Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 6 Şubat depremlerinin ardından restorasyonu tamamlanan Diyarbakır ve Bingöl'deki 6 caminin 2 Ekim'de cuma namazıyla yeniden ibadete açılacağını duyurdu. Ersoy, sosyal medya paylaşımında, Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülen çalışmalarla Diyarbakır'daki Ali Paşa, Melik Ahmet Paşa, Parlı Safa, Cafer-i Tayyar ve Hanbaşı camileri ile Bingöl'deki Balaban Bey Camii'nin ibadete hazır hale getirildiğini belirtti.

Altı eserin toplu açılış programı, Diyarbakır'ın Sur ilçesindeki Ali Paşa Camii'nde gerçekleştirilecek.

Ersoy paylaşımında, "Şehirlerimizin hafızasını yaşatan, asırlardır aynı saflarda buluştuğumuz mabetlerimizi geleceğe taşıyor; vakıf mirasımızı koruyarak deprem bölgesinin yaralarını sarmaya devam ediyoruz" ifadelerini kullandı.

Eserlerin özgün dokularının korunarak restore edildiğini vurgulayan Ersoy, şunları kaydetti: "Her bir eserimizde bilimsel çalışmalarla deprem hasarlarını giderdik, yapılarımızı güçlendirdik. Tarihi taş işçiliğinden çinilere, ahşap unsurlardan kalem işlerine kadar ecdat yadigarı mirasımızı özgün dokusunu koruyarak ihya ettik."

Ali Paşa Camii'nde özgün kündekari kepenkler yerine döndü

Hadım Ali Paşa'nın 16. yüzyılda yaptırdığı Ali Paşa Camii'nde, depremlerin ardından ortaya çıkan statik sorunlar üzerine güçlendirme ve restorasyon projeleri bilim heyeti gözetiminde yeniden ele alındı. Niteliksiz döşemeler ile beton örtü ve kirişler kaldırıldı; üst örtü, Diyarbakır'ın geleneksel dam sistemine uygun biçimde yenilendi.

Deprem kaynaklı çatlak ve kopmalar, yapısal güçlendirme ve enjeksiyon uygulamalarıyla giderildi. Özgün kündekari kepenkler, ahşap minber, tavan kaplamaları ve çiniler ise konservasyon çalışmalarının ardından yeniden yerlerine monte edildi.

Parlı Safa ile Cafer-i Tayyar'ın minarelerinde ağır hasar giderildi

15. yüzyılda inşa edildiği düşünülen Parlı Safa Camii'nde, depremlerin özellikle minarede yol açtığı ağır hasar giderildi. Geniş çatlaklar ve parça kayıpları nedeniyle çelik kuşak ve gergilerle emniyete alınan minarenin temel ve zemin durumu; sondaj, jeofizik inceleme ve araştırma kazılarıyla incelendi. Ankraj, enjeksiyon ve taş onarımlarının yanı sıra caminin çinileri, döşemeleri, kalem işleri, sıva ve boyaları ile medrese bölümlerindeki çalışmalar da tamamlandı.

İnşa tarihi kesin olarak bilinmeyen Cafer-i Tayyar Camii ve Türbesi'nde, depremde bazı taşları yıkılan minarenin petek ve külah bölümleri özgün taşlarıyla tamamlandı. Zemin ve temel incelemelerinin ardından duvar, tonoz ve dam örtülerinde onarım ile güçlendirme uygulamaları yapıldı; cami ve türbe yeniden ibadete hazır hale getirildi.

Hanbaşı'nda betonarme eklentiler kaldırıldı, Melik Ahmet Paşa'da kubbe güçlendirildi

Hacı Muhammed'in 1853'te yaptırdığı Hanbaşı Camii'ndeki onarım 2022'de başlamıştı. 6 Şubat depremlerinin ardından çalışmalar, bilim heyeti gözetimindeki güçlendirme ve restorasyon uygulamalarıyla sürdürüldü. Enjeksiyon yöntemiyle güçlendirilen yapıda betonarme eklentiler kaldırıldı; çatı ve cepheler özgün dokusuna uygun biçimde yenilendi, son cemaat yeri ile harim bölümündeki çalışmalarla caminin özgün mimari unsurları ortaya çıkarıldı.

1587-1591 yılları arasında yaptırılan Melik Ahmet Paşa Camii'nde kubbe, tromplar ve taşıyıcı duvarlarda tespit edilen çatlaklara yönelik onarım ve güçlendirme çalışmaları yapıldı. Temel durumu sondaj, araştırma kazısı ve jeoradar çalışmalarıyla incelenen yapıda kubbe ve kasnak güçlendirildi, zemin ve duvarlarda enjeksiyon uygulamaları yapıldı. Kurşun örtü, sıva, halı ve kalem işi çalışmalarının tamamlanmasıyla tarihi cami yeniden cemaatini ağırlamaya hazırlandı.

Balaban Bey'in minaresi sökülüp özgün teknikle yeniden yapıldı

Bingöl'de Akkoyunlu döneminden günümüze ulaşan Balaban Bey Camii'nin depremde ağır hasar gören minaresi, kontrollü biçimde sökülerek özgün yapım tekniklerine uygun şekilde yeniden inşa edildi. Caminin çatı, avlu, harim ve mahfil bölümlerinde onarımlar yapıldı; ahşap döşemeler ile elektrik ve mekanik tesisatlar yenilendi. Abdesthane ve diğer çalışmaların da tamamlanmasıyla yapının özgün mimari bütünlüğü yeniden sağlandı.

Ersoy, tarihi mabetlerin ihyasında emeği geçenlere teşekkür ederek yeniden ibadete açılacak camilerin Diyarbakır ve Bingöl'e hayırlı olmasını diledi.