Çocuğun ebeveynin kaybını nasıl yaşayacağını etkileyen birçok faktör var. Anne veya babasını aniden ve beklenmedik bir şekilde kaybeden çocuk travmatik stres tepkileri de gösterebileceğinden iyileşme süreci uzayabilir. Yetişkinlerden farklılıkları olsa da çocuklar da ebeveyn kaybının ardından yas tutarlar.

Ancak ona anne veya babası için “bir yere gitti gelecek”, “üzülme.. böyle söyleme.. ağlama.. ölene kızılmaz..” gibi sözler sonraki yıllarda çocuğun hayatına bir şekilde çelme takar. Böylesine ağır travma geçirmekte olan çocuklara yakınları yaklaşırken, konuyu konuşmak isterken bazı noktalara dikkat etmeli. İşte acılı çocuğun konu hakkındaki haklar dizisi:

• Bilmeye: Çocuğa ebeveynin ölümü ona en yakın kişi tarafından dürüstçe açıklanmalı, beyaz yalanlar söylenmemeli.

• Duygularını ifade etmek isterse bunu destekleyen bir ortama: Çocuk ebeveynin ölümünün ardından konuşmak istemezse zorlanmamalı, ancak öfke, suçluluk, üzüntü gibi duygularını ifade edebileceğini de bilmeli.

• Duygularının olduğu gibi kabul edilmesine: Çocuk ölen anne babasına nefret de hissetse “olur mu hiç öyle şey” gibi bir ifadeyle karşılaşmamalı. Düşünceler, tutumlar işlevsel değilse değiştirilebilir ama duygular sadece yaşanır.

• Rahatlatılmaya: Çocuğa ölümün kimsenin suçu olmadığı mesajı iletilerek onun kontrolünde olan ve olmayan durumların ayrımı yapılmalıdır. İfade etmese de “babam kötü bir şey yaptığı için öldü”, “ben yaramazlık yaptığım için öldü” gibi sebeplerle yaşadığını anlamlandırmaya çalışabilir.

• Dâhil olmaya: Ebeveynini kaybeden bir çocuk etkilenmesin diye başka bir yere gönderilirse, aslında yas tutma hakkı elinden alınmış olur ve çocukta daha çok kaygı yaratır.

• Nasıl yas tutulacağına dair bir modele: Hayatta kalan ebeveyn veya diğer kişiler çocuğun yanında ağlamaktan, üzülmekten kaçınmamalı ki çocuk da bunları yaşamak için kendisine izin verebilsin.

• Rutin düzenin korunmasına: Evdeki kurallar, uyku ve yemek saatleri gibi düzen aynı kalmalıdır. Başka yere taşınma, başka bir okula gitme gibi önemli değişiklikler çok zorunlu olmadıkça ertelenmelidir.

• Hayatta kalan ebeveyne: Anne veya babasını kaybeden bir çocuk için en önemli koruyucu faktör diğer ebeveynin desteğidir. Bunun için de ebeveynin bu durumla baş edebiliyor olması, sosyal çevresinden destek görmesi çok önemlidir.

• Hatırlamaya: Bu ihtiyaç önce kulağa tuhaf gelse de yas sürecinden sonra kaybımızı hatırlamak son derece sağlıklıdır. İşleri karmaşık hale getiren üzerinden çok uzun zaman geçse de aynı acıyla kaybı hatırlamak veya hiç hatırlamamaktır. Bu nedenle, kaybedilen ebeveyne dair fotoğraflar, eşyalar, anılar hemen ortadan kaldırılmaya çalışılmamalıdır. Ailenin kaybedilen kişiyi hatırlayabileceği bir anı köşesi, anma günü, fotoğraflar, hatıralar hep olmalıdır.