Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un Mersin'de inşa ettiği Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde (NGS), Dünya Nükleer Operatörleri Birliği'nin (WANO) yürüttüğü işletme öncesi eş değerlendirme çalışması tamamlandı. Uluslararası ekip, birinci güç ünitesinin devreye alınmasına ve sonraki işletme dönemine yönelik hazırlıkları değerlendirdi; bağımsız uzmanlar çalışmanın sonunda santralin güçlü 5 yönünü belirledi.

Değerlendirmenin iki hafta süren ana aşamasında Belarus, Bulgaristan, Çin, Rusya, Slovakya ve ABD'den 17 uzman görev aldı. Ekip; WANO'nun Moskova, Paris, Atlanta ve Şanghay'daki bölgesel merkezleri ile Rusya'daki Kursk, Smolensk, Novovoronej ve Leningrad santrallerinin yanı sıra Belarus NGS, Bulgaristan'daki Kozloduy, Slovakya'daki Bohunice ve Mısır'daki El-Dabaa santrallerinde görev yapan isimlerden oluştu. İkinci haftada WANO Moskova Merkezi Direktörü Vasiliy Aksenov ile nükleer sektör danışmanı ve Belarus NGS Başmühendisi Anatoliy Bondar da ekibe katıldı.

Uzmanlar işletme dokümanlarını inceledi, personelin çalışmalarını gözlemledi ve santral tesislerinde saha incelemeleri yaptı. Değerlendirmede ekipmanların durumu, işletme ve bakım çalışmalarının organizasyonu, organizasyon yapısı, personel eğitimi, acil durumlara hazırlık, yangından ve radyasyondan korunma ile mühendislik desteği ele alındı. Ana kontrol odası vardiya ekiplerinin tam ölçekli simülatördeki çalışmaları ise daha önce gerçekleştirilen ayrı bir aşamada incelenmişti.

Butckikh: Akkuyu Nükleer tüm yaşam döngüsü boyunca işletmeci olacak

Akkuyu Nükleer A.Ş. Genel Müdürü Sergei Butckikh, “Akkuyu Nükleer, Akkuyu NGS'nin tüm yaşam döngüsü boyunca işletmeci kuruluş olarak görev yapacak” dedi. İlk güç ünitesinin devreye alınmasına hazırlanırken santralin gelecekteki güvenliğini, güvenilirliğini ve verimli işletilmesini odaklarına aldıklarını belirten Butckikh, WANO değerlendirmesi sayesinde bağımsız bir uzman değerlendirmesinden yararlandıklarını, meslektaşlarıyla deneyim paylaştıklarını ve üretim süreçlerini daha da iyileştirebilecekleri alanları belirleyebildiklerini ifade etti.

Aksenov ise eş değerlendirmenin temel amacının, santral ekibinin işletme dönemine ne ölçüde hazır olduğunu belirlemek olduğunu söyledi. Ünite personelinin nükleer güvenlikten, radyasyon güvenliğinden ve teknik güvenlikten sorumlu olduğunu anlatan Aksenov, sürekli eğitimin, ekipmana hâkimiyetin ve vardiya ekiplerinin uyum içinde çalışmasının özel önem taşıdığını belirtti. Aksenov, “Akkuyu NGS uzmanlarının, yeni güç ünitelerinin kısa süre önce devreye alındığı santrallere yapacağı ziyaretler de dâhil olmak üzere, deneyim paylaşımını sürekli desteklemeye hazırız” diye konuştu.

Bondar, Akkuyu ekibinin devreye alma çalışmalarında şimdiden önemli sonuçlar elde ettiğini vurguladı: “Eş değerlendirme başladığında, birinci güç ünitesindeki devreye alma çalışmalarının hidrolik test aşaması tamamlanmıştı. Bu da ünite sistemlerinin sonraki devreye alma işlemleri için yüksek bir hazırlık düzeyine ulaştığını gösteriyor.” Akkuyu'daki meslektaşlarıyla işletmeye ilişkin konuları açıkça tartıştıklarını ve olası çözümleri birlikte ele aldıklarını aktaran Bondar, bu çalışmaların her iki tarafın uzmanları için de yararlı olduğunu söyledi.

Güçlü 5 yönün ikisi personel eğitiminde

Bağımsız uzmanların belirlediği güçlü 5 yönden ikisi personel eğitimiyle ilgili oldu. Ekip, tam ölçekli simülatörün güç ünitesinin mevcut durumuyla uyumlu tutulduğunu ve ünitede yapılan tüm değişikliklerin simülatör modeline hızla yansıtıldığını tespit etti. Türk mühendislerin aldığı kapsamlı eğitim de Türk ve Rus uzmanlar için ortak bir mesleki ortam oluşmasına katkısı nedeniyle güçlü yönler arasında değerlendirildi.

İnşaat aşamasındaki etkin konfigürasyon yönetimi listedeki bir diğer başlık oldu: Özel bir yazılım, tasarım dokümantasyonunu ve ekipman montajına ilişkin verileri tek bir bilgi kaynağında birleştiriyor; böylece sistem ve ekipmanların sahadaki mevcut durumunun tasarım gereklerine uygunluğu kontrol edilebiliyor. Kimya alanında demineralize su üretimini kimyasal yöntemlerle optimize eden çözümler, saha güvenliğinde ise orman ve arazi yangınlarına karşı kurulan çok katmanlı koruma sistemi güçlü yönler arasında sayıldı. Yangın koruması; erken tespiti, mevsimsel önleyici tedbirleri ve gönüllü itfaiye ekiplerinin katılımını içeriyor.

Uzmanlar, santralin değerlendirme sürecindeki açık yaklaşımını da vurguladı. Santralin bu süreçteki açıklık düzeyi, WANO kriterlerine göre üst düzey olarak değerlendiriliyor. Ekip, Akkuyu NGS çalışanlarının birbirine duyduğu yüksek saygıyı nükleer güvenlik kültürünün en güçlü özelliklerinden biri saydı. Uluslararası ekip, değerlendirme sonuçlarını kapanış toplantısında Akkuyu NGS yönetimine sundu. Uzmanların önerileri, düzeltici faaliyetlerin hazırlanmasına ve iş süreçlerinin optimize edilmesine temel oluşturacak.