KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Cumhuriyet Meclisi’ne iade ettiği Seçim ve Halkoylaması Yasası ile ilgili 4 noktaya dikkat çekerek, düzenlemelerin Meclis tarafından yeniden değerlendirilmesini istedi.

Erhürman; yasal değişikliğin bu seçimde değil bir sonraki seçimde yürürlüğe girmesi, genel ve yerel seçimlere ilişkin düzenlemelerin bir tutulmaması, bağımsız adayların durumunun yeniden gözden geçirilmesi ve emsal oluşturacak biçimde seçime az zaman kala değişiklik yapılmaması konularının Meclis tarafından yeniden ele alınmasını talep etti.

Tufan Erhürman’ın, Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nun 10 Eylül’deki olağanüstü birleşiminde oy çokluğuyla kabul edilen yasayı iade gerekçesi Meclis’in resmi internet sitesinde kamuoyuna duyuruldu.

"Esaslı değişiklik öngörülüyor"

Gerekçesinde, söz konusu yasayla seçim sisteminin temel unsurlarından biri olan karma oy uygulamasının kaldırıldığını anımsatan Erhürman, mevcut seçim sisteminde esaslı bir değişiklik öngörüldüğünü kaydetti.

Seçim mevzuatında yapılan düzenlemelerin doğrudan doğruya yurttaşların seçme ve seçilme haklarının kullanılma biçimini, siyasi partilerin stratejilerini, adayların seçmene ulaşma yöntemlerini ve seçmen davranışını etkilediğini vurgulayan Cumhurbaşkanı Erhürman, bu nedenle düzenlemelerin hukuki istikrar, öngörülebilirlik, eşitlik ve hukuki güvenlik ilkeleri bakımından hassasiyetle ele alınması gerektiğinin altını çizdi.

"Seçime kısa süre kala yapılan değişiklik..."

Seçimlere çok kısa bir süre kala seçilme hakkı, oy kullanma yöntemi ve sistemin işleyişini esaslı biçimde değiştiren bir adımın soru işaretleri gündeme getirme potansiyeli taşıdığını ifade eden Erhürman, bu durumun gelecekteki seçimler açısından da olumsuzluk teşkil edebileceği uyarısında bulundu.

Erhürman, iade gerekçesinde şu ifadelere de yer verdi:

“Böyle bir uygulama, ülkemizde bundan sonra yapılacak seçimlerde de iktidarın veya Meclis çoğunluğunun kendi lehlerine olacağını öngördükleri değişiklikleri yaparak seçime gitmeyi tercih edebileceği düşüncesini gündeme getirecektir ki bunun demokrasi ve seçme seçilme hakkı açısından olumlu bir algı oluşturmayacağı açıktır. Bu nedenledir ki seçim mevzuatında fark yaratma potansiyeline sahip değişiklikler yapılması düşünülüyorsa, bunun için seçimlere anlamlı bir şekilde uzak olan bir zamanın seçilmesi doğru olacaktır.”

Türkiye'den örnek verdi

Eş zamanlı ve zamansız değişikliklerin sakıncalarını örneklendiren Erhürman, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 67’nci maddesindeki "Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz" hükmüne atıfta bulundu.

Erhürman, Meclis'te kabul edilen sistemin demokrasi açısından "iyi" veya "kötü" görülmesinin ötesinde, seçime kısa süre kala gerçekleştirilen bu tip adımların yöntem olarak sorgulanması gerektiğini belirterek, yasayı Anayasa'nın 94'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının verdiği yetkiye istinaden yeniden görüşülmek üzere Cumhuriyet Meclisi'ne iade ettiğini söyledi.

Değişiklik ne diyordu

Meclis'in kabul ettiği bu yasa değişikliği, özetle şunu öngörüyordu: Mevcut sistemde bir seçmen, tek bir partiye bağlı kalmadan oy pusulasındaki farklı partilerin adaylarını karışık olarak seçip (karma oy) destekleyebiliyordu. Yeni düzenleme ise bu özgürlüğü ortadan kaldırarak, seçmeni sadece tek bir partiye mühür vurmaya zorunlu kılıyordu. Yani yasa yürürlüğe girmiş olsaydı, sandık başına gidildiğinde halk, farklı partilerden beğenilen adayları tek tek seçemeyecek, oyunu zorunlu olarak yalnızca tek bir partinin tüm listesine vermek zorunda kalacaktı.