etrol fiyatları dün beş ayın en düşük seviyelerine gerilemesinin ardından, piyasada devam eden arz fazlasının yarattığı baskıyla dün yüzde 3 daha geriledi. Bu nedenle Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) geçen yıl sonundaki üretim azaltma kararından bu yana kaydettiği tüm kazanımları geri verdi. Brent petrolün geçtiğimiz günkü seansta 50 dolar seviyesini aşağı yönlü kırarak 14 Ocak’tan bu yana en düşük seviyeyi görmesinin ardından, dün de yüzde 3 gerileyerek 47 dolara kadar düştü. Petrol fiyatı yıl başındaki seviyeden yüzde 17 gerilemiş oldu.

Ham petrol fiyatları OPEC ve OPEC üyesi olmayan ülkelerin bu yılın ilk altı ayında üretimi günde 1.8 milyon varil azaltma anlaşmasından önceki seviyelere geriledi. Uzmanlar fiyatlardaki iniş nedeniyle petrol üreticilerinin üretim kesintisi anlaşmasının süresini uzatmak zorunda kalabileceklerini, ancak kesinti miktarını artırmaları ihtimalini düşük gördüklerini belirtiyorlar. Üretici ülkelerin yaptığı kesintilerin küresel arz fazlasını azaltmakta yetersiz olacağı kanısı da fiyatlar üzerinde baskı yaratıyor. Uzmanlar ABD’nin 2016 ortasından bu yana yüzde 10 artarak günde 9.3 milyon varile yükselen petrol üretimine dikkat çekerek üretim seviyesinin dünyanın iki büyük üreticisi Suudi Arabistan ve Rusya’ya yaklaştığını ifade ediyorlar. Ayrıca, ABD’nin artan ham petrol üretiminin küresel arz fazlasını yükselttiğine işaret eden uzmanlar, bunun fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturduğunu vurguluyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) verilerine göre, dünyanın en büyük üçüncü ham petrol üreticisi konumunda bulunan ABD’nin ham petrol üretimi kasım ayı sonunda günlük ortalama 8,7 milyon varilken, geçen hafta 9,3 milyon varile yükseldi. Böylece, ABD’nin ham petrol üretimi son 5 ayda yüzde 6,9 yükselmiş oldu. EIA verilerine göre, ülkede ham petrol üretimi 11 haftadır üst üste artış gösteriyor.

Houston Üniversitesi Enerji Ekonomisti Prof. Dr. Ed Hirs, OPEC üyeleri ve Rusya arasındaki üretim kısma kararına ilişkin, “Kararın yılın ikinci yarısında uygulanmaya devam etmesi Suudi Arabistan’ın lehine olacak” ifadesini kullandı. Karar sayesinde bu yıl petrol fiyatlarının 55 doların üzerine çıktığına dikkati çeken Hirs, böylece OPEC üyesi ülkelerin şu ana kadar toplam 88 milyar dolar ek gelir elde ettiğini kaydetti. Hirs, Suudi Arabistan milli petrol şirketi Aramco’nun gelecek yıl yapılması planlanan halka arzına yönelik olarak da “Petrol ihracından gelen gelirlerin artmasıyla Aramco’nun piyasa değeri yükselecek ve bu durum halka arz sürecine olumlu katkı sağlayacak” değerlendirmesinde bulundu.

KOMŞULARA YARAMIYOR

Dünya ekonomi savaşlarının bir göstergesi niteliğinde olan petrol fiyatının son 2.5 yıldaki çöküşü, sadece petrol ihracatçısı ülkeleri değil ithalatçıları da etkiliyor. Her 10 dolarlık düşüşte cari açığı 4.4 milyar dolar azaltabilen Türkiye, petrol fiyatlarının 120 dolardan 50 dolara gerilemesiyle enerji faturasını 54.9 milyar dolardan 17.5 milyar dolara düşürmeyi başardı. Ancak, madalyonun diğer yüzü de var. Gelirleri yüzde 90’a varan oranda petrole dayalı Ortadoğu, Körfez ve Afrika ülkelerindeki bu düşüş, ihracat ve turizm yoluyla gelirleri aşağı çekiyor. Uluslararası piyasalarda varil fiyatının 120 dolar olduğu 2014 yılı ortalarında sadece Irak, BAE, Rusya, Türkmenistan, Libya, Azerbaycan’a 19.1 milyar dolar ihracat yapan Türkiye, 35 dolara kadar gerileyen, hatta bugünlerde 50 dolara tutunmaya çalışan petrol fiyatıyla ihracatı 10.9 milyar dolara geriledi.

42 DOLARIN ALTI ZARAR DEMEK

ABD’de petrol sektörünün düşük petrol fiyatları nedeniyle son 3 yıldır büyük zorluklarla karşılaştığını anlatan Houston Üniversitesi Enerji Ekonomisti Prof. Dr. Ed Hirs, şirketlerin bu dönemde geliştirdikleri yeni yöntem ve teknolojilerin üretim maliyetlerini düşürmesi sayesinde toparlanmaya başladığını ifade etti. Hirs, Haziran 2014’te varil fiyatı 115 dolar olan petrolün, Ocak 2016’da 30 doların altına gerilediğini anımsatarak, “Bu nedenle son 3 yılda ABD’de 200’den fazla petrol işletmesi iflas etti. Yaklaşık 5 bin petrol kuyusunda sondaj yapıldı ancak bu kuyulardaki projeler tamamlanmadı” diye konuştu. Petrol fiyatlarının bu yıl başında yükselişe geçmesiyle, söz konusu projelerin yeniden finanse edildiğini bildiren Hirs, “Küresel piyasada petrol fiyatlarının 50 dolar seviyesinde olması, ABD’li üreticilerin kar edebilmesi için sahada varil başına 42 dolara üretim yapmaları gerektiği anlamına geliyor. Bu durum Teksas’ın batısındaki Permian sahasında mümkün ancak ülkenin diğer bölgelerinde üreticiler hala zorlanıyor. Ya petrol fiyatlarının 50 doların üzerine çıkması ya da ABD’li üreticilerin üretim maliyetlerini daha da düşürmesi gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.    

NEGATİF GÖRÜNÜME DEVAM

İntegral Yatırım Menkul Değerler’in düşüşe geçen petrole dair yayınlanan değerlendirmesinde şu ifadeler yer aldı: “Petrol fiyatlarındaki negatif görünüm devam ediyor. DOE tarafından aldığımız stok verilerinde düşüş yaşamasına karşın, üretim kanadında 17 Şubat haftasından bu yana artışın devam ediyor olması petrol fiyatları üzerinde hayal kırıklığı yaratıyor.”