Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkçe büyük dil modeli BİLGE'nin ilk sürümünü yakında kullanıma sunacaklarını duyurdu. İstanbul'daki TRT World Forum 2026'nın ikinci gününde “Yapay Zeka Çağında Sorumluluğu Yönetmek” oturumunun açılış konuşmasını yapan Kacır, BİLGE'nin Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığını güçlendireceğini, Türkçe dili ve yerel ekosistem için tasarlanan yeni üretken yapay zeka uygulamalarının önünü açacağını söyledi.

Bakanın anlatımına göre ilk sürüm; geliştiricilerin, girişimlerin, araştırmacıların ve şirketlerin Türkiye'nin kendi yapay zeka kabiliyetleri üzerine yeni ürün ve hizmetler inşa edebilmesi amacıyla erişime açılacak.

Beş milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı hedefi

Kacır, “Farkında ol, faydalan, geliştir ve yön ver” şeklinde dört temel sütun üzerine kurulan 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı'nın amacını, Türkiye'yi yapay zeka teknolojilerinde öncü ülkeler arasına sokmak olarak açıkladı. Bakanın sıraladığı 2030 hedefleri şöyle: Beş milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı becerisi kazandırmak, 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanıyla birlikte bu teknolojileri farklı sektörlerde uygulayabilecek 100 bin profesyonel yetiştirmek, Araştırmacılara ve girişimcilere en az 2 bin kamu veri setini açmak, Türkiye'nin veri merkezi kapasitesini 2030 yılına kadar en az bir gigavata çıkarmak, Veri merkezleri, bulut bilişim ve yapay zeka altyapısı için özel sektör öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık yatırımı harekete geçirmek.

Kacır'ın sözleriyle plan; sorumlu yenilikçiliği, insan denetimini ve kamu güvenini Türkiye'nin yapay zeka hedeflerinin merkezine koyuyor.

Yüksek etkili uygulamalarda insan denetimi talep edilecek

Net kurallar koymanın, etkili denetim sağlamanın ve temel hakları korumanın hükümetlerin asli sorumluluğu olduğunu belirten Kacır, “toplumu korumak ile yenilikçiliği teşvik etmek el ele gitmelidir” dedi. Bakan, düzenlemelerin farklı yapay zeka uygulamalarının taşıdığı risklerle orantılı olması gerektiğine inandıklarını söyledi; rutin üretimi optimize eden bir sistemin, tıbbi tedaviyi veya temel kamu hizmetlerine erişimi etkileyen bir sistemle aynı düzenleyici yükümlülüklere tabi tutulmaması gerektiğini vurguladı.

Kacır'ın verdiği bilgiye göre yüksek etkili uygulamalarda daha güçlü koruma tedbirleri, yaygınlaştırma öncesinde uygun değerlendirmeler ve anlamlı bir insan denetimi talep edilecek. Öncelikli sektörlerde ise girişimcilerin ve araştırmacıların yeni teknolojileri net kurallar ve uygun koruma tedbirleri altında test edebileceği düzenleyici deney alanları (sandbox) kurulacak. Bakan, kuracakları Yapay Zeka Etik Kurulu'nun gizliliğin korunmasına, ayrımcılığın önlenmesine ve çocukların güvenliğinin sağlanmasına özel önem vererek geliştiricilere ve kurumlara rehberlik edeceğini açıkladı.

82 bin üniversite öğrencisi yapay zeka becerileriyle donatıldı

Kacır, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde güçlü bir araştırma, yenilikçilik ve sanayi üretimi ekosistemi kurduklarını söyledi. Bakanın aktardığına göre eğitim ve yarışma programları sayesinde şimdiye kadar 82 bin üniversite öğrencisi yapay zeka becerileriyle donatıldı; bugüne kadar 9 bin araştırmacı da ulusal süper bilgisayar altyapısının gelişmiş hesaplama kapasitesinden yararlandı.

Dijital Avrupa Programı ve EuroHPC Ortak Girişimi, araştırmacıların ve girişimlerin Avrupa'nın önde gelen bazı süper bilgisayarlarındaki 100 milyon dolar değerindeki hesaplama kaynaklarına ücretsiz erişmesini sağladı. HIT-30 Programı ile de yapay zeka ve veri merkezlerine yönelik yatırımlar hızlandırılıyor. Kacır, TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü'nün bilimsel uzmanlığı sanayinin ihtiyaçlarıyla buluşturduğunu, Yapay Zekâ Ekosistem Çağrıları'nın özgün araştırmaların ürüne, hizmete ve ekonomik değere dönüşmesine yardımcı olduğunu anlattı; küçük ve orta ölçekli işletmelerin yapay zeka teknolojilerini benimsemesinin desteklendiğini, TEKNOFEST ve Deneyap Teknoloji Atölyeleri'nin de yeni nesil araştırmacıların, mühendislerin ve girişimcilerin yetişmesine katkı sağladığını söyledi.

Hiçbir milletin yapay zekanın getirdiği zorlukların üstesinden tek başına gelemeyeceğini belirten Kacır, “Türkiye, insan sorumluluğuna, güvenliğe ve tüm milletlerin anlamlı katılımına dayanan küresel bir yapay zeka çerçevesinin şekillendirilmesine katkıda bulunmakta kararlıdır” ifadesini kullandı. Konuşmasını Türkçedeki “emanet” kavramıyla tamamlayan bakan, “Yapay zeka ile şekillendirmekte olduğumuz gelecek de işte böyle bir emanettir” dedi; gelecek nesillere bu sistemleri sorgulama özgürlüğünün, onları sorumlu tutacak kurumların ve hizmet ettikleri amaçları şekillendirme imkânının borçlu olunduğunu söyledi.