Kadın - Aile
Balon patlarsa ölürsünüz!
Atardamarlarda anevrizma "balon" herhangi bir bölgede gelişebilir. En sık olarak görülen yer ise ana atardamarımız olan aortadır. Anevrizmalar aort bölgesine göre adlandırılırlar.
Asendan (Çıkan) Aort Anevrizması:
Genellikle aort kapak yetmezliği için yapılan tetkiklerde ortaya çıkar. Sıklıkla hiçbir şikâyet görülmez tesadüfen tespit edilir. Nadir olarak göğüs ağrısı ve nefes darlığı yapabilir. Anevrizma belli bir büyüklüğe ulaştığında, kendiliğinden ani yırtılmaları engellemek için müdahalede bulunmak şarttır.
Torakal (İnen) Aort Anevrizması:
Hastaların en sık şikâyeti sırt ağrısıdır. Ağrı, sol omuzda, göğüste ya da her iki kürek kemiği (skapula) arasında hissedilebilir. Hastaların genellikle kontrolsüz hipertansiyonu mevcuttur.
Abdominal (Karın) Aort Anevrizması:
Genellikle her iki böbreği besleyen böbrek atardamarlarının çıkışından sonra görülür. Anevrizmanın etrafındaki omurgaya ve çevre dokulara yaptığı bası sonucu oluşan sırt ağrısı en sık görülen şikayetlerden birisidir. Zayıf hastaların karnında nabızla birlikte kalp atımının hissedilmesi en tipik bulgusudur.
Teşhis için kontrol yaptıralım mı?
30 yıldan uzun bir süredir sigara içiyorsanız, babanızda veya ağabeyinizde aorta anevrizması varsa 60 yaşına gelince batın sonografisi ve akciğer grafisi yaptırarak sizde de aorta anevrizması olup olmadığını kontrol ettirin.
Tedavisi?
Sigarayı hemen bırakın. Sigara içmeye devam ederseniz anevrizmanız her yıl % 20 kadar büyür, bu da yırtılma riskinin artması demektir.
Yüksek tansiyon hastalığınız varsa ilaçlarınızı düzgün kullanın ve tansiyonunuzun normale indiğinden emin olun.
Tansiyon düşürücü olarak beta bloker dediğimiz ilaç grubu tercih ediliyor. Bu ilaç grubunun farelerde anevrizmayı küçülttüğü anlaşılmıştır.
Anevrizmanın büyüklüğü ve büyüme hızı önemlidir.
Küçük anevrizmalar fazla önemli değildir ve kolay kolay patlamaz.
Yıllık kontrollerde hızlı bir büyüme tespit edilmesi halinde anevrizma olan bölgeye yama (greft) konarak zayıf olan damar cidarı kuvvetlendirilir.
Bu sebeple her yıl düzenli kontrol yaptırmayı ihmal etmeyiniz, doktorunuz altı aylık kontrol istiyorsa aksatmayınız.
Yürüyüş ve spor proğramlarınızı "anevrizmayı patlatacağım korkusuyla" aksatmayınız. Her gün yarım saat hızlı tempoda yürüyüş veya koşu yapmaya çalışmalısınız.
Kolesterolünüzü ve şekerinizi düşürmek için diyet yapınız.
Anevrimalı hastaların çoğu (% 66) anevrizmadan değil, kalp krizi veya felç sonucu vefat ederler. Bu yüzden anevrizmaya konsantre olmak yerine kalp damar hastalıklarını engellemenin, damarlardaki darlıkları gidermenin yoluna bakın.
Kilolu iseniz zayıflamaya çalışın, bu anevrizmayı etkilemez ancak ilerde ameliyata ihtiyacınız olursa işinizi kolaylaştırır.
Ameliyat ne zaman yapılır?
Karın boşluğunda aorta çapının 5.5 cm’yi geçmesi halinde ameliyat düşünülür.
5.5 cm’in altındaki anevrizmaların patlama riskinin düşük olduğu gösterilmiştir.
Aorta çapı 4 cm’in altında olanlarda beş yıl içinde yırtılma riski yok denecek kadar azdır.
4-5 cm arasındaki genişlemelerde % 5 risk vardır.
5-6 cm arasındaki genişlemelerde risk % 25'dir. Bu her dört hastanın birinin anevrizmasının beş yıl içinde yırtılacağı anlamına gelir.
Aorta çapı 6-7 cm arasında ise bu risk % 35’e çıkar.
7 cm’den büyük anevrizmalarda her dört hastanın üçünde (% 75) anevrizma beş yıl içinde yırtılarak hastanın ölümüne vesile olur.
Anevrizmalar normalde her yıl 2-3 mm kadar büyüyebilir. Altı aylık kontrolde anevrizma çapının yarım santimden fazla büyümesi de erken ameliyat sebebidir.
Göğüs boşluğundaki anevrizmalara müdahale etmek için 6 cm çapa ulaşması beklenebilir.
Yukarıda bahsettiğimiz santimetrik ölçümlerinin dışında hastanın genel durumunun iyi olup olmaması, yaşı ve operasyonu zorlaştıracak ilave başka hastalıkları olup olmaması da ameliyat kararında etkilidir.
Ameliyat sonrasında hastanede ortalama 7-10 gün daha yatış gereklidir. Bunun ilk birkaç günü yoğun bakımdadır. Komplikasyon gelişen hastalarda hastanede yatış süresi daha da uzar.
Hastaneden taburcu olduktan sonra tam iyileşme yani ameliyat öncesindeki sağlık durumuna ulaşma 1-2 ay sürebilir. Yani papuç pahalıdır, ayağınızı denk alın, hemen bugün sigarayı bırakın!