Kendi minicik ama acısı büyük! Ağızda çıkmayagörsün; ne konuşturuyor ne yemek yediriyor hatta ne de uyutuyor. Harareti birkaç gün sonra geçiyor ama o güne kadar da yakıp geçiyor. Ortası beyaz kenarları kırmızı, düğme şeklinde delinmiş görünen ağrılı yaralara “aft” deniliyor. En sık görülen ağız hastalığını oluşturuyor. Toplumda görülme sıklığı ise yüzde 20’yi buluyor.

Sık tekrarlayan aftlara dikkat!

Yılda 3 ataktan fazla geçiriliyorsa altta yatan sebepleri araştırmak gerekir. Zira sık tekrarlayan aftlar, bazı ciddi hastalıkların ilk bulgusu olabiliyor. Behçet hastalığı, Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları, kan hastalıkları, romatizmal hastalıklar ve glutene hassas bağırsak hastalığının bu hastalıklar arasında yer aldığı belirtiliyor.

Majörü, minörü var!

Değil sadece yemek içmek, konuşmaktan bile alıkoyuyor. Ne güldürüyor ne uyutuyor. Kendi minik olmasına rağmen, acısı ağızda sadece çıktığı yerle sınırlı kalmıyor, yanağa, boyuna, başa bile yayılabiliyor.

Yarım santimden küçük olanlara minör aft, yarım santimden büyük olanlara majör aft deniyor. Çoğunlukla minör aftlar kendiliğinden 10 gün içinde geçiyor.

Majör aftlar veya çok sayıda ağrılı aftlar tehlikeli. Ağız içinde sürekli beyaz lekeler veya kırmızı lekeler ortaya çıkıyorsa bu “ağız kanseri” oldunuz anlamına gelebilir. Uzmanlar, çok uzun süre geçmeyen ya da sürekli tekrar eden ağız yaralarının mutlaka kontrolden geçirilmesini tavsiye ediyor.

Stres de aft sebebi

Bağışıklık sisteminin etkilendiği durumlar (yüksek ateşli bir enfeksiyona eşlik eden aft, HIV enfeksiyonu), kansızlık ve vitamin (demir, B12, folik asit) eksiklikleri, çinko eksikliği, şeker hastalığı, tiroid hastalığı, hormonal değişimler (hamilelik, adet dönemleri) bu sebepler arasında..

Sigara ve alkol çeşitli ağız hastalıklarına yol açabiliyor. Uzun süreli sigara kullanımı sonucu dişlerde lekelenmeler, siyah kıllı dil, ağız kanseri vb. görülebiliyor.

Sigaranın bırakılması sonrası bazı vakalarda aft çıkışının baskılandığı görülüyor. Alkolizm de dolaylı olarak B12 eksikliği yaparak ağızda aft çıkışını tetikleyebiliyor.

Aftlar, yiyip içtiklerimize bağlı olarak da beliriveriyor bir anda. Baharatlı, C vitaminli, ceviz ve taze ananas gibi tahriş edici gıda tüketimi, kötü ağız hijyeni, yanlış fırçalama tekniği, ısırma alışkanlığı, diş tedavileri (amalgam dolgular, metal teller, takma dişler) aftlara sebep olabiliyor.

Modern çağın hastalığı stres, özellikle de stresini kontrol altına alamayan kişileri yiyip bitirirken, bazen de aft’a yol açarak daha da çekilmez olabiliyor.

Behçet hastalığının ilk emaresi

Genellikle genç erkek hastaları etkileyen Behçet hastalığının ilk emaresi olarak görülüyor aftlar. Genital bölgede sık gelişen aft ve/veya göz tutulumu (üveit, vaskülit), deri bulguları (bacaklarda ağrılı şiş yumrular-eritema nodosum, gövdede iri çıbanlar) ve deri paterji testi pozitifliği. Ayrıca eklem tutulumu ve damarsal tutulum sıkça görülüyor. Kronik tekrarlayıcı seyri ve riskli organ tutulumları (körlük, akciğerde kanama, karında kanama) açısından uzun süreli takip ve tedavi gerektiriyor.

Özel karışım gargaraları faydalı

Ağzında aft çıkan soluğu eczanede alıyor. Kimi zaman eczacı kimi zaman eş-dost tavsiyesi ile gargara, merhem alınıyor. Ama yine de tam anlamıyla aftlardan kurtulmak mümkün olamayabiliyor. Altta yatan hastalığın tedavisi ile ataklar baskılanabiliyor.

Aftlar oldukça ağrılı yaralar oldukları için tedavide ilk amaç ağrıyı kontrol altına almak.

Ağrı kesicili antiseptik spreyler/ gargaralar, kortizonlu spreyler, antibiyotikli ağrı kesicili özel karışım gargaraları, hiyaluronik asitli spreyler/ gargaralar kullanarak atağa geriletebilmek mümkün.. Karbonatlı su da iyi bir antiseptik.. Karbonatlı suyu hekimler özellikle ağız içi mantar tedavisinde veya önlenmesinde tercih etmekte..

Ağız içinde aft çıktığı dönemlerde baharatlı, C vitaminli, ceviz ve taze ananas gibi tahriş edici gıda tüketiminden uzak durmak gerek.. Ayrıca çok sıcak yemek ve çok sıcak içecekler de kesinlikle yasak.

Ağız kanseri nedir?

Ağız kanserleri dudak, dil, alt ve üst çene alveoler mukozası, damak, dil, ağız tabanı ve boğaz bölgesiyle sınırlandırılmış alanda görülen kanserler olarak ifade edilebilir. Ağız kanserlerinin 1/3'ü boğaz bölgesini tutarken geri kalan 2/3'lük bölüm ağız boşluğunu tutmaktadır.

Ağız kanserleri tüm kanser olgularının yüzde 2-4 arası bir bölümünü oluşturuyor. Ağız kanseri hastalarının yüzde 95'inin 40 yaş üzerindeki kimseler oldukları ve hastalığın teşhisi sırasındaki ortalama yaşın 60 olduğu bilinmekte. Kadınların erkeklere oranı yarı yarıya..

KANAMALARA DİKKAT!

Uzun süredir ağızda bulunan ve geçme belirtisi göstermeyen şişlik ve lekeler, ağız içi veya dudaktaki ağrı vermese de iyileşmeyen herhangi bir çatlak, kanserin habercisi olabilir. Gelişen bir tümör ağrı vermeyebilir ancak yayılarak kanamaya sebep olabilecek ülserler oluşturabilir. Kanser çoğunlukla acı verir ve dilin anormal bir şekilde sert ve bükülmez olmasına sebep olur.

ALKOL VE SİGARA

Düzgün konuşma veya yutkunma zorluğu ve uyuşma hissi görülebilir. Ağız kanserinin gelişimini tetikleyen diğer faktörler arasında: Özellikle sert alkollü içkiler olmak üzere aşırı alkol tüketimi, alkol ve sigarayı bir arada kullanma, yerine oturmayan takma dişler, sayılabilir. Özellikle güneş altında çalışan çiftçi, işçi vs. meslek gruplarından kişilerin dudaklarını koruması şart.