İklim değişikliğiyle mücadelede ülkeler arasında iş birliği sağlamak, sera gazı salımlarını azaltmak ve küresel sıcaklık artışını sınırlandırmak amacıyla 1992 yılında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kabul edildi. 1994 yılında yürürlüğe giren sözleşmenin tarafları, ilk kez 1995 yılında Almanya'nın başkenti Berlin'de bir araya geldi. İngilizce Conference of the Parties (Taraflar Konferansı) ifadesinin kısaltması olan COP toplantıları, o tarihten itibaren düzenlenmeye başladı. Konferansların adındaki sayılar ise toplantının kaçıncı kez gerçekleştirildiğini gösteriyor.

 

COP1'den COP31'e kadar neler yaşandı?

COP1 – 1995, Berlin (Almanya): İlk iklim konferansında, ülkelerin mevcut taahhütlerinin küresel ısınmayla mücadele için yetersiz olduğu kabul edildi. Berlin Mandası ile gelişmiş ülkelere yönelik daha güçlü ve bağlayıcı emisyon azaltım hedeflerinin müzakere edilmesi kararlaştırıldı.

COP2 – 1996, Cenevre (İsviçre): İklim değişikliğine ilişkin bilimsel bulguların değerlendirildiği konferansta, gelişmiş ülkelerin sera gazı salımlarını azaltmasına yönelik hukuken bağlayıcı hedefler belirlenmesi çağrısı güçlendi.

 

COP3 – 1997, Kyoto (Japonya): İklim müzakerelerinin en önemli dönüm noktalarından biri yaşandı. Kyoto Protokolü kabul edilerek gelişmiş ülkelere 2008-2012 dönemi için bağlayıcı sera gazı azaltım yükümlülükleri getirildi.

COP4 – 1998, Buenos Aires (Arjantin): Kyoto Protokolü'nün uygulama ayrıntılarını belirlemek amacıyla Buenos Aires Eylem Planı kabul edildi. Finansman, teknoloji transferi ve emisyon azaltım yöntemleri müzakerelerin gündemine alındı.

 

COP5 – 1999, Bonn (Almanya): Kyoto Protokolü'nün uygulanmasına ilişkin teknik çalışmalar sürdürüldü. Ülkelerin sera gazı emisyonlarını raporlaması, teknoloji transferi ve yükümlülüklerin denetlenmesine yönelik düzenlemeler görüşüldü.

COP6 – 2000, Lahey (Hollanda): Karbon yutakları ve emisyon azaltım mekanizmaları konusunda ülkeler arasında anlaşma sağlanamadı. Sonuçlandırılamayan müzakereler, 2001 yılında Bonn'da devam etti ve Kyoto Protokolü'nün uygulanmasına ilişkin siyasi uzlaşmaya varıldı.

 

COP7 – 2001, Marakeş (Fas): Marakeş Anlaşmaları kabul edilerek Kyoto Protokolü'nün uygulama kuralları büyük ölçüde netleştirildi. Türkiye'nin özel şartları tanındı ve ülkenin sözleşmenin Ek-II listesinden çıkarılmasına karar verildi.

COP8 – 2002, Yeni Delhi (Hindistan): Delhi Bakanlar Bildirisi kabul edildi. İklim değişikliğinin gelişmekte olan ülkeler üzerindeki etkileri, sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliğine uyum politikaları ön plana çıktı.

 

COP9 – 2003, Milano (İtalya): İklim değişikliğine uyum faaliyetlerinin finansmanı ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak destekler ele alındı. Sera gazı envanterlerinin hazırlanmasında arazi kullanımı ve ormancılığa ilişkin teknik düzenlemeler kabul edildi.

COP10 – 2004, Buenos Aires (Arjantin): İklim değişikliğinin etkilerine uyum ve alınan önlemlerin ekonomik sonuçlarına ilişkin Buenos Aires Çalışma Programı kabul edildi. Türkiye de aynı yıl BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne taraf oldu.

 

COP11 – 2005, Montreal (Kanada): Kyoto Protokolü'nün yürürlüğe girmesinin ardından ilk taraflar toplantısı düzenlendi. Protokolün 2012 sonrasındaki dönemine ilişkin yeni emisyon azaltım müzakerelerinin başlatılması kararlaştırıldı.

COP12 – 2006, Nairobi (Kenya): İklim değişikliğine uyum konusunda Nairobi Çalışma Programı geliştirildi. Özellikle Afrika ülkelerinin iklim değişikliğine karşı kırılganlığı ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak teknik destek ele alındı.

 

COP13 – 2007, Bali (Endonezya): Bali Eylem Planı kabul edildi. Kyoto Protokolü'nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2012 sonrasına yönelik yeni bir uluslararası anlaşmanın hazırlanması amacıyla müzakere süreci başlatıldı.

COP14 – 2008, Poznan (Polonya): Bali'de başlatılan görüşmeler sürdürüldü. İklim finansmanı, teknoloji transferi ve gelişmekte olan ülkelerin uyum çalışmalarına destek sağlanması konularında ilerleme kaydedildi.

 

COP15 – 2009, Kopenhag (Danimarka): Küresel ölçekte bağlayıcı yeni bir iklim anlaşması beklentisi karşılanamadı. Kopenhag Mutabakatı ortaya çıktı ancak konferans bu metni yalnızca kayda geçirdi. Metinde sıcaklık artışının 2 dereceyle sınırlandırılması ve gelişmekte olan ülkelere finansman sağlanması hedefleri yer aldı.

COP16 – 2010, Cancun (Meksika): Cancun Anlaşmaları kabul edildi. Küresel sıcaklık artışını 2 derecenin altında tutma hedefi resmî kararlara girdi. Gelişmekte olan ülkelerin iklim projelerini desteklemek üzere Yeşil İklim Fonu'nun kurulması kararlaştırıldı.

 

COP17 – 2011, Durban (Güney Afrika): Durban Platformu kabul edildi. Tüm ülkeleri kapsayacak yeni bir küresel iklim anlaşmasının 2015 yılına kadar hazırlanması kararlaştırılarak Paris Anlaşması'na giden süreç başlatıldı.

COP18 – 2012, Doha (Katar): Kyoto Protokolü'nde yapılan Doha Değişikliği kabul edildi. Böylece protokolün ikinci yükümlülük dönemi 2013-2020 yıllarını kapsayacak şekilde belirlendi.

COP19 – 2013, Varşova (Polonya): İklim değişikliğinin yol açtığı kayıp ve zararlarla mücadele amacıyla Varşova Uluslararası Mekanizması kuruldu. Ormansızlaşmadan kaynaklanan emisyonların azaltılmasına yönelik Varşova Çerçevesi de kabul edildi.

 

COP20 – 2014, Lima (Peru): Lima İklim Eylem Çağrısı kabul edildi. Ülkelerin Paris'te yapılacak konferans öncesinde ulusal emisyon azaltım katkılarını hazırlaması ve sunması için temel esaslar belirlendi.

COP21 – 2015, Paris (Fransa): Paris İklim Anlaşması kabul edildi. Küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi döneme göre 2 derecenin oldukça altında tutulması ve artışın 1,5 dereceyle sınırlandırılması için çaba gösterilmesi kararlaştırıldı. Ülkelerin ulusal iklim hedeflerini düzenli olarak güncellemesi öngörüldü.

 

COP22 – 2016, Marakeş (Fas): Paris Anlaşması'nın yürürlüğe girmesinin ardından gerçekleştirilen zirvede uygulama süreci ele alındı. Marakeş Eylem Bildirisi ile ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele taahhütlerini uygulamaya geçirmesi çağrısında bulunuldu.

COP23 – 2017, Bonn (Almanya): Fiji'nin başkanlığında gerçekleştirilen konferansta Talanoa Diyaloğu başlatıldı. Ülkelerin mevcut iklim politikalarını değerlendirmesi ve emisyon azaltım hedeflerini güçlendirmesi amaçlandı.

 

COP24 – 2018, Katowice (Polonya): Paris Anlaşması'nın uygulanmasına ilişkin Katowice İklim Paketi kabul edildi. Ülkelerin emisyon azaltım çalışmalarının izlenmesi, raporlanması ve değerlendirilmesine yönelik ortak kurallar oluşturuldu.

COP25 – 2019, Madrid (İspanya): Şili'nin başkanlığında düzenlenen konferansta uluslararası karbon piyasalarının kuralları üzerinde anlaşma sağlanamadı. İklim değişikliğinden kaynaklanan kayıp ve zararlara yönelik Santiago Ağı'nın oluşturulması kararlaştırıldı.

 

COP26 – 2021, Glasgow (Birleşik Krallık): Covid-19 salgını nedeniyle 2020'de yapılamayan zirve, 2021 yılında gerçekleştirildi. Glasgow İklim Paktı kabul edildi. İlk kez bir COP kararında, azaltım önlemi alınmamış kömür enerjisinin kademeli olarak azaltılması çağrısına yer verildi.

COP27 – 2022, Şarm eş-Şeyh (Mısır): İklim değişikliğinden ağır şekilde etkilenen kırılgan gelişmekte olan ülkeleri desteklemek amacıyla Kayıp ve Zarar Fonu'nun kurulması kararlaştırıldı. Paris Anlaşması'nın sıcaklık hedeflerine bağlılık yeniden teyit edildi.

 

COP28 – 2023, Dubai (Birleşik Arap Emirlikleri): Paris Anlaşması kapsamındaki ilk küresel durum değerlendirmesi tamamlandı. Nihai kararda ilk kez enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşılması çağrısı yapıldı. Kayıp ve Zarar Fonu'nun işleyişine ilişkin düzenlemeler de kabul edildi.

COP29 – 2024, Bakü (Azerbaycan): İklim finansmanının ön planda olduğu konferansta, gelişmekte olan ülkeler için yıllık finansman hedefinin 2035 yılına kadar 300 milyar dolara yükseltilmesi kararlaştırıldı. Aynı tarihe kadar farklı kaynaklardan yıllık 1,3 trilyon dolarlık finansmanın harekete geçirilmesi için çalışma çağrısı yapıldı.

 

COP30 – 2025, Belém (Brezilya): Belém Siyasi Paketi kabul edildi. Gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum finansmanının 2035 yılına kadar üç katına çıkarılması çağrısı yapıldı. Adil geçiş mekanizması geliştirilmesi kararlaştırılırken fosil yakıtlardan çıkışa ilişkin bağlayıcı bir yol haritası üzerinde uzlaşı sağlanamadı.

COP31 – 2026, Antalya (Türkiye): 31'inci Taraflar Konferansı, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da gerçekleştiriliyor. Türkiye'nin ev sahipliği ve başkanlığını üstlendiği, Avustralya'nın ise müzakerelere başkanlık ettiği zirvede Paris Anlaşması kapsamındaki hedeflerin uygulanması, iklim finansmanı, emisyonların azaltılması ve iklim değişikliğine uyum konuları ele alınıyor.