Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 6 Şubat depremlerinden etkilenen 11 ilde kültürel mirasın ihyası için bugüne kadar toplam 24 milyar liralık iş gerçekleştirildiğini, kalan projelerin tamamlanmasıyla yatırımın 34 milyar liraya ulaşacağını açıkladı. Ersoy bu rakamları, Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası'nda düzenlenen ve deprem bölgesindeki restorasyon ile ihya çalışmalarının ele alındığı toplantıda paylaştı.

Depremlerde hayatını kaybeden vatandaşları rahmetle anan Ersoy, devletin ve milletin ilk andan itibaren bütün imkânlarıyla harekete geçtiğini söyledi. Bakan, yaklaşımlarını "Bir şehri ayağa kaldırmak; onun hafızasını, kimliğini, kültürünü ve tarihini de ayağa kaldırmaktı" sözleriyle anlattı; Bakanlık olarak deprem bölgesinde yalnızca hasar görmüş yapıların onarımı için değil, medeniyet mirasının geleceğe güvenle taşınması için kapsamlı bir seferberlik başlattıklarını dile getirdi.

Vakıflar Genel Müdürlüğü deprem bölgesi için 22 milyar lira ayırdı

Ersoy'un aktardığına göre Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü aracılığıyla, Bakanlığa tahsisli yapıların restorasyon proje ve uygulamaları için bugüne kadar 12 milyar 265 milyon lirayı aşan kaynak kullanıldı. Vakıflar Genel Müdürlüğü ise deprem bölgesi için 22 milyar liralık bütçe ayırdı ve bu kapsamlı restorasyon ve ihya programını büyük ölçüde kendi öz gelirleriyle finanse etti.

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü 11 ilde 79 işi tamamladı; 17 işte çalışmalar sürüyor, 4 işin ihale süreci yürütülüyor. Ersoy, kurumlar arası iş birliğinin restorasyon seferberliğine güç kattığını belirterek, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yapılan protokoller kapsamında 16, diğer kurum ve kuruluşlarla gerçekleştirilen protokoller kapsamında ise 5 ayrı iş yürütüldüğünü aktardı.

Gaziantep ve Kahramanmaraş kalelerinde çalışmalar tamamlandı

Ersoy, Gaziantep Kalesi'nin yeniden ayağa kaldırıldığını, Zeugma Mozaik ve Arkeoloji Müzesi ile Gaziantep Arkeoloji Müzesi'nde deprem ve diğer afetlerin yol açtığı hasarların giderilmesine yönelik çalışmalar yapıldığını anlattı. Diyarbakır'da surlardan müzelere, Saint George Kilisesi'nden Zerzevan Kalesi'ne kadar çok sayıda kültür varlığında restorasyon ve koruma çalışmaları tamamlandı.

Kahramanmaraş Kalesi'nin ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenlemesiyle birlikte yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik çalışmalar bitti. Kurtuluş Mahallesi'nde etaplar hâlinde çalışılıyor; projeleri tamamlanan tescilli yapıların restorasyonuna başlanacak. Germenicia Antik Kenti ile Belediye Çarşısı'nın korunmasına ve ziyaretine yönelik proje çalışmaları da sürüyor.

Hatay'da tarihi kent merkezindeki çarşılar, dükkânlar, hanlar, camiler ve çevrelerindeki tarihi doku bir bütün olarak ele alınıyor. Hatay Müzesi'nin onarımı ile Gastronomi Merkezi'nin restorasyonuna yönelik çalışmalar devam ederken, eski belediye binasından Kurtuluş Caddesi'ndeki sivil mimarlık örneklerine uzanan çalışmalar tamamlandı; yüzlerce tescilli yapının projelendirilmesine yönelik çalışmalar da sürüyor. Ersoy, "Bugün Hatay'da yalnızca tek tek yapıları değil, şehrin kültürel hafızasını ve tarihi kimliğini yeniden ayağa kaldırıyoruz" dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından deprem sonrasında Malatya'ya koordinatör olarak görevlendirilen Ersoy, bu ilde Arslantepe, Atatürk Evi, Arkeoloji Müzesi ve Beşkonaklar başta olmak üzere birçok alanda koruma ve restorasyon çalışması yaptıklarını anlattı. Şanlıurfa Kalesi ikinci etap restorasyonunun ardından ziyarete açılacak; Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi açıldı, Adıyaman'da Cumhuriyet İlkokulu binasının rekonstrüksiyonla müzeye dönüştürülmesine ilişkin çalışmalar yürütülüyor.

678 vakıf kültür varlığı incelendi, 377 eser/parselin 209'u tamamlandı

Vakıflar Genel Müdürlüğünün teknik ekipleri, Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) Türkiye Milli Komisyonu uzmanlarıyla birlikte bölgedeki 678 vakıf kültür varlığını tek tek inceledi. İncelemelerde 31 eserin tamamen yıkılmış veya göçmüş, 144 eserin ağır, 104 eserin orta, 98 eserin ise hafif hasarlı olduğu belirlendi; 301 eser depremi hasarsız atlattı.

Sözleşmeli işler kapsamında yürütülen çalışmalar 377 eser/parsel ölçeğine ulaştı, bunlardan 209'u tamamlandı. Ersoy tabloyu, "Çok şükür ki, deprem bölgesindeki vakıf kültür varlıklarının restorasyon ve ihya programında toplam iş yükünün yarısından fazlasını tamamlamış durumdayız. Ve çalışmalarımız hız kesmeden devam ediyor" sözleriyle aktardı.

2026 sonuna kadar 58, 2027 içinde 50 iş daha planlanıyor

Mevcut program doğrultusunda 2026 yılı sonuna kadar 58, 2027 yılı içerisinde ise 50 olmak üzere toplam 118 işin daha tamamlanması planlanıyor. 2026'nın kalan aylarına ilişkin takvim de paylaşıldı: eylülde 1, ekimde 7, kasımda 15 ve aralıkta 35 eserin tamamlanması planlanıyor. Ersoy, 2026-2027 döneminin deprem bölgesindeki vakıf kültür varlıkları açısından yoğun bir tamamlanma ve açılış dönemi olacağını vurguladı.

Bakan Ersoy, vatandaşların mülkiyetinde bulunan tescilli taşınmaz kültür varlıklarına sağlanan desteklerin de bölgedeki çalışmaların önemli bir bölümünü oluşturduğunu söyledi. Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik kapsamında 11 ilde bin 297 proje yardımı ve 311 uygulama yardımı olmak üzere toplam bin 608 taşınmaz kültür varlığı için sözleşme imzalandı; 2 milyar 140 milyon lirayı aşan bir destek programı yürütülüyor. Yıkılan veya ağır hasar gören tarihi yapılardaki kültür enkazının korunması, ayrıştırılması ve belgelenmesi de öncelikler arasında.

Ersoy, her eserin kendi ihtiyaçlarına uygun biçimde ele alındığını, çalışmaların bilim heyetleri ve Koruma Kurulu kararları çerçevesinde, kalıcı ve aslına uygun biçimde yürütüldüğünü ifade etti. Gelecek dönemde kültür varlıklarının belgelenmesine, dijital envanterlerinin güçlendirilmesine ve yapısal risklerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar sürecek. Bakan, katkı sunan kurumlara, bilim insanlarına, mimarlara, mühendislere, restoratörlere, sanat tarihçilerine ve arkeologlara teşekkür ederek sözlerini "Biz, depremden etkilenen tüm şehirlerimizi, tarihi ve kültürel değerleriyle birlikte yeniden ayağa kaldıracağız" diyerek tamamladı.