Vincent van Gogh’un 1889’da yaptığı Yıldızlı Gece, sanat tarihinin en çok incelenen tablolarından biri olmasına rağmen uzun süre fark edilmeyen bir ayrıntı barındırıyordu. 2000’li yıllarda Hubble Uzay Teleskobu’ndan elde edilen görüntülerden yola çıkan araştırmalar, tablodaki girdapların yalnızca sanatsal bir tercih olmayabileceğini gösterdi.

 

Tablodaki gökyüzü yeniden incelendi

Van Gogh, Yıldızlı Gece’yi Fransa’da kaldığı dönemde yaptı. Eserde gökyüzünü kaplayan kıvrımlı çizgiler, dönen bulutlar ve ışığın çevresinde oluşan dalgalanmalar uzun yıllar ressamın kendine özgü üslubunun bir parçası olarak değerlendirildi. Ancak tabloya bu kez sanat tarihçilerinden farklı bir gözle bakıldı. Araştırmacılar, eserdeki ışık ve hareket dağılımını matematiksel yöntemlerle karşılaştırdığında doğadaki türbülansın oluşturduğu örüntülere benzeyen bir yapı tespit etti.

 

Türbülans nedir?

Türbülans, hava ya da su gibi akışkanların düzenli şekilde ilerlemek yerine girdaplar ve düzensiz hareketler oluşturmasıyla ortaya çıkıyor. Büyük girdapların daha küçük girdaplara ayrıldığı bu karmaşık hareket; atmosferde, okyanus akıntılarında, lav akışlarında ve uçak kanatlarının çevresinde görülebiliyor. Matematiksel olarak açıklanması oldukça güç olan bu hareket biçiminin Van Gogh’un fırça darbelerinde şaşırtıcı bir karşılık bulduğu uzmanlarca belirtildi.

 

Yıldızlı Gece’deki girdaplar dikkat çekti

Tablodaki büyük ve küçük kıvrımların dağılımının, gerçek türbülans sırasında ortaya çıkan enerji hareketleriyle benzer özellikler gösterdiği görüldü. Van Gogh’un bunu bilinçli olarak bilimsel bir modele dayanarak yapıp yapmadığı bilinmiyor. Ancak ressamın doğadaki hareketi gözlemleme ve tuvale aktarma biçiminin, yıllar sonra fiziksel süreçlerle karşılaştırılabilecek kadar ayrıntılı olduğu ortaya çıktı.

 

Başka ünlü tablolar da karşılaştırıldı

Araştırmacılar benzer etkinin başka ressamların eserlerinde bulunup bulunmadığına da baktı. Edvard Munch’un dalgalı ve hareketli çizgileriyle tanınan Çığlık tablosu da dahil olmak üzere farklı eserler incelendi. Ancak Van Gogh’un Yıldızlı Gece’de ortaya koyduğu yapıyla aynı düzeyde bir benzerliğe rastlanmadı.