Yahudi topluluklar internet ve akıllı telefonları ahlak ile inanca tehdit gördükleri için kullanmazken, sahipleri Yahudi olan dijital platformların bağımlılık, mahremiyet ihlali ve çocukların ruh sağlığı üzerindeki etkilerine etkileri yeniden tartışılıyor.

YouTuber ve belgesel yapımcısı Ruhi Çenet, ABD’de yaşayan kapalı bir Hasidik Yahudi topluluğunun günlük yaşamını konu alan yeni bir belgesel hazırladı. Belgeselde topluluğun teknoloji, aile hayatı, eğitim ve toplumsal düzene ilişkin kuralları ele alındı.

Çenet’in aktardığına göre topluluk, kendi polis ve ambulans teşkilatlarının yanı sıra dinî kurallara göre çalışan mahkemelere de sahip. İnternet, akıllı telefon ve bilgisayar gibi teknolojiler ise dış dünyayla teması artırdığı ve dini yaşamı olumsuz etkilediği gerekçesiyle sınırlandırılıyor.

Topluluk üyelerinden biri Çenet’e, “İnternete giren insan zamanla ahlakını, imanını ve inancını kaybeder” ifadelerini kullandı.

 

“Yalnızca hahamlarımızı tanıyoruz”

Çenet, video çekme, mesajlaşma ve internete bağlanma özellikleri bulunmayan cihazların satıldığı özel bir teknoloji mağazasını da ziyaret etti.

Çenet’in “Elon Musk’ı veya Tom Cruise’u hiç duydunuz mu?” sorusuna mağazadaki kişilerden biri, “Biz yalnızca hahamlarımızı tanırız” yanıtını verdi.

 

Kalabalık aile yapısı dikkat çekti

Belgeselde ailelerin ortalama 10 çocuğa sahip olduğu ve çocuk sahibi olmayı bırakmak isteyen çiftlerin hahamlarından izin aldığı belirtildi. Topluluk içerisinde ahlaki ve dini kurallara uyulup uyulmadığını denetleyen görevlilerin bulunduğu da aktarıldı.

Evli kadınların saçlarını kazıtarak peruk veya başörtüsü kullandıkları belirtilirken, 10 çocuklu bir ailenin çeşitli sosyal destek programlarından yılda ortalama 100 bin dolar yardım alabildiği belirtildi.

Ancak ilk elde taşınabilir cep telefonunu geliştiren Motorola ekibinin başında Yahudi Martin Cooper bulunuyordu. İnternetin temelini oluşturan TCP/IP protokollerinin geliştiricilerinden Yahudi Vint Cerf, “internetin babalarından biri” olarak kabul ediliyor.

Google’ın kurucuları Larry Page ve Sergey Brin ile Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg de Yahudi.