İnsanın manevi iki cevheri; Ruh ve nefs. Nefs, insanın içindeki gizli ve en önemli düşman. Hatta şeytandan da önce gelir. Sürekli kötülüğü emreder. Nefsine boyun eğen kötülüklerden, günahlardan kurtulamaz.  Yapısına göre basamakları vardır.

Nefs; içimizdeki bütün kötü isteklerdir, süflî arzulara duyulan meyildir. İnsanı Allah’tan uzaklaştıran bütün şeytânî hisler, nefsten ibârettir. Dünya, yaratıldığı günden beri kulların kulluk değerinin tespit edildiği bir imtihan dershânesidir. Bu sebeple insanoğlu hem kötülüklerle donatılmıştır hem de iyiliklerle… Yine bu sebepledir ki nefsi tezkiye ve kalbi tasfiye, yâni tasavvufî eğitim şarttır.

İşte nefs çeşitleri:

1) Nefs-i Emmare : Kötülükleri emredici olan nefis,

2) Nefs-i Levvame : Kendisini levmeden, kınayan nefis,

3) Nefs-i Mülhime : İlham alan nefis,

4) Nefs-i Mütmainne : Tatmin olmuş nefis,

5) Nefs-i Raziyye : Razı olmuş nefis,

6) Nefs-i Merdiyye : Allah’ın kendisinden razı olduğu nefis.

7) Nefs-i Kamil : Kemale ermiş nefis.