HARUN SEKMEN / İSTANBUL - Osmanlı ile Türkiye arasında bir köprü... Ali Yıldırım Hoca tam 107 yaşında. Abdülhamid Han ve Sultan  Reşad dönemlerini görmüş, Vahideddin Han’ın Cuma Selamlığı’na çıktığı bir gün elini öperek hayır duasını almış. Uzunca bir süre Beşiktaş’ta bulunan Yahya Efendi Cami İmam Hatipliğini yaparak irşad faaliyetlerinde bulunmuş. Tarihin canlı tanığı Ali Yıldırım Hoca ile Fatih’teki evinde buluşarak Cumhuriyet rejiminin ilk dönemlerini, Müslümanlara yönelik uygulanan baskıları ve Türkçe ezan dayatmasını konuştuk. Ecdad yadigarı Sultanahmet Cami’nin ahıra çevrildiğini bizzat gördüğünü belirten Yıldırım, namaz saatleri dışında camilerin kapısına polis tarafından kilit vurulduğunu kaydederek, Müslümanlar için zor yıllar olduğunu ifade etti. 

Yahya Efendi Cami emekli İmam Hatibi, asırlık çınar Ali Yıldırım Hoca, muhabirimiz Harun Sekmen’in sorularını cevapladı…

HOCAM BİZE KENDİNİZİ TANITIR MISINIZ?

1909 İstanbul doğumluyum. O zamanlar büyük bir yangın olduğu için nüfus kağıdı çıkaramamışlar. Doğumumdan 11 yıl sonra bir nüfus cüzdanı çıkarabilmiş ailem. 1916 yılında Sübyan Mektebi’ne kaydettirdiler. Sübyan Mektebi’ni bitirdikten sonra Süleymaniye Medresesi’ne geçtim. 1935 yılında medreseyi bitirdim. Sonrasında Beşiktaş’ta Yahya Efendi Camii’nde vaizlik  yaptım. 1978 yılında da emekli oldum.

CUMA SELAMLIĞINDA SULTAN VAHİDEDDİN HAN’IN ELİNİ ÖPTÜM

Sultan Vahideddin Han ile karşılaşmanız nasıl oldu hocam?

Yaşım itibariyle Sultan Abdülhamid, Sultan Reşad ve Vahideddin Han dönemlerini hatırlıyorum. Bir Cuma Selamlığı esnasında Vahideddin Han’ın elini öptüm. O esnada bana reşad altınlarını verdi. O altınları sakladım ve bu evi aldım. Yani o altınlar bu evi almamda kilit vesile oldu.

SULTANAHMET’İN AHIR OLARAK KULLANILMASI HEPİMİZİ YARALIYORDU

Cumhuriyet rejiminin ilk dönemlerine ait aklınızda yer eden en önemli şey nedir?

1935’te asker oldum. Asker olduktan sonra Sultanahmet Camii’nin ahır yapıldığını büyük bir acı ile gördüm ve şahit oldum. Askerlik yaptığım süreç içerisinde ecdad yadigarı o şahaser caminin bir kısmı ahır vazifesi görüyordu. İçimiz parçalanıyordu.

Arapça ezan yasağının başladığı dönemde görevdeydiniz. Muhtemelen büyük bir baskı yaşadınız. Anlatabilir misiniz?

Allah’ın bir lütfu olarak yasağın en sert şekilde uygulandığı dönemler de dahil bir kez bile, ezanı aslı dışında okumadım. Allah kerem sahibidir. Çok şükür ki okumadım. Zaten insanların çoğu da çeşitli bahanelerle okumuyordu. 

“HARF İNKILABI OLDU BİZE ÜÇ AY MAAŞ VERMEDİLER”

Medrese mezunusunuz. Harf inkılabı oluyor. Bildikleriniz bir anda buharlaşıyor. Bu süreçte yaşadığınız sıkıntıları söyleyebilir misiniz?

Ben o süreçte görevdeydim. Tam üç ay boyunca maaş alamadım. Yeni yazıyı bilmediğim için. Aslında biliyorsunuz, medrese mezunusunuz. Lakin bildikleriniz gitmiş. Cahil konumuna düşmüşsünüz. Tam üç ay herhangi bir maaş alamadım. O dönem Kadırga İlkokulu’nda kurs gördük yeni yazı üzerine. Sonrasında tekrar maaşımızı almaya başladık. 

CAMİLERİ NAMAZ SAATLERİ DIŞINDA POLİS ZORUYLA KİLİTLİYORLARDI

Mütedeyyin halk üzerindeki baskıları anlatabilir misiniz?

En basitinden söyleyeyim. Camiler ibadet saatleri dışında kitliydi. Yani bugünkü gibi açık değildi. İnsanlar istediği zaman girip ibadetini yapamıyordu. Polis geliyordu. Cemaat polis eşliğinde namazını kılıp çıkıyordu. Sonra caminin kapısı diğer namaz vaktine kadar kapalı kalıyordu. 

İskilipli Atıf Hoca ile tanıştınız mı?

İsim olarak gıyabında tanıştık. Şapka inkılabına karşı çıktığı için asılarak şehit edildi. 

“ALLAH TUZAKLARINI BOZDU DARBE YAPAMADILAR”

Geçmiş dönemle şimdiki süreci kıyaslarsanız neler söylersiniz?

Zulüm elli sene devam etti. 28 Şubat sürecinde kızlarımızı başörtülü bile gezdirmediler. Sonra 15 Temmuz’da darbe yapmak istediler. Onları Allah şaşırttı, darbe yapamadılar. Allah tuzaklarını bozdu.