Kimyon ve tarçın hâlâ kullanılıyor fakat güzel kokulu ve mide dostu kişniş artık neredeyse unutuldu. Kişnişin taze yaprağının da tohumunun da yemeklere çok özel bir çeşni verdiğini iyi biliyoruz.

Bunlar dışında yemeğin malzemesine göre bazen zencefil ile karanfil bazen de kakule ile anason kullanılırdı.
Günümüzde bu baharatlar da büyük oranla unutulmaya yüz tutmuş durumda.

Kakuleli ve anasonlu tas kebabı veya çömlek kebabı yapılırdı.

Pilavlar genellikle safran ile pişirildiği gibi, tarçınlı veya yenibaharlı da yapılırdı. Pilavlarda bazen damla sakızı kullanılırdı. Sakız, Osmanlı tabiri ile mastaki pilavlar dışında şerbetlerde ve sütlü aşlarda ve de özellikle macunlarda kullanılırdı.

Saray defterlerinde en çok adı geçen taze ot maydanoz ile nanedir.

Dereotu, tarhun otu, kişniş otu ve fesleğen otunun kullanıldığı tarifler pek fazla değildir.

Defne yaprağı balık yemeklerinde, turşularda ise bazen nane ve tarhun ve rezene kullanılırdı.

Sucuk ve sakatat yemeklerine hem tat vermek hem de çabuk bozulmalarını önlemek için “fukaranın baharı” tabir olunan ve tadı kekiğe yakın olan sater (zahter) kullanılırdı.

Hardal tohumunu sirke ile iyice ezip macun kıvamına getirirler ve koyun etinin üzerine sürerlermiş.

Kişniş

Kişniş, 50 - 60 cm boylarında, pembe-beyaz renkte çiçekler açan, yumuşak ve tüysüz bir bitki.. Rutubetli yerlerde yetişir. Kişnişin yaprakları da kökleri de baharat olarak kullanılır. Kişniş, kara kimyon olarak da adlandırılır. İştah açar ve hazmı kolaylaştırır. Sinirleri yatıştırır ve asabî baş ağrılarını keser. Bağırsak gazlarını söker. Karın ağrılarını giderir. Kusmayı önler. Doğumu kolaylaştırır ve hanımların özel günlerini düzenlemeye yardımcı olur. Kalbi kuvvetlendirir, çarpıntı ve baş dönmesini önler.

Bal ve zeytinyağı ile birlikte yenirse pamukçuk ve kurdeşeni giderir. Bal ile karıştırılırsa tansiyonu düşürür ve baş dönmesini giderir. Fazla kullanılırsa baş dönmesi ve dalgınlığa sebep olabilir.

Kakule

Kakule, Güney Hindistan ile Asya’nın sıcak ve bataklık orman alanlarında yabani olarak yetişen, çokyıllık duyarlı otsu bitkidir. Ülkemizde yetişmez. Kakule tohumları hoş kokuları sebebiyle öğütülmeden aynen ya da öğütülüp toz haline getirilerek bazı yemek, ekmek, kurabiye, bisküvi, turşuya katılır. Yakındoğu ülkelerinde kahveye eklenip kakule kahvesi yapılır ve parfüm endüstrisinde de kullanılır.

İştahı artırır. Sindirim sistemini uyarır. Sindirim işlemini kolaylaştırır. Mide ve bağırsak gazlarını söktürür. Baş ağrısını geçirir. Tükürük akışını hızlandırır. Ayrıca nefesin kötü kokusunu da temizler. Birkaç adet tohum çiğnendiğinde ağızdaki sarmısak kokusunu giderir. Kakule kronik bulantıya, iktidarsızlığa, unutkanlığa, çarpıntıya, fiziki ve zihni yorgunluğa karşı da kullanılır...