Rusya’nın Suriye’deki askeri üslerini Şam yönetimine devredeceğinin açıklanmasının üzerinden yaklaşık bir ay geçerken, Rus askeri gemileri yeniden Tartus Limanı’nda görüntülendi. Gemilerin bölgeye dönüşü, Moskova’nın Suriye’deki askeri varlığını sürdürdüğüne işaret etti.

Rusya'nın Suriye'deki askeri üslerinin Şam yönetimine “devredileceğinin” açıklanmasından yaklaşık bir ay sonra, Rus askeri gemilerinin yeniden Suriye'nin Tartus Limanı'na yanaştığı bildirildi.

Radio Free Europe/Radio Liberty'nin (RFE/RL) elde ettiği ve 2026 yılı Eylül ayının ilk günlerinde çekildiği belirtilen görüntüler, Rus donanmasına ait gemilerin Tartus'ta bulunduğunu ortaya koydu. Görüntülerde gemilerin limana yanaşarak kaynağı ve niteliği açıklanmayan bir yükü boşalttığı görülüyor.

RFE/RL, bu görüntülerin Tartus Limanı'nın daha önce Rusya'nın kontrolündeki bölümünün sivil kullanım için Suriye'ye devredildiği yönündeki resmi açıklamalarla çelişiyor olabileceğini ifade ediyor.

Söz konusu gelişme, Moskova'nın Suriye'deki askeri varlığının tamamen sona erdiği yönündeki değerlendirmeleri de yeniden gündeme getirdi.

 

Rus filosu İspanya açıklarından Tartus'a yol aldı

Üç Rus lojistik gemisi ile bir deniz destroyerinden oluşan filo, ağustos ayının sonlarında İspanya açıklarında güneye doğru ilerlerken görüntülenmişti.

Konvoyun resmi varış noktası Mısır olarak açıklanırken, gemilerin Cebelitarık Boğazı'nı geçmesinin ardından takip edilmelerini zorlaştırmak amacıyla transponderlerini kapattığı aktarıldı.

RFE/RL'nin elde ettiği görüntüler, filonun daha sonra rotasını Suriye'ye çevirdiğini ve Tartus Limanı'na ulaştığını gösteriyor. Görüntülerde Admiral Levçenko adlı Rus destroyeri ile Sparta ve Akademik Paşin adlı lojistik destek gemileri yer alıyor. Filodaki General Skobelev adlı tanker ise görüntülerde bulunmuyor.

 

Tartus'un Rusya açısından önemi sürüyor

Rusya'nın Tartus'taki askeri varlığı, Moskova'nın Akdeniz ve Afrika'daki operasyonları açısından stratejik öneme sahip.

Tartus, Rusya'nın eski Sovyetler Birliği toprakları dışındaki tek deniz üssü olarak öne çıkıyor. Liman aynı zamanda Rusya'nın başta Mali olmak üzere Afrika'daki askeri varlığı için önemli bir lojistik merkez niteliğinde. Libya ve Cezayir'de olası alternatif tesislerin ise Tartus'a kıyasla daha sınırlı altyapıya sahip olduğu ve Moskova'nın bu ülkelerle karmaşık diplomatik düzenlemeler yapmasını gerektireceği belirtiliyor.

Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığının geleceği, Beşar Esed'in Aralık 2024'te devrilmesinin ardından belirsiz hale gelmişti. Yeni Suriye yönetimi Ocak 2025'te Moskova'nın Tartus Limanı'nın kuzey bölümündeki 49 yıllık kira anlaşmasını sonlandırmıştı.

Buna rağmen Moskova ile Şam arasındaki görüşmelerin ardından Rusya'nın Suriye'deki varlığının tamamen sona ermediği değerlendiriliyor.

 

Rusya ile Şam arasında pragmatik pazarlık

RFE/RL'ye konuşan Suriye uzmanı Ruslan Trad, yeni Suriye yönetiminin Rusya'nın sağlayabileceği bazı imkanlara ihtiyaç duyduğunu belirtti. Trad'a göre Suriye'nin silah stoklarının önemli bölümü Rus yapımı ve Şam'ın bu stokları yenilemesi gerekiyor.

İsveç Savunma Araştırma Ajansı'ndan Orta Doğu uzmanı Aron Lund ise Moskova'nın Esed'e verdiği desteğin ardından Suriye'deki yeni yönetimle pragmatik bir ilişki kurmayı başardığını savundu.

Lund, Rus petrolü ve buğdayının Suriye ekonomisinin zorlu dönemlerinde ülkeye destek sağladığını, Moskova'nın Birleşmiş Milletler'deki oylarının da yeni Suriye yönetimi açısından önem taşıdığını belirterek, bu ilişkilerin Rusya'nın üslerini korumasına imkan vermiş olabileceğini ifade etti. Ancak Lund, üslerin artık daha sınırlı bir kapasiteyle faaliyet gösteriyor olabileceğini kaydetti.

 

Hmeymim'de de Rus faaliyetleri sürüyor

Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığı yalnızca Tartus ile sınırlı değil.

RFE/RL'nin haziran ayında yayınladığı bir araştırmaya göre Lazkiye kırsalındaki Hmeymim Hava Üssü, Rusya Savunma Bakanlığı'na ait uçaklar tarafından Mali ve diğer Afrika ülkelerine yönelik uçuşlarda kullanılmaya devam ediyor.

Rusya'nın Afrika Kolordusu da Mali ordusuna ülkenin kuzeyindeki Tuareg isyancıları ve cihadi grupların kontrolündeki bölgeleri yeniden ele geçirme çabalarında destek sağlıyor.

Son uydu görüntülerinde Hmeymim'de kapsamlı inşaat çalışmalarının sürdüğü de görülüyor. Moskova ve Şam daha önce üssün “ortak eğitim merkezi” olarak kullanılacağını açıklamıştı.

Bu gelişmeler, Rusya'nın Esed rejimi dönemindeki geniş kapsamlı askeri varlığını kaybetmesine rağmen Suriye'deki stratejik ayak izini tamamen ortadan kaldırmadığı ve Tartus ile Hmeymim'i farklı bir formatta kullanmaya devam edebileceği değerlendirmelerini güçlendiriyor.

Kaynak: Mepa News