Amerika kıtasının ilk sakinlerinin hangi dönemde ve hangi güzergahtan geldiği, arkeolojinin en uzun süredir cevap aradığı sorulardan biri. Antik DNA verilerini yeniden inceleyen araştırmacılar, bugünkü yerli toplulukların atalarına uzanan ana göç hareketinin yaklaşık 21 bin yıldan daha eskiye gitmediğini ortaya koydu.

 

Üç farklı senaryo karşılaştırıldı

Araştırmada Amerika’ya ilk insan hareketliliğine ilişkin üç temel görüş genetik veriler üzerinden değerlendirildi. Bunlardan ilki insanların 25 bin yıldan daha önce, son buzul çağının en soğuk döneminden önce kıtaya ulaştığını öne sürüyor. Diğer iki ihtimal ise göçün bu soğuk dönem sırasında ya da yaklaşık 14 bin yıl öncesinden sonra gerçekleşmiş olabileceği üzerinde duruyor.

Yeni genetik değerlendirme, günümüzde yaşayan yerli halkların ataları açısından en güçlü zaman aralığının yaklaşık 14 bin ila 21 bin yıl öncesi olduğunu gösterdi.

 

Sibirya ve Beringia bağlantısı

DNA verileri, yaklaşık 25 bin yıl önce Sibirya veya Asya ile Alaska arasındaki Beringia bölgesinde yaşayan toplulukların zamanla farklı kollara ayrıldığını gösteriyor.

Bu gruplardan bazılarının Pasifik kıyıları boyunca ilerlediği ve daha sonra Amerika kıtasının farklı bölgelerine yayıldığı düşünülüyor.

Yaklaşık 16 bin yıl önce ise kuzey ve güneyde yaşayan yerli toplulukların ataları arasında yeni ayrışmalar yaşandığına ilişkin genetik izler bulunuyor.

 

23 bin yıllık ayak izleri soru işareti oluşturuyor

Tartışmanın en dikkat çekici parçalarından biri New Mexico’daki White Sands bölgesinde bulunan insan ayak izleri.

İzler yaklaşık 23 bin yıl öncesine tarihlendiriliyor. Bu tarih doğruysa Amerika’da bugün yaşayan yerli halkların bilinen ana genetik soyundan daha önce insanların bulunmuş olabileceği ihtimali ortaya çıkıyor. Ancak mevcut DNA kayıtlarında White Sands’te yaşamış olabilecek bu topluluğun günümüz yerli halklarına belirgin bir genetik katkısı henüz tespit edilemedi.

Araştırmacılar bunun, söz konusu topluluğun soyunun daha sonra devam etmemesinden ya da bugüne kadar o gruba ait DNA örneklerine ulaşılamamasından kaynaklanabileceğini değerlendiriyor.

 

En eski genom 12 bin 800 yıllık

Amerika kıtasında bugüne kadar incelenen en eski tam genomlardan biri Montana’da bulunan ve “Anzick-1” olarak bilinen yaklaşık 12 bin 800 yıllık bir çocuğa ait.

Bu örnek ve diğer eski DNA verileri üzerinden yapılan hesaplamalar, günümüz yerli halklarının atalarına uzanan ilk büyük göç hareketinin 21 bin yıldan daha önce gerçekleşmediğine işaret ediyor. Ancak araştırmacılar, kıtanın birçok bölgesinden halen yeterli miktarda antik DNA bulunmadığına dikkat çekiyor.

 

Genetik haritada büyük boşluklar var

Bugüne kadar yaklaşık 250 antik bireyin tam genomu yayımlandı. Bunun yanında yaklaşık 1.200 eski bireye ait daha geniş genetik veriler bulunuyor. Buna rağmen Amerika’nın bazı geniş bölgelerinden neredeyse hiç eski DNA örneği elde edilmiş değil. Bu boşluklar nedeniyle 21 bin yıldan önce kıtaya ulaşmış başka toplulukların bulunup bulunmadığı kesin olarak söylenemiyor. Yeni antik DNA örneklerinin ortaya çıkarılması, Amerika’ya ilk insan hareketliliğinin zamanını daha net belirleyebilecek en önemli gelişmelerden biri olarak görülüyor.