Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak tarafından kamuoyuna açıklanan ‘Enflasyonla Topyekûn Mücadele Programı’na fiyat ve gramaj kontrollerini artırarak katkı sunacak olan Ticaret Bakanlığı, Hal Yasası için de düğmeye bastı. Önümüzdeki günlerde parlamentoya gelecek olan yasa teklifinin kanunlaşması halinde sebze ve meyve fiyatlarının önemli oranda gerileyeceği öngörülüyor.

Kayıtdışılık önlenmeli

Anadolu Yakası Meyve ve Sebze Komisyoncuları ve İşadamları Derneği (AYMESKİAD) Başkanı Mevlüt Yılmaz, Hal Yasası’nda denetim ile gözetim gibi konulara öncelik verilmesi gerektiğini belirtti. Kayıtdışılığın önüne geçilmesi uyarısı yapan Yılmaz, “Ticaret Bakanlığı ve yerel yönetimler oyunları ve hileleri belirlemeli, usulsüzlükleri engellemeli” dedi.

Fiyat denetimi kolay değil

Fiyat denetimleri yapmanın kolay olmadığına dikkat çeken Yılmaz, “Kamu kurumlarının tüketicilerin haklarını korumak için kontroller yapmaları olumlu bir adım. Ama 3 liradan satış yapan 2 lira fatura kesenleri belirlemek hiç de kolay değil. Yerel yönetimler, ürünün hijyenik olup olmadığını, paketli malların tarihinin geçip geçmediğini belirleyebiliyor lakin fiyat takibi konusunda pek bir şey yapamıyor” şeklinde konuştu.

Yüzde 25 indirim gelir

Yasanın tüketicinin yararına olacağını kaydeden Yılmaz, “Arz-talep dengesi korunur, yalan yanlış eylemler önlenir, gerçek borsa oluşur ise sebze ve meyve fiyatları normale döner. Fiyatlara yüzde 20-25 indirim gelir. Bu durum gıda enflasyonunu frenler, ekonominin tüm paydaşlarını rahatlatır” diye konuştu.

Fiyatlar 7 kat artıyor

Hallerin verimliliğine de odaklanılmasını talep eden Yılmaz, “Komisyoncuların modern mekanlarda ve rahat bir şekilde faaliyet yürütmelerine önem verilmeli” ifadesini kullandı.

Ürünlerin tarladan nihai tüketiciye ulaşana kadar 3 ila 7 kat fiyat artışına uğradığının altını çizen Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Başkanı Fehmi Kiraz da Hal Yasası’nın revize edilmesi ile bu durumun önüne geçileceğini vurguladı.

Tekel ve kartel önlenmeli

Avukat Mustafa Efe, yasa ile fiyat anlaşmaları yapan firmalara karşı tedbir alınması gerektiğini dile getirdi. Kâr oranları tayin edilmesini, alt ve üst limitlerin belirlenmesini savunan Efe, “Buna etkin denetimler ve yaptırımlar da ilave edilmeli ki tekelciler ile kartelciler fiyatları şişiremesin” uyarısında bulundu.

Koruma ve saklama şartları belirlenmeli

Üreticilerin bir araya gelmelerinin, kooperatifleşmelerinin önünün açılması gerektiğini de söyleyen Efe, sözlerini şöyle sürdürdü: “Nakliye ve depolama aşamasında sebze ve meyvelerin bir bölümü heba oluyor. Bu durumu önlemek için Hal Yasası’nda ürünleri koruma ve saklama şartlarına değinilmeli.

Taşıtların ve depoların soğutucularının bulunması, hijyen kurallarına uygun olması gibi maddelere yer verilmeli.”

Domates zammında ihracat rolü

AYMEKSİAD Başkanı Yılmaz, domates fiyatlarının artışında ihracatın da etkisi olduğunu işaret etti. Yılmaz, “Kurda yukarı yönlü oynamaların ardından ihracatçıların ürün bedellerini arttırması içeride de fiyatların fırlamasına sebeb oldu” dedi. Yılmaz, ayrıca üretimin artışının; ürün bolluğunun fiyatları aşağı çekeceği öngörüsünü paylaştı.