ABD-İran savaşı yeniden alevlenirken, İran’ın Hürmüz Boğazı’na alternatif olarak Hazar Denizi üzerinden taşımacılığı artırmayı planladığı iddia edildi. Bu hamle savaşın Hazar’a sıçrama ihtimalini gündeme getirirken, Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Anar Ali, İran’ın Aktau Anlaşması’yla yabancı donanmaların Hazar’a girişini engellemeyi hedeflediğini belirtti.

ABD ile İran arasındaki gerilim, Lark Adası'na yönelik saldırıyla yeniden tırmanırken tarafların anlaşmaya varamaması savaş endişesini bir kez daha gündeme taşıdı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) Devrim Muhafızları'na ait hedeflere saldırı düzenlemesinin ardından Tahran yönetimi de Körfez'deki ABD üslerini hedef aldı.

Taraflar arasında yaşanan çatışmalar uluslararası kamuoyunda tedirginlikle takip edilirken, İran'ın Hürmüz'deki ablukanın yol açtığı ekonomik baskıyı aşmak amacıyla alternatif güzergâh arayışına girdiği ortaya çıktı. Tahran'ın bu kapsamda Hazar Denizi üzerinden yeni planlar yaptığı belirtildi.

 

ÇATIŞMA HAZAR DENİZİ'NE Mİ SIÇRIYOR?

Yeni rota: İran, Hürmüz Boğazı'ndaki abluka nedeniyle ticari faaliyetlerini sürdürebilmek açısından Hazar Denizi üzerinden taşımacılığı artırmayı düşünüyor
Hürmüz Ekspresi: İran limanlarından Rusya'ya, oradan Avrasya'ya uzanan rota öne çıkıyor
İthalat: Rusya ve Kazakistan'dan mal ve hammadde taşımacılığı planlanıyor
İhracat: İran'ın tarım, sanayi ve inşaat ürünlerini bu yolla ihraç etmesi hedefleniyor
ABD ablukası: ABD'nin deniz ablukası ve gemilerin rotasının değiştirilerek İran'ı alternatif güzergahlara yöneltiyor.

A Haber'de Sinan Tatlı'nın sunduğu Gece Ajansı programında çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndan Hazar Denizi'ne taşınma ihtimali masaya yatırılırken, uzman isimler sebeplerini değerlendirdi.

 

ABD'DEN İRAN'A HÜRMÜZ MESAJI!

ABD'nin Devrim Muhafızları'nı hedef almasının arka planını değerlendiren Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Anar Ali, "Askeri kapasiteyi zayıflatmaktan çok Hürmüz konusunda verilen bir mesaj olduğunu düşünüyorum. Amerikalılar, güney rotası üzerinden seyrüsefer güvenliğini temin etme konusunda ısrarlı olduklarını göstermek istiyorlar. Vurulan Sirik adasındaki Kuhestek ilçesi, Devrim Muhafızları'na ait gözetleme, haberleşme, İHA ve dron komuta merkezlerinin bulunduğu stratejik bir nokta" sözlerini kullandı.

Bölgedeki sivil yerleşim yerlerinin hedef alınmasının yarattığı panik havasına dikkat çeken Dr. Anar Ali, "Amerikalıların bu konuda sicili çok bozuk. ABD'nin Afganistan ve Irak'ta yaptığı saldırılarda vurdukları noktalarda okul olduğunu bilmelerine rağmen sivil yerleri hedef aldılar. Bu durum İran'da da ciddi bir panik halini de beraberinde getiriyor. Son günlerde Hürmüz Boğazındaki hareketlilikle birlikte ABD'nin nihai hedefi İran'ın Hürmüz konusundaki adımlarını kırmak." ifadelerini kullandı.

 

İRAN'IN YENİ ROTASI: HAZAR DENİZİ Mİ?

Gerilimin Hazar Denizi'ne sıçrama ihtimalini ve İran'ın alternatif arayışlarını yorumlayan Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Anar Ali, "2018 Aktau Antlaşması ile Hazar'ın statüsü belirlendi ancak İran bu antlaşmayı bugüne kadar onaylamamıştı. Şimdi ise ABD veya başka bir ülkenin donanmasının Hazar Denizi'ne girmemesi için apar topar parlamentoya getirdiler. Çünkü antlaşmaya göre kıyıdaş ülkeler dışında hiçbir yabancı donanma burada hareket edemez." sözleriyle Tahran'ın hukuk hamlesini aktardı.

 

"AKTAU ANLAŞMASI İLE YABANCI DONANMALARIN GİRİŞİ ENGELLENEBİLECEK"

İran savaşının başlamasıyla Aktau Anlaşmasının parlamentoya getirildiğini belirten Ali, "Hazar Denizi'ne yabancı bir donanmanın girmemesi Rusya ve İran için bu anlaşmanın olumlu tarafları arasında. Bu savaş neden Hazar'a taşınabilir? Çünkü geçen ay Ukrayna Rusya'dan İran'a silah taşıdığı gerekçesiyle bir gemiyi hedef almıştı. Yani artık çatışma sadece Rusya-Ukrayna ya da İran savaşı değil Hazar Denizi'ne de taşınma ihtimali var. Bu sebeple İran, Aktau Anlaşmasını parlamentoda onaylayarak hiçbir yabancı donanmanın bu denize girmemesini hukuki açıdan hazırlamaya çalışıyor." ifadelerini kullandı.

 

KARADENİZ'DEN HÜRMÜZ'E SAVAŞIN ZİNCİRLEME ETKİSİ

Çatışmanın küresel boyutuna vurgu yapan Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Tolga Sakman, "Mevzu sadece petrol değil, Rusya ile İran arasındaki silah ticareti noktası çok gerginlik oluşturuyor." ifadelerini kullandı.

İttifak ülkelerin savaşı sürüklediği noktaya işaret eden Dr. Cihan Günyel, "Bir yanda Amerika ve Batılılar Ukrayna'yı destekliyor; diğer yanda İran, Çin ve Kuzey Kore, Rusya'yı destekliyor. Rusya ve Çin de Amerika-İran savaşında İran'a destek veriyor. Birbirine bağlı, grift bir durumdan bahsediyoruz. Karadeniz, Hazar ve Hürmüz'ü birlikte düşündüğümüzde savaşın üç bölgeye sıçrama durumu oluştu ki bu çok endişe verici." sözleriyle bölgedeki tehlikenin altını çizdi.