Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Emniyet tarafından gıda sektörüne yönelik yürütülen operasyonun 394 sayfalık soruşturma raporundan yeni ayrıntılar ortaya çıktı. Beyaz et ve kuru gıdanın ardından, piyasada kanuna aykırı şekilde haksız fiyat artışına neden olduğu değerlendirilen gruplar da incelemeye alınırken, yaş sebze ve meyve sektörü de soruşturma kapsamına dahil edildi.

İlk aşamada Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan usulsüzlük yaptığı değerlendirilen işletme ve kişilerin belirlenmesi istendi. Bakanlık, bunun üzerine 6 başmüfettiş görevlendirerek 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında Türkiye genelindeki yüzlerce firmayı inceledi. Tamamlanan toplam 394 sayfalık iki soruşturma raporunun ardından İstanbul Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü operasyon için harekete geçti. Soruşturmanın ilk aşamasında 15, ikinci aşamasında ise 26 firma hakkında somut usulsüzlükler tespit edildi. Kimlikleri belirlenen 41 şüpheliden 38’i, 15 Eylül’de düzenlenen operasyonla gözaltına alınarak İstanbul’a getirildi.

 

KÖY KÖY GEZİP KİMLİK AVCILIĞI YAPTILAR

Soruşturma raporunda, aracıların Anadolu'daki köylerde "TC Kimlik Toplama Şebekesi" kurduğu öğrenildi. Tedarikçi firmalar adına çalışan aracıların köyleri gezerek çiftçilerin Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) bilgilerini suistimal ettiği saptandı. İfadelerde yer alan detaylara göre Emrah Y. adlı bir aracının köylere giderek "Sizin ÇKS kaydınız var, ürünleri fabrika veya meyve suyu tesisleri için sizin üzerinizden gönderelim, hiçbir sıkıntı olmaz" bahanesiyle köylülerin kimlik numaralarını topladığı belirlendi. Toplanan kimlik bilgileri üzerinden çiftçilerin bilgisi dışında adlarına milyonlarca liralık hayali sevkiyatlar yazıldığı tutanaklara geçti.

 

DENETİMLER DUYULUNCA KÖYLERE KOŞUP APAR TOPAR MAKBUZ DAĞITTILAR

Vergi Denetim Kurulu (VDK) müfettişlerinin sahaya inerek yaş sebze ve meyve sektöründe araştırma yapmaya başlamasıyla komisyoncuların büyük bir panikle köylere koştuğu, çiftçilerin eline milyonluk makbuzlar tutuşturarak sahte belgeleri meşrulaştırmaya çalıştıkları ortaya çıktı. Köylülerin ise adlarına kesilen devasa rakamlı belgelerden ancak ellerine makbuzlar tutuşturulduğunda haberdar olduğu raporda yer aldı.

 

21 YIL ÖNCE ÖLDÜ ÜZERİNE FATURA KESİLDİ

Müfettişlerin hazırladığı raporlar, sahteciliğin bireysel hatalardan ibaret olmadığını, sistematik bir yöntem olarak kullanıldığını kanıtladı. İncelemelerde binlerce e-Müstahsil makbuzunun 480'den fazla vefat etmiş kişi adına düzenlendiği saptandı. 20 yıl önce hayatını kaybeden kişilerin bile listede yer aldığı görüldü. Göl Meyve'de 65, Ilgın Ceypa'da 57, Kütmey'de 52 ve Ahmet Demir nezdinde 49 ölü kişi adına hayali alım belgesi oluşturulduğu belirlendi. Murat Değirmen'in ise 71.8 milyonluk en yüksek tutarlı makbuzu doğrudan kendi adına kesip "Muhasebecim yapmıştır" dediği öğrenildi.

3 TONLUK KESTANE BİR ANDA 91 TON OLDU

ÇKS verileri ile üretici beyanları karşılaştırıldığında astronomik sapmalar bulundu. Yılda sadece 3 ton kestane üreten çiftçiden 91,9 ton, 70 ton armut satan üreticiden 530 ton, 60 ton sarımsak yetiştiren bir üreticiden ise 800 ton ürün satın alınmış gibi makbuz kesildi. Bahçesinde sadece limon olanlara kayısı, hiç bahçesi olmayanlara kivi, henüz meyve vermeyen fidan sahiplerine ise vişne ve nar satmış gibi makbuz düzenlendi.

 

MEYVE SUYU İÇİN ÇÜRÜK ÜRÜN ALIP BİRİNCİ KALİTE GÖSTERDİLER

Çiftçilerin tarlada kalan veya ıskartaya ayrılan çürük, suluk veya döküntü elma, şeftali ve portakalları kilosu 2,5-12 liradan 2,5-6 ton satın aldığı ancak e-Müstahsil makbuzlarında fiyat ve miktarının katbekat üzerinde gösterildiği belirlendi. Soruşturma raporunda, 6 ton çürük elma satan bir çiftçi adına 85 ton sofralık elma, 2,5 ton çürük portakal teslim eden çiftçi adına ise 25 ton 1. kalite portakal satmış gibi makbuz kesildiği görüldü. Hatta köydeki birçok farklı üreticiden toplanan az miktardaki suluk ürünün tek bir çiftçinin kimlik numarasına yüklenerek milyonlarca liralık hayali fatura trafiği yaratıldığı da tutanak altına alındı.

PARAVAN ŞİRKETLERLE VE AMCA-YEĞEN AĞIYLA FİYATLARI KATLADILAR

Raporda ayrıca; tedarik zincirinin yapay şekilde uzatılarak tüketiciye ulaşan fiyatların nasıl katlandığı da araştırıldı. 3 harfli ulusal zincir marketlere doğrudan ürün satabilecek gücü olan tedarikçilerin, araya kendi kurdukları komisyoncu şirketleri sokarak fiyat artırdığı belirlendi. Ataşehir Meyve Sebze Hali'nde yan yana dükkanlarda faaliyet gösteren amca-yeğen şirketleri Sera Ltd. ile Gencer Ltd. arasında da 600 milyon lirayı aşan naylon faturalarla yapay maliyet yaratıldığı tespit edildi. Ayrıca Fransa'da yaşayan gurbetçi İdris Ö. adına 871 bin, hiç tarım yapmamış aşçı Birsen Çaraman adına ise 18,1 milyon liralık sahte makbuz tanzim edildi.

 

ÇİFTÇİ 20 LİRAYA SATTI, KAYITTA RAKAM KATLANDI

Adana'da 630 dönümlük arazisinde mandalina, greyfurt, portakal ve limon üretimi yapan İsmail Övünç, Acar Agro'ya yaklaşık bin ton mandalinayı toplam 15 milyon liraya sattığını ifade etti. Övünç ayrıca Kara Yaş Sebze Meyve firmasına yaklaşık 90 ton greyfurt sattığını ve karşılığında 2,1 milyon lira ödeme aldığını söyledi. İncelemelerde 4 milyon liralık satış görüldüğü sorulması üzerine Övünç, "Öyle bir satışımız olmadı. Greyfurt kg fiyatı yaklaşık 20 TL'dir. Bu belirttiğiniz rakam imkânsız." dedi. Övünç, satış yaptığı gözüken Gündüz Mey-Pak adlı firmayı da ilk kez müfettişlerden duyduğunu ve bu firmaya herhangi bir satışının olmadığını anlattı.

ÜRETMEDİĞİ ELMALARI SATMIŞ GÖRÜNÜYOR

Muğla'dan çiftçi İsmail Keleş ise 2025'te Küzenler Gıda ve Acarlar adlı iki alıcıya portakal sattığını, bunun dışında 2025 ve 2026'da herhangi bir satışı bulunmadığını ifade ederken Makbuzlarda Ilgın Ceypa ve Topraktan Group adlı firmalara satış yapılmış gibi görünen Keleş, söz konusu şirketleri ilk kez duyduğunu söyledi. Keleş, "Topraktan Group sanki benden elma ve nar da almış gibi müstahsil makbuzu düzenlemiştir. Oysa ki benim elma ve nar üretimim yok." dedi.

 

2 TON ELMA, MAKBUZDA 99 TONA ÇIKTI

Adına düzenlenen makbuzlarda toplam 99 ton suluk elma sattığı belirtilen Isparta'dan çiftçi Yıldıray Subaşı; 2025'te yaklaşık 2 ton elmayı 8-10 TL aralığında sattığını belirterek; "Benim bu kadar ürün yetiştirebileceğim bir arazim yok." dedi.

6 MİLYONLUK SATIŞ 7.7 MİLYON LİRA YAZILDI

Denizli'den çiftçi Osman Güneş'in Ekim 2025'te kilosu 47-48 liradan sattığı 125-130 ton elmanın makbuzlara Şubat-Mart 2026'da 7.7 milyondan satılmış gibi yansıtıldığı bildirildi.

 

50 TON ÜRETİYOR, İKİ KATINDAN FAZLA SATMIŞ GÖRÜNÜYOR

Armut üreticisi Sinan Sağır ise bahçesinden en fazla 50 ton armut üretebileceğini belirterek; "Üretebileceğim ürün miktarının 2 katından fazla mal satmışım gibi gözüküyor." dedi.

KARŞILIKSIZ ÇEKİN MAĞDUR ÇİFTÇİ OLDU

Hakan Doğan da MCK Ensar Tarım Ürünleri şirketine 2025'te yaklaşık 40 ton elmayı kilosu 45 liradan sattığını ancak makbuzda Ilgın Ceypa Tarım göründüğünü, ödeme için verilen çekin de karşılıksız çıktığını anlattı. Doğan, "Alacağımı almak için mahkemeye verdim bu sefer de çekteki imzanın kendisine ait olmadığını beyan etmiş" diyerek isyan etti.

"ZİRAİ FAALİYETİM YOK"

Konya'dan Ali İhsan Duman, 1600 metrekarelik arazisinde 10 yıldır zirai faaliyet yapmadığını, sadece 10 yıl önce 500 kilogram vişne sattığı firmanın kendisi adına yeni gibi fatura düzenlediğini aktardı.

SATIŞ BAŞKA, MAKBUZ BAŞKA...

Muammer Kanlı'nın, 2024 mahsulü 8 ton elmayı 2025'te kilosu 24 liradan Güneşler Tarım Ürünleri firmasına sattığını söylerken makbuzlarda Ilgın Ceypa Tarım'a satılmış gibi gösterildiği belirlendi.

 

PORTAKAL ÜRETTİ AMA NAR SATMIŞ GİBİ GÖRÜNDÜ

Çiftçi Ali Özdemir ise 2025'te yalnızca portakal üretimi yaptığını ve ürününü Aydın Sap adlı alıcıya kilosu 20-25 liradan sattığını söylerken makbuzda, Özdemir'in üretmediği nar satışı bulundu. Özdemir, "Portakal harici herhangi bir ürün üretip satmışlığım yoktur" dedi.

REKOR İDARİ VE ADLİ CEZALAR YOLDA

Raporlarda adli işlem uygulanan mükellefler için uygulanacak ceza tutarları tek tek belirlendi. Toptancı haline bildirilmeyen mallar için 44 bin, aldatıcı değişiklik yapanlara 111 bin, piyasada darlık yaratarak fiyatları etkileyenlere ise fiil başına 222 bin TL ceza kesilecek. Tekrarlarda katlanarak uygulanacak bu idari para cezalarının yanı sıra haldeki satış bedeli.