ERTUĞRUL ŞAHAN / ANKARA  Kamunun elinde bulunan şirketlerin özelleştirmesine devam ediliyor. Özelleştirmenin felsefesini “Devletin asli görevlerine genel yönetime, altyapı yatırımlarına, adalet ve güvenliğe daha fazla güç verebilmesi sağlamak” şeklinde açıklayan Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, ihalesi gerçekleştirilen şeker fabrikalarından elde ettiği geliri Yeni Akit’e açıkladı. 

* Özelleştirilen şeker fabrikaları ile birlikte özelleştirmeden ne kadar gelir elde edildi?

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Afyon, Alpullu, Bor, Burdur, Çorum, Elbistan, Erzincan, Erzurum, Ilgın, Kastamonu, Kırşehir, Muş, Turhal ve Yozgat Şeker Fabrikalarının özelleştirmesi yapılırken elde edilecek gelirin yanı sıra söz konusu fabrikalarda çalışanların ve pancar ekimi yapan çiftçilerin korunması ile fabrikalarda üretimin devamlılığı temel ilke olarak ele alınmış ve bu konularda ihale belgelerinde önemli düzenlemeler yapılmıştır. İhale aşamasında Kastamonu Şeker Fabrikası’na teklif gelmemesi sebebiyle ihalesi iptal edilmiş olup, diğer 13 fabrikanın ihaleleri başarı ile sonuçlandırılarak toplam 4 milyar 851 milyon 200 bin TL gelir elde edilmiştir.

* Özelleştirmelerin ardından kurumların kapatılacağı ve işlevsiz hale getirileceğine yönelik iddialar konusunda neler diyeceksiniz?

Sektörde “kota” şeker fabrikalarının karlılığı ve verimliliği açısından en önemli unsur iken ihaleyi kazanarak özelleştirme suretiyle fabrikalara sahip olan firmaların sahip oldukları bu kota hakkından vazgeçerek bu fabrikaların işletilmesini sonlandırmaları rasyonel bir yaklaşım olmayacaktır. Zira “kota” şirketler için en kıymetli ticari nemadır. Şeker fabrikalarında şeker üretilmemesi üretim değerinden vazgeçilmesinin yanı sıra, kotaların fiili üretimler dikkate alınarak tahsis edilmesi nedeniyle şeker kanunu ve şartname gereği daha sonraki yıllara ait kota haklarının da kaybedilmesinin yanı sıra ayrıca şartname gereği teminat ödemesi sonuçlarına katlanılması anlamına gelmektedir. Alıcılara, 5 yıl boyunca, özelleştirilen fabrikanın en az devredilen kotası kadar üretimi gerçekleştirme şartı getirilmiş olup alıcıların üretim yükümlülüklerini yerine getirmemeleri durumunda teminatların irat kaydedilmesinin yanısıra gerek 21.03.2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanun’un 49. maddesindeki yasal düzenleme, gerekse ihale şartnameleri gereği alıcıların kaybedebileceği kotaların da Türkşeker’e döneceği düzenlenmiştir. Bu nedenle üretim yapmamak üzere şeker fabrikası satın almanın rasyonel olmadığı açıktır.

* Özelleştirmeden üreticiler ve fabrikalarda çalışanlar nasıl etkilenecek?

Alıcılara mevcut çiftçilerle asgari 5 kampanya dönemi boyunca pancar üretim sözleşmelerini devam ettirme zorunluluğu getirilmiştir. Bu düzenleme ile mevcut tüm çiftçilere pancar üretim sözleşmelerini devam ettirme imkânı sağlanmaktadır. Çalışanlar açısından ise, özelleşen fabrikalarda çalışan memurlar, diledikleri takdirde Türkşeker’e ait diğer fabrikalarda çalışmaya devam edeceklerdir. Arzu ederlerse tüm özlük hakları korunarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil olacaklardır. Ayrıca talep etmeleri halinde özelleştirilen fabrikalarda yeni yatırımcılar ile çalışabilecekler.

Daimi ve geçici işçiler ise; emeklilik hakkını henüz elde etmemiş olanlar Türkşeker’in diğer fabrikalarında çalışmaya devam edeceklerdir. Dileyen işçiler ilgili mevzuat çerçevesinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarında yılda 12 ay çalışma hakkıyla istihdam edileceklerdir. Özelleştirilen fabrikalarda çalışmaya devam etmek isteyenler Türkşeker tarafından tüm yasal hakları ödendikten sonra alıcı ile çalışmaya devam edebilecek, daha sonraki dönemde emeklilik hakkını kazanmadan önce kamuya geçmek istemeleri halinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilebilecekler.

* Özelleştirmenin avantajları ve ülkemize faydaları nelerdir?

Türkşeker’e ait şeker fabrikalarının özelleştirilmesiyle, tarımsal ve endüstriyel faaliyetlerin devamlılığının sağlanması, pancar çiftçisine istikrarlı ve uygun getiriler sağlanması, etkili ve sürdürülebilir bir şeker endüstrisinin geliştirilerek, rasyonelleştirilip iyileştirilmesi, şeker sektöründe kendi kendine yeterlilik, rekabetçi maliyetler ile üretici ve tüketici fiyatlarının normalleşmesinin sağlanması, sektörde birbirine yakın ölçeklerde üretici sayısının arttırılarak rekabet ve verimliliğin gelişmesi, sektörün AB ve dünya rekabetine hazırlanması amaçlanmıştır.

Devletimizin kota kapsamında düzenleyici ve denetleyici konumda bulunduğu ve üretimin devletimizin kontrolünde bulunduğu şeker sektöründe özelleştirmeler sayesinde üretim daha etkin ve verimli bir şekilde özel sektör tarafından devam ettirilecektir. Hedeflenen verimliliğin sağlanması ile pancar şekeri üretimi de NBŞ ile rekabet edebilecek bir üretim maliyeti değerine kavuşabilecekler. Ayrıca şeker piyasasında rekabetin de arttırılması ve fabrikaların ayrı ayrı özelleştirilmesi ile şirket merkezlerinin fabrikaların bulunduğu illere taşınmasıyla mal ve hizmet alımlarının yerele kayması, fabrikanın kurulu olduğu yöreye sosyal, kültürel, ekonomik ilave katkılar sağlanması hedeflenmiştir. İlave olarak özelleştirmeler neticesinde bu fabrikaların ihtiyacı olan yatırımlar da özel sektör tarafından yerine getirecektir.

Teknolojik olarak geri kalmış durumda olan ve Alpullu gibi devletteyken çalıştırılması fizibil olmadığından çalıştırılamayan fabrikalar, özel sektör eliyle yapılan yatırımlar ile sektör oyuncuları ile rekabet edebilir konuma geleceklerdir.