK GÜRÜLTÜLÜ, ÇÖZÜM AY'DA BULUNDU

Bu sinyali Dünya'dan yakalamanın önündeki en büyük engellerden biri insanlığın oluşturduğu radyo gürültüsü.

FM yayınları, telekomünikasyon sistemleri ve Dünya'nın iyonosferi, milyarlarca yıl boyunca uzayda yol alan son derece zayıf sinyallerin ayırt edilmesini zorlaştırıyor.

Bilim insanları bu soruna sıra dışı bir çözüm buldu: Ay'ın Dünya'ya hiç dönmeyen uzak yüzü.

Ay'ın kendisi dev bir doğal kalkan görevi görerek Dünya'dan yayılan radyo sinyallerinin önünü kesecek.

HER TURDA 40 DAKİKALIK MUTLAK SESSİZLİK

CosmoCube'un Ay çevresindeki bir turunu yaklaşık iki saatte tamamlaması planlanıyor.

Bu turun yaklaşık 40 dakikalık bölümünde Ay, uydu ile Dünya arasına girecek. Böylece CosmoCube, Dünya kaynaklı radyo parazitlerinden büyük ölçüde korunarak evrenin derinliklerini dinleyebilecek.

Cambridge Cavendish Laboratuvarı'ndan Profesör Eloy de Lera Acedo'ya göre Ay'ın uzak yüzü, ihtiyaç duyulan radyo sessizliğini sağlarken gökyüzünün geniş bir bölümünü inceleme avantajı da sunuyor.

İKİ YILDA 1000 SAATLİK VERİ

Birleşik Krallık Uzay Ajansı tarafından desteklenen görevin yaklaşık iki yıl sürmesi ve bu sürede 1000 saatlik bilimsel veri toplanması planlanıyor.

CosmoCube'un önümüzdeki beş yıl içerisinde fırlatılması hedefleniyor.

Uydu, kendi elektronik sistemlerinin oluşturduğu gürültüyü bile ayıklayabilmek için özel kalibrasyon teknolojileri kullanacak. Dünya'ya ulaştırılan veriler bilgisayar simülasyonları ve Bayesian istatistik yöntemleriyle analiz edilecek.

KARANLIK MADDENİN SIRRI DA ÇÖZÜLEBİLİR

Görevin önemi yalnızca evrenin ilk dönemlerini görmekle sınırlı değil.

Bilim insanları, hidrojen sinyalinin incelenmesinin karanlık maddenin erken evrendeki rolü hakkında yeni ipuçları sağlayabileceğini düşünüyor.

Özellikle karanlık maddenin hidrojenin bir araya gelmesine ve daha sonra ilk yıldızlarla galaksilerin oluşmasına nasıl etki ettiği araştırılacak.

Başarılı olması halinde CosmoCube, evrenin karanlıktan ilk yıldızların ışığına geçişinin nasıl gerçekleştiğinin anlaşılmasına yardımcı olabilir.

BİLİM İNSANLARI ZAMANA KARŞI YARIŞIYOR

Ancak bilim insanlarının önünde başka bir problem daha bulunuyor.

Ay'ın uzak yüzü bugün Dünya kaynaklı radyo gürültüsüne karşı doğal bir sığınak niteliğinde olsa da Ay çevresindeki insan faaliyetlerinin hızla artması bu sessiz ortamı gelecekte bozabilir.

ABD, Hindistan ve diğer ülkelerin planladığı yeni Ay görevlarıyla birlikte uydu haberleşmesinin ve radyo trafiğinin artması bekleniyor.

Bu nedenle araştırmacılar, Ay'ın eşsiz radyo sessizliği bozulmadan önce, evrenin milyarlarca yıldır taşıdığı o zayıf sinyali yakalamak istiyor.