Nikaragua’daki Masaya Yanardağı’nı inceleyen araştırmacılar, ana magma haznesinin genişlediğini ve daha sığdaki bir haznenin boşalıyor olabileceğini gösteren bulgulara ulaştı.

Penn State Üniversitesi araştırmacıları, Masaya Yanardağı’nda 2018–2024 yılları arasında gerçekleşen zemin hareketlerini uydu verileriyle takip etti. Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan çalışma, yanardağın farklı bölgelerinde aynı dönemde zıt yönlü hareketler yaşandığını ortaya koydu.

Geniş bir volkanik çöküntü olan kalderadaki zemin önce çöktü, ardından yükselmeye başladı. Aktif Santiago krateri ve lav gölünün çevresindeki yüzey ise araştırma boyunca çökmeyi sürdürdü.

 

Bir hazne dolarken diğeri boşalıyor olabilir

Araştırmacılar, kalderanın yükselmeye başlamasını ana magma haznesinin genişlediğine ilişkin bir işaret olarak değerlendirdi. Bu haznenin, yerin daha derinindeki yeni bir magma kaynağından besleniyor olabileceği belirtildi.

Santiago kraterinin çevresindeki çökmenin devam etmesi ise ikinci ve daha sığ bir haznedeki magmanın azalıyor olabileceğini gösteriyor.

Çalışmanın başyazarı Lizzie Johnson, iki bölgedeki hareketlerin birbirinden bağımsız ilerlemesinin, yanardağın magma kanal sisteminin daha karmaşık olduğuna işaret ettiğini söyledi.

 

Bulutların arasından radar ölçümü yapıldı

Araştırmada, yanardağın üzerinden yaklaşık 12 günde bir geçen Sentinel-1 uydusunun radar verileri kullanıldı. InSAR olarak bilinen yöntemle, farklı tarihlerde alınan ölçümler karşılaştırılarak zemindeki hareketler belirlendi.

Yer altındaki bir hazneye magma girmesi yüzeyin kabarmasına, magmanın hazneden çıkması ise zeminin çökmesine neden olabiliyor. Ancak ölçümler doğrudan yüzey hareketlerini gösterdiği için yer altındaki değişimlere ilişkin açıklamaların ek çalışmalarla netleştirilmesi gerekiyor.

 

Yaklaşık 2 milyon kişi yanardağın yakınında yaşıyor

Aktif Masaya Yanardağı’nın 21 kilometre yakınında yaklaşık 2 milyon kişi yaşıyor. Yanardağın lav gölü de ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.

Masaya’daki tehlikeler lav akıntılarıyla sınırlı değil. Son büyük lav akıntısının 1772’de gerçekleştiği yanardağdan yayılan kükürt dioksit, zaman zaman tehlikeli derecede yüksek yoğunluklara ulaşıyor.

Araştırmacılar, inceledikleri zemin hareketlerinden kaynaklanan acil bir tehlike tespit etmedi. Uzun süreli izleme ve yeni modellemelerin, magma hazneleri arasındaki bağlantıları anlamaya ve gelecekteki faaliyet değişikliklerini daha erken fark etmeye yardımcı olabileceği belirtildi.

Çalışmanın ortak yazarı Young Cheol Kim, sürekli izlemenin yanardağın olağan davranışını belirlemeyi sağladığını, böylece faaliyet artışına işaret edebilecek değişikliklerin tespit edilerek gerektiğinde halka zamanında uyarı yapılabileceğini ifade etti.