SGK Uzmanı Murat Özdamar, vefatının 4’üncü seneyi devriyesinde gazetemizin kurucusu Mustafa Karahasanoğlu ağabeyimizi rahmetle andı. Ardından Özdamar, ölüm aylığı ödemeleri hakkında detaylı bilgiler verdi.

Özdamar’ın Akit okurları için kaleme aldığı yazısı şöyle:

İnananların yüz akı Akit Gazetesinin kurucusu Mustafa Karahasanoğlu ağabeyimizin ahirete irtihalinin dördüncü yılında “Müslümanların Gür Sesini”, Dualarla ve Fatihalarla yad ettik. Allah mekânını cennet, makamını âli eylesin, Allah geride bıraktığı sevenleri olan hepimizin sabrını artırsın. Bizler, Büyüğümüzü her daim o dik duruşuyla ve cesaretle hakkı savunmasıyla hatırlayacağız.

Büyüğümüz, Ağabeyimiz Mustafa Karahasanoğlu’nun ebedi aleme göç etmesi vesilesiyle, yakınlarını kaybeden okurlarımızı bilgilendirme adına ölüm sigortası hakkında ayrıntılı bilgiler arz edeceğim.

Öncelikle belirtmeliyim ki; ölüm olayı sosyal güvenlik bakımından ve geride kalan aile bireyleri açısından gelir kaybına neden olan sosyal bir risktir. Yanı sıra her fani bir gün ölümü tadacak dolayısıyla da aile efradı bu sosyal riske muhakkak biçimde maruz kalacaktır.

Sosyal güvenlik sistemimizde önemli bir yere sahip olan ölüm sigortası, sağladığı sosyal haklarla temel koruma birimi olarak aileyi esas almaktadır. Bunun uzantısı olarak sigortalının ölümü sonrası geride kalan hak sahibi konumundaki eşinin, çocuklarının, anne ve babasının gelir kayıplarını karşılanması hedeflenmektedir. Ölüm sigortası kapsamında düzenlenen en temel yardım ölüm aylığı bağlanmasıdır. Ölüm aylığı bağlanması beraberinde otomatikman Genel Sağlık Sigortası kapsamına girmek ve sağlık hizmetlerine erişmek anlamına gelmektedir.

Ölen sigortalının hak sahibi olan aile bireylerinin ölüm sigortasından faydalanabilmesi için sigortalının ölümünün gerçekleşmesi gerekir. Kendisinden uzun bir süre haber alınamayan ve öldüğüne kesin gözle bakılan kimsenin aile bireylerinin yetkili mahkemeye başvuru yaparak haber alınamayan kişi hakkında gaiplik kararı aldırması halinde yine ölüm aylığına hak kazanmak mümkün olacaktır.

Ölümün nasıl gerçekleştiğinin önemi yoktur. Ölümün gerçekleşme biçiminin, ölüm sigortasından yararlanma hakkına olumsuz bir etkisi olmaz. Vadesi yettiği için ölen biri için de bir kaza sonrası ölen için de ölüm aylığına hak kazanma şartları aynıdır.

Burada ayrıcı olan kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürmek fiilidir. Sigortalıyı kasten öldüren aile bireyine ölüm aylığı bağlanmaz. Yine eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamayı sürdüren eş ve çocuklara da ölüm aylığı bağlanmaz.

Yanı sıra kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya karşı ağır bir suç işlemesi veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarılanlara da ölüm aylığı bağlanmaz. Belirtelim ki, bu husus mutlaka kesinleşen bir yargı kararının varlığı ile mümkün olur.

Ölen sigortalının aile bireylerinin ölüm aylığına hak kazanabilmeleri için ölen sigortalının sağlığında Sosyal Güvenlik Kurumu ile bir ilişki içinde olması gerekir. Ölen sigortalının sağlığında Sosyal Güvenlik Kurumu ile bir ilişkisi bulunmamakla birlikte ölenin yurt dışında çalışmasının bulunması halinde, aile bireyleri yurt dışı borçlanma müessesesi ile öleni, Sosyal Güvenlik Kurumu ile prim ödeme bakımından ilişkilendirerek, ölüm aylığı bağlanma imkanından yararlanabilir.

5510 sayılı Kanunun ölüm aylığı bağlanma şartlarının düzenlendiği 32 inci maddesine göre, ölüm aylığına hak kazanmak beş farklı biçimde mümkün olabilmektedir. Kanuna göre ölenin aile bireylerine ölüm aylığı bağlanma hakkını doğuracak olan olgular şunlardır.

1- Ölen sigortalı, malullük veya yaşlılık aylığına hak kazanmış ve aylık bağlanması için Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvurmuş ancak henüz ölüm gerçekleşmeden aylık bağlanamamış ise,

2- Sigortalıya Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından malullük aylığı bağlanmış ancak bu aylık malullük hali ortadan kalktığı için kesilmiş ise

3- Ölen sigortalıya sağlığında bağlanan yaşlılık aylığı tüm sigorta kollarına tabi çalıştığı için kesilmiş ise

4- Ölen sigortalı malullük aylığı, yaşlılık aylığı veya vazife malullüğü almakta iken ölmüş ise 

5- Malüllük veya yaşlılık aylığı bağlanmamakla birlikte ölenin en az 1800 gün prim ödemesi bulunuyor ise veya ölenin son sigorta statüsü 4/a statüsünde yani eski adıyla SSK sigortalısı ise 1800 gün primi bulunmasa dahi her türlü borçlanma hariç beş yıl sigortalılık süresi sağlanıyor ve en az 900 gün prim ödemesi bulunuyor ise

Ölenin aile bireyi olan hak sahipleri ölüm aylığı almaya hak kazanır.

Burada önemli gördüğümüz bir hususu da özellikle belirtelim. Yukarıda açıkladığımız 5’inci olguda belirtilen prim gün şartı, ölüm tarihi 1 Ekim 2008 tarihi ve sorası olan sigortalılar için geçerlidir. Sigortalının ölümü 1 Ekim 2008 tarihinden önce gerçekleşmiş ise hakkında eski sosyal güvenlik kanunlarına ilişkin ölüm aylığı bağlanmasına ilişkin hükümler uygulanacağından aylık bağlanması için gerekli prim gün sayısı da sigortalılık statülerine göre farklılık gösterecektir.

Ölenin en son sigorta statüsü 4/a kapsamında olup ölüm tarihi de 1 Ekim 2008 tarihi öncesi ise borçlanmayla birlikte beş yıl sigortalılık süresinin sağlanması ve 900 gün prim ödenmiş olması ölüm aylığı bağlanması için yeterlidir. Diğer bir ifadeyle sigortalılık süresinin veya eksik prim gün sayısını borçlanma ile tamamlamak mümkündür.

Ölenin en son sigorta statüsü 4/b kapsamında olup (esnaf ve tarım Bağ-Kur) ölüm tarihi 1 Ekim 2008 tarihi öncesi ise ödenmesi gereken prim gün sayısı, geçmişte yapılan yasal değişikliklere bağlı olarak ölüm tarihine göre değişkendir. Ölüm 4 Ekim 2000 tarihi öncesi ise üç yıl (1080 gün) prim ödenmiş olması gerekir.

Ölüm 4 Ekim 2000-7 Ağustos 2001 tarih aralığında ise beş yıl (1800 gün) prim ödenmiş olması gerekir. Ölüm 1 Ağustos 2001-1 Ağustos 2003 tarih aralığında ise üç yıl (1080 gün) prim ödenmiş olması gerekir.

Ölüm 2 Ağustos 2001-30 Eylül 2008 tarih aralığında ise beş yıl (1800 gün) prim ödenmiş olması gerekir. Eksik kalan prim günleri kanunun yapılmasına izin verdiği sigorta borçlanmaları yoluyla da tamamlanabilir.

Ölenin en son sigorta statüsü Emekli Sandığı kapsamında ise sigortalının ölümü halinde, aile bireylerine ölüm aylığı bağlanması için on yıl (3600 gün) prim ödenmiş olması gerekir. Haftaya ölüm aylığı alma hakkı bulunan  hak sahipleri hakkında açıklamalar yapacağız.