AKİT MENÜ

Okur Postası

Bilal Erdoğan’ın Lübnan ziyareti bize ne hatırlatıyor

İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Bilal Erdoğan, cuma namazı için şehrin kalbindeki Büyük Mansuri Camii’ne geldiğinde onu Türk bayraklarıyla ve tekbirlerle karşılayan bir kalabalık bekliyordu.

Haber Merkezi

Ekonomist Yazar
Tayfun Kaan Gündüz ​

Namazdan sonra tarihî sokaklarda yürümek isteyen Erdoğan, etrafını saran insanlar yüzünden adım atmakta zorlandı. Lübnan siyasetini yakından izleyenler bilir, Trablus kapısını herkese bu kadar kolay açmaz. Caminin iç avlusu, Saad Hariri’nin 2007’deki bir programından bu yana ilk kez bir misafir için açılıyordu.
Bu fotoğrafı sadece bir sevgi gösterisi olarak okumak eksik kalır. Ziyaretin zamanlaması, güzergâhı ve görüşülen isimler, Ankara’nın son iki yılda inşa ettiği bölgesel mimarinin Lübnan ayağını görünür kılıyor.

Hikâyenin başını bu yazın sıcak günlerinde aramak lazım, 10 Temmuz’da Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam İstanbul’a geldi ve Vahdettin Köşkü’nde Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından ağırlandı. Erdoğan’ın misafirine verdiği hediye tesadüf değildi, Selam’ın, Osmanlı’nın son döneminde Beyrut’un önde gelen isimlerinden olan dedesi Selim Ali Selam’ın hatıralarının Türkçe çevirisi. Bir başbakana kendi dedesinin Osmanlı yıllarını hatırlatmak, ilişkinin hangi zeminde kurulduğunu baştan söylemekti.

 

Üç hafta sonra, 30 Temmuz’da bu kez Cumhurbaşkanı Joseph Avn Ankara’daydı. Erdoğan’ın da altını çizdiği gibi bu, Lübnan’dan Türkiye’ye 17 yıl aradan sonra devlet başkanı düzeyinde yapılan ilk ziyaretti. Ortak basın toplantısında Erdoğan, UNIFIL’in güneyden çekilmesinin ardından Lübnan’ın güvenliği ve egemenliği için başlatılacak her girişimde Türkiye’nin yer almak istediğini açıkça söyledi. Lübnan Silahlı Kuvvetleri’ne desteğin kesintisiz süreceğini, İsrail bombardımanıyla harabeye dönen güneyin yeniden inşasına hazır olduklarını da ekledi. Avn ise ziyareti iki ülke ilişkilerinde yeni bir başlangıç olarak tarif etti.

Bilal Erdoğan’ın Beyrut yolculuğunu bu iki ziyaretin iadesi olarak okumak gerekiyor. Devletin resmî kanalları zaten açık, bu ziyaret ise ilişkiyi ilim, din, kültür ve gönül diliyle derinleştiren ikinci bir katman. Bölge kaynaklarının aktardığına göre davet aylar önce Başbakan Yardımcısı Tarık Mitri’den gelmiş ve amaç Türkiye-Lübnan ilişkilerine diplomasinin ötesinde siyasi, dinî, toplumsal ve ekonomik bir derinlik kazandırmakmış. Bilal Erdoğan Baabda Sarayı’nda Cumhurbaşkanı Avn ile görüştü, Müslüman ve Hristiyan toplulukların temsilcileriyle bir araya geldi. “Türkiye her zaman Lübnan’ın yanındadır” cümlesi bu temasların özeti oldu. Görüşmelerde Lübnan Müftüsü Deryan’ın Mekke Anlaşması’na destek vermesi de dikkat çekici oldu. Ankara, Riyad ve İslamabad arasında kurulan dayanışmanın Beyrut’ta da karşılığı olduğunu bize gösterdi.

 

Abdülhamid Han’ın Torununun Kapısında

Ziyaretin en anlamlı anı ise protokol salonlarında değil, Trablusşam’da bir evin misafir odasında yaşandı. Bilal Erdoğan, Sultan II. Abdülhamid’in dördüncü kuşak torunlarından, 1937 Şam doğumlu Selma Sibai’yi evinde ziyaret etti. 2010’da Türk vatandaşlığı verilen Sibai Hanım’ın kapısını çalmak sıradan bir nezaket ziyareti sayılmaz. Hanedan mensupları sürgün yıllarında bu coğrafyaya dağılmış, Beyrut’ta, Şam’da, Trablus’ta uzun yıllar unutulmuştu. Bugün Türkiye’nin o aileye sahip çıkması, devletin hafızasını kaybetmediğini gösteriyor.

Bilal Erdoğan yıllar önce Abdülhamid Han’ı anlamanın Türkiye’nin bugününü anlamak olduğunu söylemişti. Otuz üç yıllık saltanatında büyük güçlerin arasında denge kurarak, İslam dünyasıyla bağı diri tutarak devleti ayakta tutmaya çalışan bir sultanın torununu Lübnan’da ziyaret etmek, bir mesaj taşıyor; Türkiye bu topraklara yabancı bir güç gibi gelmiyor. Dört asır aynı kaderi paylaştığı bir coğrafyaya, o mirasın varisi olarak dönüyor. Osmanlı mirası burada bir nostalji değil, yaşayan bir devlet kültürü. Bu mirasın sahadaki yüzünü ise yıllardır TİKA üstleniyor. 2006’da Lübnan’da proje yürütmeye başlayan, 2012’de Beyrut’ta ofis açan ajans, Abdülhamid Han’ın tahta çıkışının 25. yılı anısına yaptırılan ve Trablusşam’ın sembolü olan Hamidiye Saat Kulesi’ni restore etti, Baakleyin’deki Sultan II. Abdülhamid Sebili’ni de yeniden hizmete açtı. İsrail saldırılarıyla yerinden edilen ailelere Beyrut’taki barınma merkezlerinden Cübeyl’deki sığınaklara kadar uzanan yardımları düzenleyen hep TİKA oldu.

 

Şam’dan Kerkük’e uzanan yay

Lübnan’a gösterilen bu ilginin zemini, Türkiye’nin son iki yılda bölgede kazandığı ağırlıkta yatıyor. Esed rejiminin çöküşünden sonra Ankara, yeni Şam yönetiminin en önemli askeri ortağı oldu. ABD Nisan’da Suriye’den çekilmesini tamamladığında masada kalan belirleyici güç Türkiye’ydi. Türkiye’ye hiç de sıcak bakmayan Washington merkezli FDD gibi kuruluşlar bile artık Ankara’yı Suriye’nin önde gelen askeri ortağı olarak tanımlıyor.

Irak’ta tablo farklı değil. 16 Nisan’da Irak Türkmen Cephesi Başkanı Muhammed Seman Ağa, il meclisinin 14 üyesinden 12’sinin oyunu alarak Kerkük Valisi seçildi, şehir yaklaşık bir asır sonra yeniden bir Türkmen valiye kavuştu. Ekim’de ise Ağa, Irak Meclisi’ndeki oylamayla devlet bakanlığına getirildi ve Türkmen Cephesi ilk kez Irak kabinesinde temsil edilir oldu. TPAO’nun Kerkük’teki ortaklığıyla birlikte düşünüldüğünde, Türkmenlerin Bağdat’taki gücü sembolik bir mesele olmaktan çıkıp Türkiye’nin enerji ve güvenlik hesabının parçası haline geliyor.

 

Hatay’dan Halep’e, Kerkük’ten Şam’a uzanan bu yay, Lübnan’ı kendiliğinden Türkiye’nin gündemine taşıyor.

“Türkiye’nin güvenliği Beyrut’tan başlar”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 10 Haziran’daki grup toplantısında söylediği “Türkiye’nin güvenliği Hatay’dan değil, Halep’ten, Şam’dan ve Beyrut’tan başlar” sözü bölge stratejimizi özetlemeye yetiyor.

Haritaya bakınca neden Beyrut olduğu anlaşılıyor. Lübnan, İsrail’in kuzey sınırı, Suriye’nin batı kapısı ve Kıbrıs’ın tam karşısındaki kıyı şeridi arasında sıkışmış küçük ama kilit bir ülke.

 

Türkiye dış politikasını kaçınılmaz savaş senaryoları üzerine kurmuyor; Erdoğan bunu BM kürsüsünde de söyledi. Ama caydırıcılık, tehdidin ufukta belirdiği yerde kurulur. İsrail’in saldırganlığı Doğu Akdeniz’de yeni bir cepheye dönüşürse, Türkiye’nin çizgisi Hatay’da değil Lübnan’da çizilecektir. Lübnan ordusunun kurumsal kapasitesine verilen destek, güneyin yeniden inşasına dönük hazırlık, Trablus’tan Beyrut’a kurulan gönül köprüleri bu hattın bugünden örülmesi demek. Üstelik bu hat Lübnan’ın egemenliğini çiğneyerek değil, onu güçlendirerek ve ülkenin bütün topluluklarıyla birlikte örülüyor. İsrail’in bölgeyi parçalayarak yönetme stratejisine verilebilecek en güçlü cevap da bu.

Trablusşam sokaklarında Türk bayraklarını sallayan kalabalık, Türkiye’nin bölgedeki rolünün hangi meşruiyete dayandığını herkesten iyi anlattı. Osmanlı bu coğrafyada dört asır boyunca silahtan önce gönülle var oldu. Bugün Türkiye aynı devlet aklıyla Şam’dan Kerkük’e, Beyrut’tan Lefkoşa’ya uzanan hattı yeniden kuruyor. Güvenliğimiz gerçekten Beyrut’tan başlıyor ve görünen o ki Beyrut bunu çoktan anlamış.

Yorumlara Git

1045 liralık borca 12 bin liralık tahsilat iddiası... HGS mağduriyetinde de Kavcıoğlu detayı!

Daha dün ‘seks partisi ve viski’ diyerek topa tutmuştu! Bugün adres gösterdi… Nevşin Mengü kendi sözleriyle çelişti!

Her şey bir iddia ile başladı: Ülker, söz verdiği dev gofretleri üretti

Danıştay kararını verdi! Ekrem İmamoğlu’nun diplomasının iptali kesinleşti

Türk askeri Katar'a gidecek mi? MSB'den açıklama geldi!