Market raflarında üzerinde bitkisel yağ yazan bütün yağların muhtevasını okuduğunuzda içine doymuş yağ katılmayan sıvı yağ olmadığını görürsünüz. Çiçek yağı diye aldığımız yağın bile yüzde şu kadarı doymuş yağdır. Hatta oran %50’ye bile çıkabilmektedir. En kaliteli sızma zeytinyağında dahi düşük oranda da olsa maalesef doymuş yağ vardır.

Hangi yiyeceklerde bulunur?

Tereyağ

Margarin

İçyağ (Et, Sakatat)

Süt ve süt ürünleri (süt, peynir, yoğurt, krema, kaymak, dondurma)

Marketlerde satılan özel işlem görmüş yiyecekler, mesela bisküviler ve kekler raf ömürlerini uzatmak için çoğunlukla doymuş yağla yapılırlar.

Tercih edilmemesi gereken besin maddeleri arasında yer alan doymuş yağlar sağlığa son derece zararlıdırlar.

Mutfağınıza gireni iyi tanımalısınız.

Doymamış Yağı?

Tekli doymamış yağlar vücudun ihtiyaç duyduğu zorunlu yağ asitlerinin en iyi kaynaklarıdır. Oda sıcaklığında sıvı haldedirler ve büyük çoğunluğu bitkisel kaynaklıdır. Zeytin ve kanola yağları, kabuklu yemişler (fındık, fıstık, ceviz), kabuklu yemiş yağları (yer fıstığı ve badem yağları) ve avokado gibi besinler tekli doymamış yağların kaynağıdır. Bu yağlar oda sıcaklığında sıvı halde kalırken buzdolabına konduğunda yavaşça katılaşır.

Çoklu doymamış yağ asitleri ise omega-3 ve omega-6 yağ asitleri olmak üzere iki ana grup altında toplanır. Bu yağ soğuk su balıklarında (somon, sardalya, uskumru, ton balığı vs.) bol miktarda bulunmaktadır.

Doymuş yağların zararları

● Kalp hastalığı riskini üçe katlar.

● Kanser riskini beş katına çıkarır.

● Anne sütünün kalitesini düşürür.

● Bağışıklık sistemini zayıflatır.

● Pankreasın insülin tepkisini azaltır ve şeker hastalığına yol açar.

● Aşırı şişmanlık yapar

● Toplam kolesterolü ve kötü kolesterol LDL'yi yükseltir.

● İyi kolesteroL HDL'yi düşürür.

Trans Yağı?

Trans yağlar, bitkisel yağların yapısı bozularak elde edilen yağlardır. “Hidrojene edilmiş yağ” diye de bahsedilir. Mısırözü yağı, ayçiçeği yağı, zeytinyağı gibi bitkisel yağlar, hidrojenasyon denen bir işlemden geçirilir. Yani moleküler yapısına hidrojen eklenerek katılaştırılır ve margarine dönüştürülür. Margarin yapmak için sıvı yağ basınç altında ısıtılıp kaynatılır. Bu işlemden geçen yağın yapısı bozulur. İşte bu tip yağlara trans yağ adı verilir. Trans yağlar hayvansal yağlar veya doymuş yağlardan çok daha fazla sağlığımıza zararlıdır.

Trans yağların (margarinlerin) vücuda hiçbir faydaları yoktur. Hatta vücudumuzun, diğer yararlı yağlardan faydalanmasını engeller.

Bu zararlı yağlar genellikle piyasada, iyi kontrol edilmeyen, denetimden uzak veya yeterli denetim bilgisi olmayan zabıtaların sorumluluk alanında faaliyet gösteren lokanta ve fast food işletmelerinde kullanılmaktadır.

Ve maalesef çocuklarımız bilmeden, dışarıda bu yağlarla kızartılmış ürünlere yönelmektedir.

Bu zararlı yağlar hangi yiyeceklerde bulunur?

● Krakerler,

● Margarinler

● Patates cipsleri,

● Patlamış mısır,

● Kremalı-karamelli bisküviler,

● Şekerlemeler

● Bazı et ve mandıra ürünleri

Tereyağı ile margarini asla karıştırmayın

"Tereyağ vücudumuzda birçok hasara sebep olan şilomikronların oluşmasını yavaşlatmaktadır. Bu doğal yağlar, aslında sağlığımız için son derece faydalı. Tereyağı ve sığır etinin kalp krizi riskini düşürmesi, şeker hastalığı ve obezite tedavisine yardımcı olması ve kolestrole iyi gelmesi, artık bir realite" Bu tesbit Kanada Alberta Üniversitesi profesörü Spencer Proctor ve asistanı Flora Wang’a ait.

Gerçekten “doymuş yağ” sınıfında olsa bile tereyağı, tıpkı saf zeytinyağı gibi kesinlikle yararlı bir besin kaynağı. Tereyağını asla margarinle karıştırmamalısınız.

Bir şeyin besin olduğunu en iyi nasıl anlarsınız biliyor musunuz? Onu bakteriler, mayalar onu yiyorsa besindir. Bir kenara biraz margarin koyun, ayrı bir yere de tereyağı. Tereyağı kısa sürede bozulur, ekşir. Çünkü onu gözümüzle göremediğimiz bakteriler yemeye başlamıştır. Margarinin üstüne gelen de giden de olmaz! Bu yüzden margarin aylarca bozulmaz!

Karanlık ve serin yerde saklayın

Ayçiçeği ve mısırözü yağlarının havayla temas etmemesi gerekir. Bu yağları ağızlarını iyice kapatarak, gün ışığından uzak; karanlık, serin bir yerde saklayın. Daha çok salatalarınızda kullanın, yemek pişirmekte zeytinyağını tercih edin. Bütün yağlar kızdırılınca okside olur, yapıları bozulur ve yararlarını kaybederler. Bu yüzden doktorlar tarafından yiyeceklerin kızartılmaması ve yağda kızartılmış ürünlerin yenmemesi tavsiye edilmektedir.

Tereyağı dışında, hayvanlardan elde edilmiş yağları yemekten vazgeçin. Bu yağlardan yapılmış yiyecekleri de yemeyin.
Pastane ürünleri, bisküvi, hazır kek, işlenmiş yiyecekler ve "fast food" tipi yiyecekler hekimler tarafından tavsiye edilmemektedir.

Yağlar ihtiyaçtan fazla alınmaya başladığında, daha sonra kullanılmak üzere vücutta yağ depoları şeklinde birikmeye başlar ve bu biriktirilen yağ depoları tehlikeli seviyelere ulaşarak sağlığımıza zarar verir.