Deniz Baykal 20 Temmuz 1938 tarihinde Antalya’da doğdu. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. Öğrencilik döneminde siyasete ilgi duymaya başlayan Baykal, Amerika Birleşik Devletleri'ne giderek Colombia ve Berkeley Üniversiteleri'nde çalıştı. 1968 yılında Cumhuriyet Halk Partisi'ne girerek politik kariyerine başladı. 14 Ekim 1973'de yapılan Türkiye genel seçimlerinde CHP’den Antalya milletvekili seçildi. Bülent Ecevit hükümeti döneminde de Maliye ve Enerji Bakanlığı'nda görevlerde bulundu.

12 Eylül 1980 askeri darbesi sırasında da tutuklanarak gözetim altında tutuldu. Bunun yanında 5 yıl boyunca siyasetten uzaklaştırıldı. 1987'de Erdal İnönü liderliğindeki Sosyaldemokrat Halkçı Parti'den yeniden Antalya milletvekili seçildi. Ayrıca partinin grup başkanvekilliği ile genel sekreterlik vazifesini üstlendi. CHP'nin yeniden açılması üzerine partiye geri döndü. 9 Eylül 1992'de genel başkanlık makamına getirildi. 30 Ekim 1995’de kurulan DYP-CHP koalisyon hükümetinde başbakan yardımcısı ve dışişleri bakanı oldu. 53. Hükümet kurulduğunda görevinden ayrıldı. 30 Eylül 2000 tarihinde Ankara'da toplanan Cumhuriyet Halk Partisi 11. Olağanüstü Kurultayında yeniden seçilerek 3. kez CHP genel başkanı oldu. 

10 Mayıs 2010'da internet yoluyla gündeme gelen, Deniz Baykal ve Nesrin Baytok içinde bulunduğu gizli kamera görüntüleri ortaya çıkınca görevinden istifa etmiştir. Fakat daha sonra 2011 ile 2015 yıllarında yapılan genel seçimlerde CHP'den Antalya milletvekili seçilmiştir. 2015 yılı seçimlerinin ardından TBMM'nin en yaşlı üyesi sıfatıyla 25. Dönemin ilk oturumunu açarak meclis başkanlığında vekaleten bulunmuştur.