Yaklaşık 170 milyon yıllık genç bir sistemde bulunan GJ 523b, mevcut gezegen oluşumu modellerinin açıklamakta zorlandığı özellikleriyle dikkat çekti. Bilim insanları, gezegenin kalın gaz tabakasını geçmişte yaşanan bir çarpışma sonucu kaybetmiş olabileceğini değerlendiriyor.
Gökbilimciler, boyutu Dünya’nın yaklaşık 2,5 katı olmasına rağmen kütlesi gezegenimizin 23 katına ulaşan sıra dışı bir ötegezegen keşfetti. GJ 523b adı verilen gök cismi, alışılmış gezegen oluşumu modellerinin açıklamakta zorlandığı yoğun yapısıyla dikkat çekiyor.

 

18 GÜNDE YILDIZININ ÇEVRESİNİ TAMAMLIYOR

Keşif, NASA’nın TESS uzay teleskobu ve Arizona’daki yer tabanlı teleskoplardan elde edilen gözlemler sayesinde gerçekleştirildi.

Yaklaşık 170 milyon yaşındaki genç bir yıldız sisteminde bulunan GJ 523b, kendi yıldızının etrafındaki bir turunu yaklaşık 18 Dünya gününde tamamlıyor. Gezegenin çapı, kütlesi ve hesaplanan yoğunluğu bir arada değerlendirildiğinde, büyük ölçüde kayalık bir yapıya sahip olabileceği düşünülüyor.

Bu özellikleri nedeniyle GJ 523b, bilim dünyasında “mega-Dünya” olarak adlandırılan gezegenler arasında değerlendiriliyor.

 

BU KADAR BÜYÜK BİR GEZEGEN NEDEN GAZ DEVİ OLMADI?

Keşfin en dikkat çekici yönü, gezegenin kütlesiyle ilgili. Mevcut gezegen oluşum modellerine göre yaklaşık 20 Dünya kütlesine ulaşan büyük çekirdeklerin, çevrelerindeki hidrojen ve helyumu hızla çekerek kalın atmosferler oluşturması bekleniyor.

Bu süreç sonunda gezegenlerin Jüpiter ve Satürn gibi gaz devlerine dönüşmesi öngörülüyor. Ancak GJ 523b'nin yüksek kütlesine rağmen kalın bir gaz zarfına sahip görünmemesi, bu model açısından önemli bir soru işareti oluşturuyor.

 

GEZEGEN GEÇMİŞTE BÜYÜK BİR ÇARPIŞMA YAŞAMIŞ OLABİLİR

Bilim insanları, GJ 523b'nin mevcut yapısını açıklamak için farklı senaryolar üzerinde duruyor.

Bunlardan biri, gezegenin geçmişte kalın bir atmosfer oluşturduğu ancak yıldızından gelen yoğun radyasyon veya başka süreçler nedeniyle bu atmosferi zaman içinde kaybettiği ihtimali.

Bir diğer senaryo ise çok daha şiddetli bir geçmişe işaret ediyor. Buna göre sistemin ilk dönemlerinde iki büyük gezegen çarpışmış olabilir. Böyle bir çarpışma, gezegenlerin gaz katmanlarının önemli bölümünü uzaya savururken geride daha yoğun ve kayalık bir gök cismi bırakmış olabilir.

 

“MEGA-DÜNYA”LARIN SIRRI ÇÖZÜLMEYE ÇALIŞILIYOR

GJ 523b'nin keşfi, yalnızca yeni bir ötegezegenin bulunması açısından değil, gezegenlerin nasıl oluşup evrildiğinin anlaşılması bakımından da önem taşıyor.

Araştırmacılar, bu tür aşırı yoğun gezegenlerin gerçekten nadir istisnalar mı olduğunu yoksa henüz yeterince gözlemlenmemiş daha geniş bir gezegen sınıfının parçası mı bulunduğunu araştırıyor.

Çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi. GJ 523b'ye benzer yeni örneklerin keşfedilmesi halinde, mevcut gezegen oluşumu modellerinin bazı bölümlerinin yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.