Mars bugün soğuk, kurak ve sessiz görünse de gezegenin derinliklerinde hareketlilik tamamen bitmemiş olabilir. Yeni bir çalışma, dev Alba Mons yanardağının çevresinde belirlenen gaz çıkışlarının yer altındaki magma ile bağlantılı olabileceğini ortaya koydu.

 

Gaz çıkışları aynı bölgede tekrarlandı

Avrupa Uzay Ajansı’nın ExoMars Trace Gas Orbiter aracı, Mars atmosferinde hidrojen klorür (HCl) adı verilen gazın kısa süreli ve keskin artışlarını tespit etti. Araştırmacıların dikkatini çeken nokta, bu artışların Alba Mons yanardağının kuzey yamacında aynı bölgede görülmesi oldu. Hidrojen klorür Mars’taki bazı doğal kimyasal süreçlerle de oluşabiliyor. Ancak Dünya’da yükselen magmanın basınç kaybetmesi sırasında volkanlardan da bu gazın çıkabildiği biliniyor.

 

Yüzeyde dikkat çeken çatlaklar bulundu

Uydu görüntülerini inceleyen ekip, gazın tespit edildiği bölgede yaklaşık 100 metre uzunluğunda bir dizi çatlak belirledi. Araştırmacılar bu çatlakların, yer altında dikey şekilde uzanan magma tabakalarıyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor. Buna göre derinlerde kalan sıcak kayaçlar gaz çıkarıyor ve bu gaz yaz aylarında yüzeye ulaşabiliyor olabilir. Kışın ise yüzeyi kaplayan buz tabakasının gazın çıkışını engellediği düşünülüyor.

 

Kesin kanıt henüz yok

Çalışmayı yapan ekip, bulguların Mars’ta bugün aktif volkanizma bulunduğunu kesin olarak göstermediğini özellikle vurguluyor. Gazın sıcak su ile klorürlü mineraller arasındaki kimyasal tepkimelerden kaynaklanması da mümkün. Ayrıca NASA’nın InSight aracı Alba Mons bölgesinde magma hareketini açıkça gösteren güçlü sismik sinyaller tespit etmiş değil. Buna rağmen Mars’ta birkaç milyon yıl öncesine, hatta daha yakın dönemlere ait olduğu düşünülen lav akıntılarının bulunması, gezegenin volkanik geçmişinin sanılandan daha yakın zamana kadar devam etmiş olabileceğini düşündürüyor.

 

Mars yeniden patlayabilir mi?

Araştırmacılara göre yer altında halen magma bulunması halinde Mars’ın tamamen volkanik olarak ölü olduğunu söylemek zorlaşacak. Bu durum, çok seyrek de olsa gelecekte yeni patlamaların mümkün olabileceği anlamına gelebilir. Ayrıca yer altındaki sıcaklık ve su hareketleri, mikroorganizmaların yaşayabileceği ortamların oluşması açısından da önem taşıyor. Ancak şimdilik Mars’ta yakın zamanda bir volkan patlaması yaşanacağına dair herhangi bir işaret bulunmuyor.