Gerçeklik algısı yeterince gelişememiş, kendi yaşının ruhî gelişiminde olmayan çocuklar, hayal dünyasından çıkamamazlar. Onlarda hayaller bir tür avunma yöntemi olarak kullanılır. Yalan söylemek amaç değil araç olarak kullanırlar. Bu şekilde duygusal bir tatmin sağlamaya çalışırlar.

Mesela, ablasının çok zengin olduğunu söyleyebilirler.

Kardeşlerinden birinin hastalanıp öldüğünü anlattıkları olur.. Detaylı ve uzun süren hikayeler şeklinde yalanlar kurgularlar. Belirli bir çıkar sağlama maksatları yoktur. Çocuk, yalanın ortaya çıkıp da rezil olacağı kaygısını yaşamaz. Bu tür yalanların sahibi bazı çocukların hayal güçleri, geleceğin roman, hikâye yazarlarının işaretlerini verir..

Sorumlusu aile olan yalanlar tehlikeli

Çocuklarda “duygusal gelişim bozukluğu”ndan kaynaklanan yalan söylemelerden çok daha önemlisi bir “davranış bozukluğu olarak yalan söyleme”dir. Ahlâki bir problemdir. Kötü örneklerden ve ahlaki eğitim yoksunuluğundan kaynaklanır. Çocuk bilinçli bir şekilde, belirli bir maksada yönelik olarak, başkalarını yanıltmak için söyler. Maalesef asıl sorumlu duyarsız aile yapısıdır.

Bu tehlikeli yalan söyleme süreci en az 7 yaşından itibaren başlar.

Ağır otoritelerin ve fiziksel cezaların olduğu baskıcı, merhamet ve hamiyyet davranışlarının bulunmadığı, manevi değerlerin umursanmadığı aile yapılarında büyüyen çocuklarda sıklıkla görülür.

Çocuk; -Suçunu inkâr etmek, başkasına yüklemek gibi bir çıkar amacı güderek söyleyebilir.

-Kıskandığı birini kötülemek için söyler.

-Kendisini olduğundan farklı gösterip çıkar elde etmek için söylediği olur. Derslerde başarısı ve aldığı notları hakkında yalan söylemek gibi.

-Ailenin engellediği isteklere ulaşmak için de söyleyebilir. Dışarı çıkıp sinemaya gitmek için.

-Umursamaz aile ve arkadaş ortamında takdir edilmek için söyleyebilir.

-Aile tarafından karşılanmayan ihtiyaçlarını yalan söyleyerek elde etmeyi geliştirir. Mesela, “okuldan kitap için para istediler” deyip, aldığı parayı kafasına koyduğu şeyleri almakta kullanır.

-Sevgi ve ilgiyi üzerinde tutabilmek için söyleyebilir.

En önemlisi de davranış bozukluğu olarak yalan söyleyen çocukların çoğu, sorumluluklarından kaçmayı ya da kaçtıklarını gizlemeyi hedeflerler.

Bu çocuklar kuşkusuz yalanın kötü bir şey olduğunu bilirler. Yakalanmamak için çaba sarf ederler, gerçekliğe uydurmaya çalışırlar.

Ancak bu çocuklar bu sebeplerden dolayı stresli ve huzursuzdur.

Ayrıca kendilerini “kötü çocuk” olarak görürler ve benlik değerleri düşüktür.

Aile içinde iletişim ve güven sorunları vardır.

NE YAPMALI?

Yalan söyleme bir olgunlaşma sorunudur. Öncelikle çocukları, hissî-ruhî anlamda yaşlarının seviyesinde bir olgunluğa erişmeleri için onları eğitmeliyiz.

Vicdan kavramının ilahî kaynağı vurgulanmalı, vicdanlı davranışların izzet ve şerefi övülmeli ve sounuç olarak merhamet duygusunu ve empati yapabilmeyi öğretmeliyiz.

Yalanı bir çıkış yolu olarak kullanmamaları için otoritemizi katı tutmamalıyız. Tıpkı kediyi köşeye sıkıştırmanın anlamsızlığı gibi..

En önemlisi vicdan ve yalan konusunda model olmamalıyız.

Çocuklarımızı başka çocuklarla kıyaslamamalı, aşağılamamalıyız ki takdir edilmek için yalana başvurmasınlar.

Çocukların sorunlarla baş etme becerilerini kazanırken, tercihleri belirleyen büyük oranda biz yetişkinleriz. Onun için aile içi iletişime önem vermeli ve çocuklarımıza gerekli vakti ayırmalıyız,. Unutulmamalıdır ki, öğreteceğimiz en önemli bilgi, çocuğun her ne olursa olsun ailesine güvenebileceği ve kendisini ifade edebileceği bilgisidir.

DİPNOT:

Çocuklarda artış gösteren böbrek ve üriner sistem taşlarına genetik faktörlerin yanı sıra beslenme, yetersiz sıvı alımı ve iklim değişiklikleri gibi çevresel faktörlerin sebep olduğu ortaya çıktı. Cips, kraker, çerez gibi hazır gıdalar, çikolata, çay, kahve gibi çocuk beslenmesinde yer almaması gereken içecekler taş oluşumuna zemin hazırlıyor.