Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) Yapısal Deprem Laboratuvarı'nda, binanın depremi kolon ve kirişlerine yük binmeden atlatmasını sağlayacak metalik panel sönümleyiciler yerli ve milli imkânlarla üretildi. Sönümleyiciler Türkiye'de ilk kez, üniversitenin sağlık spor bilimleri derslikleri projesinde uygulanıyor.

NKÜ Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanı Dr. Öğretim Görevlisi Ahmet Bal, panellerin Tekirdağ Yapı ve Deprem Mühendisliği Laboratuvarı'nda geliştirildiğini belirterek sistemi "Tamamen yerli ve milli mühendislik eseri olan bir sönümleyici tipi" sözleriyle tanıttı.

Laboratuvar nisan ayında 4 bin metrekarelik alana kuruldu

Yapısal Deprem Laboratuvarı, Tekirdağ Valisi Recep Soytürk ile NKÜ Rektörü Prof. Dr. Mümin Şahin öncülüğünde geçtiğimiz nisan ayında 4 bin metrekarelik alan üzerine kuruldu. Laboratuvarda özellikle Tekirdağ ve çevresindeki yapıların deprem performansı analiz ediliyor; riskli yapılar belirlenerek güçlendirme yöntemleri geliştiriliyor.

Bal, deprem sönümleyicilerinin yapıların deprem sırasında hasar görmemesini ve binanın depremden izolasyonunu sağlayan sistemler olduğunu anlattı. Dünyada, Japonya'da ve Amerika'da taban izolatörleri ile burkulması önlenmiş çaprazlar gibi metotların yaygın olduğunu söyleyen Bal, metalik esaslı panel sönümleyicilerin de bu yöntemlerden biri olduğunu kaydetti.

Yumuşak metal deprem enerjisini yutuyor

Paneller yumuşak metalden üretiliyor. Bal'ın anlatımına göre yumuşak metal, deprem anındaki hızlı enerjiyi yutarak deprem etkisini sönümlüyor. Projede dairesel boşluklu tip kullanıldı; Bal, dairesel boşluklu olanların "bir nevi yönlendirme anlamına" geldiğini, binada ilk hasarı alacak elemanların bu paneller olduğunu söyledi. Enerji paneller üzerinde sönümlendiği için ana taşıyıcılara, kolon ve kirişlere yük gelmeden binanın depremi atlatması bekleniyor.

Bal, projedeki ilk hedefin binanın deprem sırasında sarsıntıyı hissetmemesi ve deprem sonrasında hemen kullanım performansı düzeyinde kalması olduğunu, sönümleyicilerin bu amaçla geliştirildiğini belirtti.

Çelik binada kullanılıyor, betonarme sistemlere de uygulanabilir

Sönümleyiciler şu anda çelik yapı olan derslik binasında kullanılıyor. Bal, sistemin betonarme sistemlere de uygulanabileceğini ifade etti. Binanın döşeme ve çatı sistemleri ise yangın direncini artırmak amacıyla tamamen donatılı gaz betonla imal edildi; Bal bu yönüyle "Türkiye'deki yeniliklere öncü olan bir binanın içindeyiz" dedi.

Sönümleyiciler deprem sonrasında tekrar kullanılabiliyor. Bal, "Bunları yerinden çıkartıp yenisini takarak kullanmak mümkün hale geliyor" ifadesini kullandı.