İnsan yüzlerini algılama biçimini değiştiren nadir bir görsel bozukluk, dikkat çekici bir vakayla yeniden gündeme geldi. “Karl” adıyla tanıtılan 28 yaşındaki adam, sabah ilk olarak gri tekir kedisi Luna’yı gördüğünde, daha sonra karşılaştığı insanların yüzlerinde kedisinin bazı özelliklerini seçmeye başlıyor.

 

Kedisinin gözlerini insanlarda görüyor

Karl’ın yaşadığı durum bütün bir yüzün başka bir yüzün üzerine gelmesi şeklinde ortaya çıkmıyor. Bunun yerine kedisinin badem biçimli göz yapısı, büyümüş göz bebekleri veya yüzündeki çizgiler insanların yüzlerinde beliriyor. Aynı durum tersine de yaşanabiliyor. Karl güne bir insanın yüzünü görerek başladığında, o kişiye ait göz ve göz bebeği özelliklerini daha sonra başka insanlarda, hatta kedisi Luna’nın yüzünde bile görebiliyor.

 

İki yıl önce başladı

Bu sıra dışı görsel algı, Karl’ın beynindeki bir sağlık sorunu nedeniyle geçirdiği ameliyatın ardından başladı. Beyindeki atardamar ve toplardamarlar arasında oluşan damar yumağı nedeniyle sağ temporal lobunun bir bölümünün alınması gerekti. Yüzlerin tanınması ve işlenmesinde önemli rol oynayan bu bölgedeki ameliyatın ardından Karl’da daha önce gördüğü görüntülerin sonraki algısına karıştığı bir durum ortaya çıktı. Bu görsel bozukluk, daha önce görülen bir görüntünün daha sonra tekrar ortaya çıkması anlamına gelen “palinopsi” ile ilişkilendirildi. Yüzlerin biçiminin bozulmuş algılanması ise “prosopometamorfopsi” olarak adlandırılıyor.

 

Benzer bir vaka yıllar önce de görülmüştü

Araştırmacılar, Karl’ın yaşadıklarının 1986 yılında kayda geçen başka bir vakayı hatırlattığını belirtti. O vakada felç geçirmiş bir kadın, otobüste bir yolcunun kucağındaki kaniş köpeğini gördükten sonra otobüsteki diğer yolcuların yüzlerinde de köpeğin yüzünü görmeye başlamıştı. Karl’ın vakasını farklı kılan nokta ise tüm yüzün değil, yalnızca belirli yüz özelliklerinin başka yüzlere taşınması oldu.

 

Yapay zekayla gördükleri yeniden oluşturuldu

Karl’ın gördüğü yüzleri daha iyi anlamak için yaşadığı görüntü bozulmaları görsel olarak yeniden oluşturuldu. Hazırlanan ilk çizimler yapay zeka yardımıyla daha gerçekçi hale getirildi ve Karl’ın geri bildirimleriyle birkaç kez düzenlendi. Bu yöntem sayesinde kişinin gördüğü yüz bozulmalarının çevresindekilere ve sağlık çalışanlarına daha doğru aktarılması amaçlandı.

 

Araştırmacılar, benzer yüz algısı bozuklukları yaşayan 250’den fazla kişiden bilgi topladı. Bazı hastaların yaşadıkları görsel sorunların geçmişte psikiyatrik bir rahatsızlık olarak değerlendirildiği de belirtildi.

 

Karl’ın sıra dışı görsel deneyimini ele alan çalışma, Cortex dergisinde yayımlandı.