● Birincisi, gıda içinde artan bakteri toksinlerine bağlı olarak gelişen tipi. Daha yiyeceği yemeden toksini direkt olarak vücuda alırsınız.

● İkincisi, bakterilerin alınması ve daha sonra insan bağırsaklarında çoğalmasıyla gelişen zehirlenmenin gelişmesi.

● Üçüncüsü de bakır, çinko gibi ağır metaller ve kimyasal maddeler yoluyla olan, ve mesela mantarların yenmesiyle ortaya çıkan zehirlenmeler. Mantarlar öldürücü bile olabilir. Uygun ısı ve nemin bulunduğu her ortamda bakteriler üreyebilir.

● "Clostridium botulinum" adlı bakteri zehirlenmesi en tehlikeli ve öldürücü olanıdır. Çünkü bu bakterinin yaydığı botulinus toksini çok etkilidir. İki kilogramı dünya nüfusunu yok edebilir. Bu bakteri sebze, meyve, balık, et, bal gibi birçok besinde bulunabilir. Bunun en önemli üreme ortamı kapalı, havasız ortamlardır. Başta konservelerde ürer. Konservelerde en önemli bakteri budur. Gıda zehirlenmelerinin yüzde 5-15'ini bu zehirlenme oluşturur. Üstelik öldürücü olabilir. Sinir sisteminde felce yol açar, bu da solunum felciyle bir insanı öldürür. 12-72 saat arasında etki yapar.

EN SIK GÖRÜLENLER

● En sık görülen "stafilokok besin zehirlenmesi" bütün besin zehirlenmelerinin yaklaşık yüzde 25'ini oluşturur. Aldıktan sonra 2-4 saat arasında etki gösterir. Süt ve süt ürünleri, salatalar, kremalı pastalar ve ette çabuk ortaya çıkar. Hemen kusmayla cevap verir. İshal ise daha az görülür. Vücut süratle toksini atmaya çalışır. Hayati tehlike çok yoktur. Bir-iki gün içinde kişi normale döner.

● Özellikle pirinçli yiyeceklerde et ve sebzeler yoluyla ortaya çıkan "basillus cereus" denen bir bakterinin yol açtığı zehirlenme de 1-6 saat içinde kusmayla ortaya çıkar.

%10-30'u salmonella

● Besin zehirlenmelerinin yüzde 10-30'u da salmonelladan kaynaklanır. Bunlar 10-30 saat arasında ortaya çıkar. Bu tip daha çok ishal, ateş, bulantı, kusma, baş ağrısıyla başlar ve ortalama 3-4 gün sürer. Ancak iki haftaya kadar da devam edebilir.

ŞİGELLA KANLI İSHAL YAPAR

● Diğer bir besin zehirlenmesi de şigelladan kaynaklanır. Süt, salatalar, etler, patatese kadar birçok besin buna sebep olabilir. Bu zehirlenme genelde 12-48 saat içinde ortaya çıkar. Kanlı ishal görülür. Kramp tarzında karın ağrıları, ateş, baş ağrısı, bulantı, kusma gibi belirtiler verir. Üç-dört günden iki haftaya kadar sürebilir. Ayrıca parazitler de besin zehirlenmelerine yol açabilir.

DİKKAT

En önemlisi su takviyesidir. Mide ve bağırsak sistemi hasarlı hale geldiğinden dinlenmeye almak gerekir. Mide-bağırsak sistemini yormayacak gıdalar yenmeli. Yağlı ve posalı besinlerden uzak durulmalı. Bunların yerine bağırsakta fazla işlem görmeyen çorbalar, ayran, hazır değil taze sıkma şeftali, vişne, elma suyu gibi bağırsak hareketlerini yavaşlatıcı sıvılar içilmeli; patates haşlama, püre tüketilmeli. Yağsız peynir, yağsız yoğurt ve yağsız ayran da alınabilir.