Halil Berktay 27 Ağustos 1947 tarihinde İzmir'de doğdu. Robert Koleji'nde öğrenim gördü. Yale Üniversitesi'nden mezun oldu. Birmingham Üniversitesi'nde de tarih alanında doktorasını tamamladı. Daha sonra Ankara, Boğaziçi ve ODTÜ üniversitelerinde öğretim üyeliği yaptı. Bunun yanında yurtdışında da Birmingham ile Harvard Üniversiteleri'nde dersler verdi. 1989-1993 yılları arasında da Ana Britannica Ansiklopedisi'nde tarih danışmanı olarak çalıştı. Öte yandan Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı'nın da kurucuları arasında yer aldı.