Kirli hava, kirli çevre, bir türlü ellerden düşmeyen sigara illeti, hayat kavgasının gerginliği derken nefes darlığı genç yaşlardan itibaren insanın ümüğüne çöküyor. Pekiy nedir bu nefes darlığı? Konunun önce tıbbî yönünü anlatalım:

Nefes darlığından muzdarip hasta soluk alıp verirken, hava açlığı denen bir boğulma duygusuna kapılır. Çoğu durumda nefes darlığı daha derin soluk alıp verme ve daha sık soluma biçiminde ortaya çıkar.

Fakat solumanın seyrekleştiği ya da normal sıklıkta kaldığı nefes darlıkları da vardır.

Hastaların çoğu soluma güçlüğünü duyar ve hava açlığının farkındadır, ama bazen, bilinç kaybı söz konusu olduğunda bu bile duygu bulunmayabilir.

NEFES DARLIĞI TİPLERİ

Nefes darlıklarının birçok türünde hasta yatar konumda duramaz, solunum kaslarının kolay çalışması için oturur ya da yarı oturur bir konum almak zorunda kalır. Nefes darlığı normal solumanın engellenmesine ya da kandaki oksijen ihtiyacının artmasına bağlı olarak solunumun zorlamalı hale gelmesidir.

Nefes darlıkları alıp verme esaslı olmak üzere, nöbet hali ve süreklilik açısından değişik tipler halinde olabilmektedir.

Zorlamalı soluk alma:

Soluk alma süresiyle soluk verme süresi arasındaki normal (5:6) olan oran bozulmuş, soluk alma süresi uzamıştır. Ayrıca soluk alma zorlaşmış ve gürültülü hale gelmiştir.

Yardımcı solunum kasları yani boyun, göğüs, karın kasları da soluk almaya katılmaktadır.

Bu tür nefes darlığı genellikle havanın solunum yollarından geçişini zorlaştıran bir engelin varlığı halinde ortaya çıkar.

Meselâ gırtlak ya da soluk borusu darlığında durum böyledir.

Zorlamalı soluk verme:

Soluk verme süresi uzamış, soluk verme zor ve gürültülü hale gelmiştir.

Başta karın kasları olmak üzere yardımcı solunum kasları da soluk verme çabasına katılmaktadır.

Bu tür nefes darlığı akciğer anfizemi gibi akciğer dokusunun esnekliğinin azaldığı ya da astım gibi küçük bronşlardaki spazma bağlı olarak havanın hava keseciklerinden (alveol) çıkmasının engellendiği durumlarda meydana gelir.

Nöbetler halindeki nefes darlığı:

Normal soluma dönemleri arasında nöbetler halinde ortaya çıkar.

Kalp astımında, akciğer ödeminde, üremiye bağlı astımda, gırtlak spazmında ve benzerlerinde görülür.

Ama bu tür nefes darlığının en tipik misali bronş astımıdır.

Bu hastalıkta nöbetler genellikle geceleri tutar, 10 dakikadan birkaç saate kadar sürebilir.

Önce yapışkan, daha sonra hafif köpüklü beyaz bir balgam çıkarılmasıyla nöbet sona erer. Nöbetin günlerce sürmesi “astım durumu” olarak bilinir.

Sürekli nefes darlığı:

Genellikle ağır kalp, dolaşım ve solunum yetmezliklerinin ilerlemiş hallerinde görülür.

DİSPNE NEDİR?

Soluma güçlüğü olarak da tanımlanan nefes darlığına “dispne” denilmektedir.

Nefes darlığı hekimden yardım istemini gerektiren ve sık rastlanan belirtilerden biridir. Her şeyden önce nefes darlığını doğru tanımlamak gerekir.

Nefes darlığı hızlı soluma anlamına gelen “takipne” değildir. Bu başka bir hadise. Keza metabolizmanın artma sına bağlı olarak daha sık ve derin soluma anlamına gelen “hiperpne” de değildir.

Nefes darlığı kendine has bir illettir; hasta bilinçli bir biçimde, nefes alma çabasını güçlendirmeye çalışır. Akciğerlerin yeterli oksijen sağlayamadığı durumlarda ortaya çıkar. Solunum güçlükle ve rahatsız bir biçimde gerçekleşir.