Yaşam
Çağın hastalığı: Tükenmişlik sendromu
Tükenmişlik sadece fiziksel değil, zihinsel ve duygusal olarak da kendini gösterir. Tükenmişlik sendromunu yaşayanlar kişiler, eleştirilere tahammülsüzlük, ümitsizlik, hayal kırıklığı, kolay öfkelenme, çaresiz hissetme, yorgunluk gibi belirtiler ile kendini gösterir.
Tükenmişlik sendromunda kişi işe giderken ayaklarının geri geri gider, işe gitmek istemez, kendini keyifsiz hatta tükenmiş hisseder. Tükenmişliğin birçok sebebi bulunur. Ancak cevap iş hayatının dinamiklerinde saklıdır diyebiliriz. Tükenmişlik sendromu bireysel bir sorun olarak algılanmasına rağmen hem bireysel hem toplumsal hem de sistemsel bir sorundur. Bundan dolayı hem yaşayan kişiye hem onun çalıştığı yerin iş akışına hem de çalışma sisteminin kendisine zarar verir. Sistemsel olarak en büyük sorun verimli iş gücünün kaybıdır. Çünkü tükenmişlik yaşayan insanlar genel olarak iyi çalışanlardır.
Tükenmişlik sadece fiziksel değil, zihinsel ve duygusal olarak da kendini gösterir. Tükenmişlik sendromunu yaşayanlar kişiler, eleştirilere tahammülsüzlük, ümitsizlik, hayal kırıklığı, kolay öfkelenme, çaresiz hissetme, yorgunluk, sırt ve bacak ağrısı, midede şişkinlik, kalp çarpıntısı, sık sık kararsızlık yaşama, çabuk sıkılma, dikkat sorunları, unutkanlık, dalgınlık hatta özsaygı ve özgüvenin düşmesi gibi sorunlar görülür.
Tükenmişlik sendromunun fiziksel belirtileri:
Fiziksel yorgunluk, enerji düşüklüğü
Yorgun uyanma
Uyanmakta zorluk ve/veya uykuya dalmakta zorluk
Sık hasta olma
Sık kabız olma
Genelde geçmeyen bedensel ağrılar(en çok sırt, bacak vb. yerlerde)
Solunum güçlüğü
Kalp çarpıntısında artış
Sindirim sistemi ile ilgili sıkıntılar (özellikle midede şişkinlik)
Tükenmişlik sendromunun zihinsel belirtileri:
Karar vermede güçlük, sık sık kararsızlık yaşama
Erteleme
Emin olmama
Daha önce keyif alınan etkinliklerden çabuk sıkılma
Konsantrasyon problemleri
Dikkat sorunları
Unutkanlık
Dalgınlık
Tükenmişlik sendromunun duygusal belirtileri:
Çaresiz hissetme
Kolay öfkelenme, sinirlilik
Keyifsizlik
Hayal kırıklığı, çökkünlük
Özsaygının ve özgüvenin düşmesi
Kendini değerli görmeme
Eleştirilere kapalı olma
Yabancılaşma
Ümitsizlik.
Tükenmişlik sendromu yaşayan kişiler verimsiz çalışmaya başlar, işe sık sık geç kalabilir, hata yapma sıklıkları artar, kasıtlı olmasa da çoğunlukla asık suratla çalışır, sık sık rapor almaya başlar, iş ortamında gerginlikler kaçınılmaz olur. Tükenmişlik sendromu, kişilik özelliklerinden ayrı değerlendirilememelidir. Özellikle idealist, sorumluluk almayı seven, hayır demeyi pek bilmeyen, mükemmeliyetçi, hassas, fedakar olan ve tükenmişlik yaşamaya aday olan kişiler genelde ‘nitelikli’ çalışanlardır.
Tükenmişlik sendromu daha çok işle ve iş stresiyle ilgilidir, kişi işinde keyifsizken iş dışındaki yaşamında kendini keyifli hissedebilir. Depresyondaki olumsuz duygular ise hayatın tümüne yayılır. Ancak ikisi birbirini tetikleyebilir. Depresyonda olan kişinin tükenmişlik yaşama ihtimali güçlüyken, tükenmişliğin artarak devam etmesi ve başka olumsuz olaylarla birleşmesi de kişiyi depresyona sokabilir.
Tükenmişlik sendromu yaşayan kişiler, hiçbir şekilde boş vermemeli, durumlarının farkında olmalı ve işi işte bırakmayı başarabilmeli. Hem fiziken hem ruhen esneyebilmek, bu sendromla ve iş stresiyle başa çıkabilmeyi kolaylaştırır.