'Nasıl yaşarsanız öyle ölürsünüz. Nasıl ölürseniz de öyle diriltilirsiniz' Evet, insanın yaşayış tarzı, kendi sonunu belirler. 'Ahiret yurdunda nerede kalmak isterseniz, hazırlığınızı ona göre yapınız' uyarısı da bu yöndedir. İşte detaylar:

İnsan beden ve ruhtan oluşmuş bir varlıktır. Ölüm ruhun bedeni terk etmesi ve asıl yurdu olan ahirete göçmesidir. İnsan dünyaya imtihan için gönderilmiştir. Kur’an-ı Kerim’de mülk suresinde “Hanginizin daha güzel işler yapacağını denemek için ölümü ve hayatı yaratan O’dur.” Ayetiyle ölümün ve hayattan maksadım insanın imtihan edilmesi vurgulanmıştır. O halde hayata ve ölüme bu nazarla bakmak lazım. Bu nedenle insanın ölüm biçiminden, şeklinden ölünün hali ile ilgili sağlıklı yorumlar çıkarılmaz. Ölün kişinin ölüm biçimi veya yüz ifadesi ölümün zor veya kolay olası ile ilgili bazı ipuçları verebilir, fakat ölen kişinin ahiretteki durumu hakkında hiçbir zaman bilgi vermez. 

İnsan imtihan gereği dünyada çektiği sıkıntılar hastalıklar kişinin günahlarına keffaret olduğu gibi ahiretine de faydası vardır. Bu anlamda dünyada en fazla sıkıntı ve meşakkat çekenler ekseriya peygamberler ve evliyalardır. Dünyada çekilen bu hastalık ve meşakkatler onların ahireti kötü olduğu hakkında bir ölçü olmaz. Bilakis bu tür haller sabretmek şartıyla Allah katında kişinin derecesini ve değerlerini arttırır. Ölüm esnasında duyulan ölüm acısı kişinin günahlarına kefaret olarak da gelebilir. Nasıl dünyadaki bir musîbet kişinin günahlarına kefaret  oluyorsa, ölüm esnasında karşılaşılan zorluk veya duyulan acı da kişinin günahlarına bedel gelebilir. Bu sayede kişi  af ve mağfiret edilir. Bu durumda zor ölümü rahmetle yorumlamak gerekir. Çünkü arkası rahmettir. Zor, fakat  sabırla geçen hayatın arkası rahmet olduğu gibi.

Bununla beraber inkar eden bir insan yatağında huzur içinde ölmüş gibi görünebilir. Ölümü esnasında hiçbir acı çekmediği, zorluk yaşamadığı, yavaşça gözlerini kapattığı zannedilebilir. Bu ölüm şekli onun ahiretinin çok iyi olduğu anlamına da gelmez. Oysaki inkarcının ve zalimin durumu çok dehşetlidir. Bu durum Allah inkarcının ölümünün büyük ızdıraplar ve zorluklar içinde olduğunu bildirmektedir. Ölüm meleklerinin inkarcıların canlarını alış şekilleri ise ayetlerde şöyle bildirilir: 

Öyleyse melekler, yüzlerine ve arkalarına vura vura canlarını aldıkları zaman nasıl olacak? İşte böyle; çünkü gerçekten onlar, Allah'ı gazablandıran şeye uydular ve O'nu razı edecek şeyleri çirkin karşıladılar; bundan dolayı (Allah,) amellerini boşa çıkardı. (Muhammed Suresi, 27-28) 

Bu nedenle ölüm acısından değil, affedilmemekten ve bağışlanmamaktan korkmak gerekir. Cenâb-ı Allah hepimize güzel ölüm versin. (Âmîn)