Antalya'nın Akseki ilçesinde sonbaharla birlikte andız pekmezi üretimi başladı. Üreticilerin verdiği bilgiye göre 5 kilo andız kozalağından yaklaşık 1 kilo pekmez elde ediliyor; yaklaşık bir haftalık zahmetli sürecin ardından hazırlanan pekmezin kilogramı 500 liradan satışa sunuluyor.

Toros Dağları'nda yetişen andız ağaçlarının olgunlaşan kozalaklarını vatandaşlar zorlu arazi şartlarında topluyor. Dağlık ve engebeli arazide ağaçlardan tek tek alınan kozalaklar çuvallara doldurulup evlere getiriliyor. Kimi vatandaş kozalakları makineyle kırıyor, kimi çekiç ve keserle el emeğiyle parçalıyor.

Kazandaki kaynatma yaklaşık 18 saat sürüyor

Akseki'nin Alaçeşme Mahallesi'nde yaşayan Abdullah Uğur, pekmezi geleneksel yöntemlerle hazırladıklarını söyledi. Uğur, üretim aşamalarını şöyle anlattı: "Dağdan toplanıp gelen andız ağacının meyvelerini suda ıslatıyoruz. İki gün suda kaldıktan sonra süzüyoruz. Daha sonra durulması için bir gün bekletiyoruz. Ardından kazanda kaynatmaya başlıyoruz. Kıvamına geldiğinde soğumaya bırakıyoruz. Soğuduktan sonra da paketliyoruz."

Suda bekletilip süzülen kozalaklardan elde edilen sıvı, büyük kazanlarda kaynatılıyor. Yaklaşık bir hafta süren üretimde kaynatma işlemi yaklaşık 18 saat devam ediyor; giderek koyulaşan sıvı pekmez kıvamına ulaşınca soğutulup paketleniyor.

Toros Dağları'nda yetişen bitkilerden yağ da çıkaran Abdullah Güven, yörede geleneksel yöntemlerle yapılan andız pekmezi üretiminin zahmetli bir süreç olduğunu belirtti. Kozalakların toplanıp kırıldığını, suda bekletilip kazanlarda kaynatıldığını anlatan Güven, iğne yapraklı bu ağaçların yöre halkınca faydalı kabul edildiğini ifade etti.

Kozalağını üreticiye satan da gelir elde ediyor

Vatandaşların bir bölümü topladığı kozalakları kendi ihtiyacı için pekmeze dönüştürürken, bir bölümü de kozalaklarını pekmez üreticilerine satarak gelir elde ediyor. Üretim, yörede geleneksel yöntemlerin yaşatılmasının yanı sıra aile bütçelerine de katkı sağlıyor.

Toros Dağları'nda doğal olarak yetişen iğne yapraklı andız, yöre halkının doğal ürünlere dayalı üretim kültüründe yer tutuyor. Yöre halkı pekmezi özellikle kış aylarında tüketiyor; pekmezin astım, bronşit ve öksürük gibi rahatsızlıklara iyi geldiği biliniyor.